Bezpieczeństwo Cyberbezpieczeństwo featured

Pilne potrzeby bezpieczeństwa narodowego

31 marca 2020

author:

Pilne potrzeby bezpieczeństwa narodowego

Zaistniała sytuacja związana z pandemią i zagrożeniem COVID-19 brutalnie obnażyła przygotowanie aparatu państwa na sytuacje kryzysowe, wieloletnie zaniedbania, brak wyobraźni i myśli strategicznej, realizowania racji stanu czy katalogu interesów państwa. Niezależnie od tego, jak sytuacja się potoczy, już powinien funkcjonować międzyresortowy zespół analizujący obecną sytuację oraz co ważne, dokonujący prognozowania i modelowania, przyjęcia założeń, czego efektem powinny być konkretne rekomendacje do wdrożenia na poziomie politycznym. 

Poniżej lista, będąca efektem szybkich i ogólnych przemyśleń, kolejność przypadkowa. 

1. System Bezpieczeństwa Narodowego

Strategia z definicji jest długofalowa, na lata, ogólna, określająca cele i kierunki działania. I mimo ewidentnej potrzeby aktualizacji Strategii Bezpieczeństwa Narodowego bądź wręcz stworzenia jej na nowo, należy pamiętać o jej definicyjnych cechach i się ich trzymać. 

Nie może być ona efektem 3 miesięcznych prac a bardzo dogłębnych i szerokich konsultacji i analiz. Strategia to jedno, nowa Biała Księga to drugie ale trzecie to Czarne Księgi, jawne ogólniki i niejawne rozwinięcia. 

Może warto się pochylić także nad koncepcją narodowego ośrodka strategii czy myśli strategicznej. Wykorzystać można zasoby Biura Bezpieczeństwa Narodowego w obecnej formie, nowej formie lub całkiem nowy nieprezydencki ośrodek. Jego struktura obejmowałaby zespoły stałe oraz celowe. 

Obecnie zbyt rozproszony System Bezpieczeństwa Narodowego wymaga uznania bądź chociaż zapoznania się z efektem prac i koncepcji opracowanych w świecie nauki, także na resortowych uczelniach. Poza analizą potencjalnych modeli, niezależnie jaki system miałby przyjąć, uregulowania prawnego wymaga sam system oraz uproszczenie relacji pomiędzy podmiotami w systemie, tak by każda z nich nie wymagała niepotrzebnej papierologii od samej góry do dołu w strukturze konkretnego podmiotu czy resortu we współpracy z innymi. 

2. Obrona cywilna

Obrona cywilna to wieloletnie i niewyobrażalne zaniedbania. Nie ma chyba nic pozytywnego w tej materii, co można by napisać… Pomijając wszystkie stracone lata, praktycznie od 1989 roku, należy mocno się zastanowić nad sensem obecnej formy, opcją likwidacji, reformy lub stworzenia nowego systemu. Tymczasowo można wyłączyć, przekazać lub delegować zadania, zastanawiając się nad rolą np. Państwowej Straży Pożarnej, Wojska Polskiego, Wojsk Obrony Terytorialnej czy ogólnie Sił Zbrojnych RP.

Przy okazji warto się zastanowić nad zmianami w całym systemie zarządzania kryzysowego, samej ustawy oraz nowych ustaw o powinnościach, które w takich sytuacjach jak obecnie, byłyby podstawą funkcjonowania tak państwa, jak i społeczeństwa. 

Podobnie jak w Systemie Bezpieczeństwa Narodowego, tak w systemie Obrony Cywilnej winny funkcjonować różne poziomy oraz systemy i podsystemy. Analogicznie jak w przypadku poprzedniego podpunktu oraz jak w systemie dowodzenia Sił Zbrojnych RP można przyjąć przejściowo lub docelowo podobną strukturę, gdzie „zespoły” najcześciej z różnych resortów funkcjonowałyby na codzień osobno, wykonując podstawowe, ustawowe zadania a w ramach delegowania wchodziłyby w system szkolenia i realizacji konkretnych i celowych działań. Wszystko zbieżne z obecną czy nową formą zarządzania kryzysowego i jego faz. To wszystko pozwoli na odpowiednie przygotowanie sił i środków do realizacji zadań opisanych przecież w Konstytucji… 

Koncepcji i uregulowania wymaga także skuteczne stosowanie kwarantanny i izolacji osób i terenów. 

3. Otwarcie na konsultacje i badania 

Dzisiejsza i przyszła rzeczywistość wymaga otwarcia na konsultacje i współpracę na różnych poziomach – ośrodki decyzyjne, służby, świat nauki, eksperci zewnętrzni. 

