{"id":2948,"date":"2016-08-01T12:42:19","date_gmt":"2016-08-01T12:42:19","guid":{"rendered":"https:\/\/sztab.org\/?p=2948"},"modified":"2018-04-10T09:35:53","modified_gmt":"2018-04-10T09:35:53","slug":"perspektywy-konwencjonalnego-odstraszania-dla-europy","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mil.link\/pl\/perspektywy-konwencjonalnego-odstraszania-dla-europy\/","title":{"rendered":"Perspektywy konwencjonalnego odstraszania dla Europy"},"content":{"rendered":"

Polityczne, ekonomiczne, demograficzne i technologiczne bariery ograniczaj\u0105 jakikolwiek sensowny plan poprawy strategii konwencjonalnej NATO. Z kolei nuklearne odstraszanie odgrywa du\u017co mniejsz\u0105 rol\u0119 w obecnych czasach, co wi\u0119cej taktyczna bro\u0144 j\u0105drowa w rzeczywisto\u015bci odchodzi do lamusa. <\/strong><\/p>\n

Europa od ponad 70 lat \u017cyje w pokoju. W trakcie tego okresu \u017caden kryzys \u2013 z wyj\u0105tkiem berli\u0144skiego w 1961 r. \u2013 nie prowadzi\u0142 do zagro\u017cenia III wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105. Wydaje si\u0119, \u017ce stan ten raczej nie ulegnie zmianie w nadchodz\u0105cych latach. Wielu ekspert\u00f3w o r\u00f3\u017cnej orientacji politycznej wyra\u017ca, i\u017c trudno by\u0142oby sobie wyobrazi\u0107, aby w obecnych warunkach Rosja mog\u0142a dokona\u0107 ataku na Sojusz P\u00f3\u0142nocnoatlantycki. Ta wyj\u0105tkowa stabilno\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 wyja\u015bniona na dwa sposoby. Pierwszy przekonuje, \u017ce Putin nie posiada \u017cadnych politycznych powod\u00f3w, aby dokona\u0107 agresji na kraje Zachodu. Drugi odrzuca wskazany pogl\u0105d i argumentuje, \u017ce Kreml nie dokona\u0142 jeszcze inwazji poniewa\u017c by\u0142 i jest skutecznie odstraszany przez wysokie koszty i ryzyko niepowodzenia militarnej akcji.<\/p>\n

Bior\u0105c pod uwag\u0119 jak niewiele wiemy na temat intencji kamaryli Putina trudno jest ustali\u0107, kt\u00f3re wyja\u015bnienie jest trafne. Niemniej, Zach\u00f3d posiada niezb\u0119dne zasoby, aby kremlowskich jastrz\u0119bi odstraszy\u0107, gdyby rozwa\u017cali agresj\u0119. W ko\u0144cu oficjalna polityka NATO \u2013 zawarta w koncepcji strategicznej z 2010 r. \u2013 sk\u0142ada si\u0119 zar\u00f3wno z nuklearnych jak i konwencjonalnych \u015brodk\u00f3w. W mojej opinii sama pot\u0119ga tych ostatnich mog\u0142aby pokrzy\u017cowa\u0107 rosyjski Blitzkrieg.<\/p>\n

W ka\u017cdym razie NATO powinno by\u0107 gotowe, aby uniemo\u017cliwi\u0107 Federacji Rosyjskiej uzyskanie szybkiego i zdecydowanego zwyci\u0119stwa oraz by\u0107 w stanie przekszta\u0142ci\u0107, ka\u017cdy ograniczony konflikt w przed\u0142u\u017caj\u0105c\u0105 si\u0119 wojn\u0119, w kt\u00f3rej agresor utraci\u0142by pewno\u015b\u0107 sukcesu. Ocena ryzyka stoj\u0105ca przed Rosj\u0105 w wojnie konwencjonalnej z NATO jak i wzajemna perspektywa konfliktu nuklearnego jest dobr\u0105 przes\u0142ank\u0105 do wysokiego poczucia bezpiecze\u0144stwa Zachodu. Cho\u0107 wiele wp\u0142ywowych opinii argumentuje, \u017ce obecna strategia odstraszania jest b\u0142\u0119dna. Wskazana krytyka jest kierowana zar\u00f3wno na elementy konwencjonalne jak i nuklearne. W szerokim prze\u015bwiadczeniu, pojawia si\u0119 s\u0142uszny pogl\u0105d o potrzebie poprawy przede wszystkim tego pierwszego. To by\u0142aby dobra wiadomo\u015b\u0107 dla tych kt\u00f3rzy wspieraj\u0105 redukcj\u0119 broni nuklearnej. Niemniej entuzjazm na rzecz poprawy stanu r\u00f3wnowagi si\u0142 w Europie nie powinien by\u0107 ograniczony jedynie do przeciwnik\u00f3w nuklearnego odstraszania.<\/p>\n

Teoria g\u0142upcze!<\/h2>\n

Aby ustali\u0107 to co jest konieczne do naprawienia, w celu powstrzymania przeciwnika, musimy posiada\u0107 teori\u0119 konwencjonalnego odstraszania. To znaczy mie\u0107 klarown\u0105 koncepcj\u0119 w jakich warunkach agresor prawdopodobnie rozp\u0119ta wojn\u0119. Dopiero w\u00f3wczas mo\u017cna wiedzie\u0107 jak poprawi\u0107 organizacj\u0119 ca\u0142ego systemu odstraszania.<\/p>\n

W przypadku kryzysu, ka\u017cde odstraszanie poniesie pora\u017ck\u0119 je\u015bli potencjalny adwersarz b\u0119dzie my\u015bla\u0142, \u017ce mo\u017ce uzyska\u0107 szybkie i zdecydowane zwyci\u0119stwo. To jest ma\u0142o prawdopodobne, aby decydenci polityczni optowali za wojn\u0105 je\u017celi ich stratedzy przewiduj\u0105 d\u0142ugi i wyniszczaj\u0105cy konflikt zbrojny nawet w obliczu mo\u017cliwego panowania na polu walki. W ich interesie le\u017c\u0105 szybkie i rozstrzygaj\u0105ce zwyci\u0119stwa, a takie w nowoczesnych konfliktach zbrojnych s\u0105 wynikiem zastosowania specyficznej doktryny militarnej \u2013 Blitzkriegu. Analiza dw\u00f3ch najwa\u017cniejszych wojen XX w. potwierdza wskazany punkt widzenia. Wystarczy rozwa\u017cy\u0107 szybkie zwyci\u0119stwo III Rzeszy nad koalicj\u0105 Aliant\u00f3w w maju 1940 r. oraz wojn\u0119 izraelsko-arabsk\u0105 w 1967 r. Oba przypadki nale\u017c\u0105 do najbardziej nag\u0142o\u015bnionych operacji militarnych w XX w. Zar\u00f3wno Niemcy jak i Izrael zastosowa\u0142y powy\u017cszy spos\u00f3b prowadzenia wojny. Jednak to co jest najwa\u017cniejsze dla koncepcji odstraszania, wskazane pa\u0144stwa uwierzy\u0142y, \u017ce mog\u0105 \u00f3w strategi\u0119 zrealizowa\u0107 w praktyce. W ka\u017cdym z tych przypadk\u00f3w silna \u015bwiadomo\u015b\u0107 szybkiego zwyci\u0119stwa prowadzi\u0142a do podj\u0119cia decyzji o ofensywie. Wydaje si\u0119 s\u0142uszne za\u0142o\u017cenie, \u017ce Rosja wchodz\u0105c w konflikt zbrojny, przypominaj\u0105cy wyra\u017anie dzia\u0142ania wojenne z 1940 r. i 1967 r., musia\u0142aby zasadniczo stan\u0105\u0107 przed podobnymi kalkulacjami jakie konfrontowa\u0142y decydent\u00f3w z III Rzeszy i Izraela.<\/p>\n