Wykorzystując potencjał jaki dają resortowe uczelnie można stworzyć podwaliny i szkielet całego szerszego i synergicznego rozwiązania. Do dyspozycji są wspominane uczelnie, inne ośrodki i instytuty naukowe i badawcze, także sektora prywatnego.  

Na początek może powstać platforma współpracy uruchamiająca cykl konferencji, seminariów i szkoleń – prawdziwych i fachowych, nie dla sztuki… Siły i środki takiej platformy mogą pozwolić uruchomić sieć ośrodków badawczych i rozwojowych, pozwalających zabezpieczyć nas przed różnymi zagrożeniami i pracującymi na rzecz różnych instytucji państwowych. 

4. Edukacja i szkolnictwo wyższe

Sytuacja związana z koronawirusem wymusiła realizację zaniedbanego i zamrożonego skoku cywilizacyjnego i technologicznego w edukacji i szkolnictwie wyższym. Niemniej, realizacja tego wszystkiego i obowiązki, nie mogą spaść wyłącznie na barki uczniów, studentów, szkół i uczelni. Tu także potrzeba rozwiązań systemowych wspierających ów skok. Należy wypracować rozwiązania dające swobodny dostęp do sprzętu i przede wszystkim do Internetu, będącego przecież jednym z praw człowieka. 

Musimy zadbać o to, by jak najwięcej obywateli było na samej górze Piramidy Maslowa… 

Zobacz także: Nieuchronne zmiany w edukacji i szkolnictwie wyższym 

5. Cyberprzestrzeń

Rozwijający się kryzys także gospodarczy zmusza przedsiębiorców do różnych działań. Część z nich w miarę możliwości przenosi swą działalność do Internetu. Można niestety przewidywać, że to właśnie tam można się spodziewać kolejnego kryzysu. By realnie działać, należy mieć przygotowane do tego siły i środki, ze szczególnym uwzględnieniem aparatu państwowego. Zabezpieczenie cyberprzestrzeni musi być jednym z priorytetów, przyspieszyć muszą m.in. prace związane z Wojskami Obrony Cyberprzestrzeni. 

Rodzi to jednak pytania jak zrównoważyć relacje i aktywność w świecie realnym a wirtualnym, czy to wojsko ma mieć pewien priorytet w obronie cyberprzestrzeni, czy potrzebny jest tu ewidentny podział na świat cywilny i wojskowy a dalej czy i służby specjalne wymagają takiego podziału?

Zobacz także: Polskie służby specjalne – potrzeba zmian systemowych

6. Ochrona kondycji psychicznej 

Koronawirus to nie tylko zagrożenie dla zdrowia. Tak teraz, jak i w przyszłości wokół takich okoliczności będą się pojawiać inne zagrożenia i dla jednostki i dla społeczeństwa. Są i będą ośrodki, które wykorzystują takie sytuacje do prowadzenia – ofensywnych przecież – operacji informacyjnych i psychologicznych. Wszystko to ma na celu wzbudzenie naszego strachu, pogłębienia obaw i ostatecznie utratę zaufania do władz i wystąpienie przeciwko nim. 

Elementem tego wszystkiego, jak i obecnej izolacji są problemy i konflikty jakie pojawiają się w domu. Część, jeśli nie większość ludzi, sama sobie z tym nie poradzi a nie można ich zostawić z tym samym sobie. Efekty stresu, niczym PTSD, będą się pojawiać z czasem. 

Kondycja psychiczna i psychofizyczna obywatela i rodziny wymaga ochrony i pomocy ze strony państwa, zadanie to niesamowicie trudne ale konieczne do wykonania.

7. Uhonorowanie osób narażających się

Wszyscy bez wyjątku, którzy narażali się swoją pracą i służbą, powinni doczekać się docenienia i uhonorowania. Wystarczy prawnie uregulować nowe odznaczenie/a państwowe, nagrodę i/lub stały dodatek finansowy, awans, obniżkę podatków, dodatkowy urlop, dostęp do sanatoriów, szybszą emeryturę czy rentę, itp. 

Każdy, kto zaryzykował chociaż przez godzinę, zdrowiem i życiem swoim i swej rodziny, powinien z automatu, urzędowo zostać uhonorowany. Każdy to nie tylko służba zdrowia czy służby mundurowe, należy pokłonić się zwłaszcza przed osobami pełniącymi ogólno i szeroko pojętą służbę publiczną, dzięki której mieliśmy namiastkę normalności i nie popadliśmy w jeszcze większe problemy czyli m.in. sprzedawców, kierowców komunikacji, zespoły sprzątające czy ostatecznie i kurierów.

Pracownik naukowo - dydaktyczny, wydawca portalu MIL.link, koordynator Europejskiego Instytutu Bezpieczeństwa, asystent w Instytucie Naukowym Bezpieczeństwa WSB, weteran.