Blitzkrieg jest oparty na za\u0142o\u017ceniu, \u017ce armia przeciwnika to du\u017ca i z\u0142o\u017cona maszyna przeznaczona do prowadzenia operacji wzd\u0142u\u017c dobrze przygotowanych linii obrony. Jak zwykle na ty\u0142ach tej maszyny znajduje si\u0119 wra\u017cliwa organizacja spo\u0142eczno-gospodarcza sk\u0142adaj\u0105ca si\u0119 z licznych ci\u0105g\u00f3w komunikacyjnych oraz kluczowych w\u0119z\u0142\u00f3w przez kt\u00f3re przemieszcza si\u0119 zaopatrzenie, rozkazy, meldunki, informacje etc. Zniszczenie tego centralnego systemu jest r\u00f3wnoznaczne z destrukcj\u0105 armii strony s\u0142abszej i stanowi najwa\u017cniejszy cel si\u0142y napastniczej.<\/p>\n

Zatem Blitzkrieg sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch zasadniczych operacji \u201ebreakthrough battle\u201d: tzw. punktu zwrotnego konfliktu zbrojnego, gdzie si\u0142y ofensywne przebijaj\u0105 wysuni\u0119te pozycje obrony i \u201edeep strategic penetration\u201d: tzw. g\u0142\u0119bokiej penetracji strategicznej, gdzie naje\u017ad\u017acy bior\u0105 niszcz\u0105cy odwet na ty\u0142ach armii stawiaj\u0105cej op\u00f3r. Aby osi\u0105gn\u0105\u0107 pierwszy cel si\u0142y ofensywne koncentruj\u0105 sw\u00f3j zbrojny potencja\u0142 w jednym lub dw\u00f3ch specyficznych punktach przy granicy wybranej ofiary. Dzi\u0119ki temu przez zaskoczenie mog\u0105 osi\u0105gn\u0105\u0107 przygniataj\u0105c\u0105 przewag\u0119, kt\u00f3ra pozwoli im prze\u0142ama\u0107 wysuni\u0119te pozycje obrony. Po wykonaniu strategicznego podci\u0119cia frontu si\u0142y agresora unikaj\u0105 dalszego kontaktu z mas\u0105 manewrow\u0105 obro\u0144c\u00f3w, aby zamiast tego jak najszybciej osi\u0105gn\u0105\u0107 zaplecze armii przeciwnika parali\u017cuj\u0105c jego najwa\u017cniejsze punkty dowodzenia i nadzoru. Likwidacj\u0105 jego odci\u0119tych jednostek zajmuj\u0105 si\u0119 dywizje drugiego i trzeciego rzutu.<\/p>\n

Kluczowe pytanie dla naszych cel\u00f3w analitycznych dotyczy tego jak NATO mo\u017ce pokrzy\u017cowa\u0107 plany rosyjskiego Blitzkriegu na wschodniej flance? Odpowied\u017a jest jedna przez znacz\u0105cy wzrost liczby jednostek wojskowych. Chodzi mi o ogromn\u0105 mas\u0119 ludzi, sprz\u0119tu i broni, a nie o ich mobilno\u015b\u0107. Wynegocjowana obecno\u015b\u0107 czterech batalion\u00f3w (rotacyjnie), kt\u00f3re jednego dnia mo\u017cna rozmie\u015bci\u0107 a drugiego wycofa\u0107, nie gwarantuje bezpiecze\u0144stwa. Wr\u0119cz przeciwnie zach\u0119ca do agresji. Wyb\u00f3r trafny jest tylko jeden NATO musi stworzy\u0107 visa vi Rosji pot\u0119\u017cn\u0105 struktur\u0119 wojskow\u0105 je\u015bli chce mie\u0107 nadziej\u0119 na poprawienie zasadniczych zdolno\u015bci konwencjonalnego odstraszania. To staje si\u0119 oczywiste je\u015bli rozwa\u017cymy, co Sojusz musia\u0142by zrobi\u0107, aby pokrzy\u017cowa\u0107 jakikolwiek Blitzkrieg.<\/p>\n

Po pierwsze, napastnikowi nie wolno pozwoli\u0107 na prze\u0142amanie wysuni\u0119tej obrony. Zdolno\u015b\u0107 NATO w powstrzymaniu agresora od osi\u0105gni\u0119cia \u201epunktu zwrotnego konfliktu\u201d b\u0119dzie w du\u017cej mierze funkcj\u0105 stosunku jego si\u0142y do przestrzeni oraz zdolno\u015bci obrony do impetu g\u0142\u00f3wnego uderzenia. Wysuni\u0119te pozycje NATO musz\u0105 by\u0107 obsadzone przez du\u017c\u0105 liczb\u0119 jednostek, pojedyncze zgrupowania wojskowe musz\u0105 zabezpiecza\u0107 jedynie niewielkie odcinki linii obrony. Za\u0142amanie zaczepnej ofensywy nie nast\u0105pi dzi\u0119ki samodzielnej sile pa\u0144stw wschodniej flanki, ani dzi\u0119ki sta\u0142ej obecno\u015bci aliant\u00f3w, ani nawet przez manewr prowadz\u0105cy do decyduj\u0105cej bitwy, a jedynie dzi\u0119ki zmianie niekorzystnego stosunku si\u0142. Zachodz\u0105ce obecnie przes\u0142anki nie daj\u0105 wiarygodnego przekonania do wykonania takiego zadania. Aby osi\u0105gn\u0105\u0107 prawdziwie solidne konwencjonalne odstraszanie NATO musi zwi\u0119kszy\u0107 nie ilo\u015b\u0107 batalion\u00f3w lub brygad, ale dywizji i korpus\u00f3w wzd\u0142u\u017c granicy z Bia\u0142orusi\u0105, Ukrain\u0105 i Rosj\u0105. Tutaj nie ma drogi na skr\u00f3ty \u2013 tak uczy historia.<\/p>\n

Po drugie, w sytuacji niemo\u017cno\u015bci utrzymania wysuni\u0119tej linii obrony, Sojusz potrzebowa\u0142by pot\u0119\u017cnej rezerwy operacyjnej, kt\u00f3ra mog\u0142aby powstrzyma\u0107 si\u0142y agresora przed dokonaniem \u201eg\u0142\u0119bokiej penetracji strategicznej\u201d. Innymi s\u0142owy NATO musi posiada\u0107 jednostki wojskowe na ty\u0142ach, kt\u00f3re jako odw\u00f3d mog\u0105 by\u0107 szybko przesuni\u0119te do przodu w celu powstrzymania zagon\u00f3w pancernych wroga. Sojusz obecnie nie posiada rezerwy strategicznej. Takie si\u0142y musz\u0105 by\u0107 znacz\u0105co zwi\u0119kszone je\u015bli projekcja zatrzymania jakiegokolwiek Blitzkriegu ma by\u0107 realna, a nie iluzoryczna.<\/p>\n

Jednak perspektywa zwi\u0119kszenia jednostek bojowych NATO nie jest obiecuj\u0105ca. Wr\u0119cz przeciwnie istniej\u0105 wiarygodne przes\u0142anki, \u017ce rozmiar jego si\u0142 b\u0119dzie zmniejsza\u0142 si\u0119 w nadchodz\u0105cych latach. Wyrazem takiego stanu s\u0105 trzy powody polityczne, ekonomiczne i demograficzne. W zasadzie wszyscy europejscy sojusznicy stoj\u0105 przed tym samym dylematem. Rozwa\u017cmy jednak najwa\u017cniejszy przypadek, czyli niemiecki, poniewa\u017c Niemcy to klucz do bezpiecze\u0144stwa Europy. W\u0142a\u015bnie Bundeswera na przycz\u00f3\u0142kach centralnego frontu zimnej wojny dostarcza\u0142a prawie 50% si\u0142y bojowej w liczbie 495,000 tys. \u017co\u0142nierzy r\u00f3\u017cnych formacji \u2013 12 dywizji. W 1990 r. po niemieckim zjednoczeniu ich armia osi\u0105gn\u0119\u0142a stan 800,000 tys., personelu wojskowego i cywilnego, aby tak\u0105 si\u0142\u0119 wesprze\u0107 przez system poboru powszechnego nale\u017ca\u0142oby, co roku powo\u0142ywa\u0107 400,000 tys. ludzi pod bro\u0144. Wystarczy prze\u015bledzi\u0107 kilka liczb, aby doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce by\u0142oby to niemo\u017cliwe do utrzymania. W 1982 r. Niemcy Zachodnie osi\u0105gn\u0119\u0142y szczyt rezerwy mobilizacyjnej licz\u0105cej 290,000 tys. poborowych. W 1987 r. by\u0142a to ju\u017c liczba 225,000 tys. Gdyby nie wch\u0142oni\u0119cie NRD przez RFN utrzymuj\u0105cy si\u0119 trend dla Zachodnich Niemiec oznacza\u0142by z pocz\u0105tkiem 1994 r. spadek mocy mobilizacyjnej do 140,000 tys. poborowych. W kolejnych dwudziestu latach Bundeswehra skurczy\u0142a si\u0119 o ponad 1\/2, je\u015bli uwzgl\u0119dnimy wojska NRD o 3\/4. W opinii wielu ekspert\u00f3w problemy pog\u0142\u0119bi\u0142y si\u0119 po likwidacji powszechnego poboru w 2011 r. W efekcie doprowadzi\u0142o to do skurczenia niemieckich si\u0142 zbrojnych do 177,000 tys. \u017co\u0142nierzy zawodowych i kontraktowych o do\u015b\u0107 mizernym wyposa\u017ceniu. W rzeczywisto\u015bci niemiecka armia, co roku stoi przed dylematem uzupe\u0142nienia wakat\u00f3w z trudem przyci\u0105gaj\u0105c kilkana\u015bcie tysi\u0119cy ochotnik\u00f3w \u2013 w 2015 r. zaledwie 16,300 tys. Z punktu widzenia prognoz NZ trend ten nie ulegnie szybko zmianie, wed\u0142ug niego liczba populacji w Niemczech do 2050 r. spadnie o prawie 7 mln ludzi.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie Niemcy mog\u0105 d\u0105\u017cy\u0107 do utrzymania lub nawet wzrostu obecnego stanu liczebno\u015bci wojska, ale takie kroki b\u0119d\u0105 wymaga\u0107 znacz\u0105cych politycznych i ekonomicznych koszt\u00f3w. W rzeczywisto\u015bci rola Bundeswery w relacjach transatlantyckich nie zmieni\u0142a si\u0119 od wielu lat.\u00a0 Ich wydatki na cele wojskowe w 2014 r. wynosi\u0142y zaledwie 1,2% PKB. W tej sytuacji obecna burzliwa debata w Niemczech czy armia ma by\u0107 zawodowa czy z poboru, przypomina \u017cywo deliberacje z po\u0142owy lat 80. zesz\u0142ego stulecia, czy s\u0142u\u017cba wojskowa w Bundeswerze ma trwa\u0107 15 czy 18 miesi\u0119cy. Z pewno\u015bci\u0105 \u0142atwiej jest sobie wyobrazi\u0107 redukcj\u0119 niemieckiej armii ni\u017c warunki pod jakimi mia\u0142aby by\u0107 ona zasadniczo zwi\u0119kszona. Wskazuj\u0105 na to nieudolne pr\u00f3by wprowadzania nowych koncepcji jej dzia\u0142ania np. przej\u0119cia dow\u00f3dztwa wojsk tzw. szpicy NATO oraz jej modernizacji, co nadal nie zmienia faktu, \u017ce jest ona chronicznie niedoinwestowana. Wystarczy wspomnie\u0107 o w\u0105tpliwej sprawno\u015bci wys\u0142anego lotnictwa do Syrii, niecelno\u015bci karabin\u00f3w u\u017cywanych przez niemieckich \u017co\u0142nierzy w zagranicznych misjach lub o wstrzymaniu ewakuacji wojsk stacjonuj\u0105cych w Afganistanie oraz przyznania si\u0119 do powa\u017cnych b\u0142\u0119d\u00f3w w przygotowaniu ich do dzia\u0142ania w tym kraju. Jakie s\u0105 tego implikacje dla wschodniej flanki? Znale\u017a\u0107 je mo\u017cna w historii. \u00a0W czasie zimnej wojny bezpiecze\u0144stwo PRL\u2019u gwarantowa\u0142 Zwi\u0105zek Sowiecki dzisiaj mog\u0105 to uczyni\u0107 najszybciej tylko Niemcy. Paradoks i tragizm sytuacji polega na tym, \u017ce Uk\u0142ad Warszawski i jego strategiczna pot\u0119ga l\u0105dowa, czyli Robotniczo-Ch\u0142opska Armia Czerwona zapewnia\u0142a nam du\u017co bardziej wiarygodne gwarancje bezpiecze\u0144stwa na Odrze i Nysie \u0141u\u017cyckiej ni\u017c dzisiaj mo\u017ce to uczyni\u0107 Bundeswera na Bugu \u2013 wschodniej rubie\u017cy nie tylko Polski, ale tak\u017ce NATO i UE.<\/p>\n

Uszczuplenie Bundeswery ma niew\u0105tpliwie niekorzystny wp\u0142yw na postaw\u0119 ca\u0142ego Zachodu. W ko\u0144cu pa\u0144stwa tamtego regionu maj\u0105 w\u0142asne powa\u017cne problemy demograficzne \u2013 nie wspominaj\u0105c o ekonomicznych. Zapewne Belgowie, Holendrzy i Brytyjczycy b\u0119d\u0105 uzasadnia\u0107 redukcj\u0119 swoich si\u0142 zbrojnych niemieckim przyk\u0142adem. Widoczny trend spadkowy utrzymuje si\u0119 w Europie od zako\u0144czenia zimnej wojny. Sytuacja nie zmieni\u0142a si\u0119 nawet po agresji Rosji na Ukrain\u0119. W 2015 r. Francja obci\u0119\u0142a wydatki na cele wojskowe o 1% w stosunku do 2014 r., Wielka Brytania o 3,5%, W\u0142ochy, a\u017c o 12%. Z kolei Polska cho\u0107 zwi\u0119kszy\u0142a bud\u017cet obrony o 7 mld z\u0142, to \u00f3w wzrost mia\u0142 jedynie charakter nominalny, a nie realny, i wynika\u0142 z zaliczenia ostatniej raty za F-16 \u2013 oko\u0142o 5,36 mld z\u0142.<\/p>\n

Pozostaj\u0105 jeszcze Amerykanie. Cho\u0107 w Stanach Zjednoczonych ro\u015bnie sentyment, aby wycofa\u0107 swoje si\u0142y z Europy. W ka\u017cdym razie znacz\u0105ca redukcja wojsk ameryka\u0144skich nie omin\u0119\u0142a naszego kontynentu w ostatnich dekadach. Zasadnicz\u0105 przyczyn\u0105 takich decyzji jest przekonanie, \u017ce Europejczycy nie bior\u0105 wystraczaj\u0105cego udzia\u0142u w wysi\u0142ku NATO. Oczywi\u015bcie, jakiekolwiek redukcje w Bundeswerze lub innych armiach sojuszniczych pa\u0144stw europejskich z samej natury rzeczy b\u0119d\u0105 przyczynia\u0142y si\u0119 do jeszcze wi\u0119kszej presji, aby ameryka\u0144scy \u017co\u0142nierze wracali do domu. Z pewno\u015bci\u0105 zmniejszanie zdolno\u015bci militarnych mog\u0142oby prowadzi\u0107 do utraty motywacji przez Ameryk\u0119, aby przyj\u015b\u0107 z pomoc\u0105 swoim obleganym sojusznikom z Europy. W takich warunkach istnieje niewielka nadzieja na zwi\u0119kszenie obecno\u015bci wojskowej Sojuszu na wschodniej flance w nadchodz\u0105cych latach. W mojej ocenie jedynego sposobu, aby poprawi\u0107 znacz\u0105co system odstraszania NATO.<\/p>\n

W \u015bwietle pogarszaj\u0105cej si\u0119 koniunktury bezpiecze\u0144stwa w Europie prawie wszystkie propozycje poprawienia r\u00f3wnowagi si\u0142 w stosunku do Rosji skupiaj\u0105 si\u0119 albo na zmianach w strategii albo na technologicznych rozwi\u0105zaniach. Jednak wskazane remedia nieszcz\u0119\u015bliwie daj\u0105 niewielk\u0105 szans\u0119 poprawienia perspektywy konwencjonalnego odstraszania. W mojej ocenie wpisuj\u0105 si\u0119 one w rejestr kolejnych b\u0142\u0119d\u00f3w, niepowodze\u0144 i pora\u017cek, kt\u00f3re mog\u0105 ostatecznie doprowadzi\u0107 do tragicznego fina\u0142u \u2013 wbrew radosnemu zadowoleniu naszych politycznych elit.<\/p>\n

Trzy strategie<\/h2>\n

W swojej stosunkowo kr\u00f3tkiej historii NATO zawsze stosowa\u0142o strategi\u0119 obrony na wysuni\u0119tych rubie\u017cach. Cho\u0107 obecnie nie wzywa do dyslokacji du\u017cych si\u0142 konwencjonalnych na wschodniej flance. Gwarantuje jedynie rozmieszczenie czterech batalion\u00f3w w roli tzw. \u201epotykacza\u201d dla przeciwnika. Taki plan nie utrudni mu jednak Blitzkriegu, nie daje te\u017c czasu NATO na koncentracj\u0119 w\u0142asnych \u015brodk\u00f3w obrony. Zapewnia natomiast Zachodowi niezb\u0119dn\u0105 swobod\u0119 dzia\u0142ania politycznego i zdolno\u015b\u0107 stopniowej eskalacji konfliktu, ale nie jest to optymalny plan z perspektywy Polski. Wielu ekspert\u00f3w wskazuje na alternatywne strategie mog\u0105ce pokrzy\u017cowa\u0107 ofensyw\u0119 agresora. Ich propozycje mog\u0105 by\u0107 u\u017cyte jako oszcz\u0119dny mno\u017cnik si\u0142y konwencjonalnej w Europie. Chodzi o obron\u0119 mobiln\u0105, obron\u0119 terytorialn\u0105 i strategi\u0119 ofensywn\u0105.<\/p>\n

Zacznijmy od pierwszej. Logika obrony mobilnej nakazuje dyslokacj\u0119 g\u0142\u00f3wnych si\u0142 NATO po zachodniej stronie linii Wis\u0142y. W kolejnym kroku przewiduje si\u0119 rozmieszczenie niewielkich oddzia\u0142\u00f3w na wschodniej rubie\u017cy Sojuszu w roli swoistej zas\u0142ony. Wed\u0142ug tego planu ich zadanie polega\u0142oby na asystowaniu si\u0142y inwazyjnej, czyli wprowadzenia napastnika w strategiczn\u0105 g\u0142\u0119bi\u0119 terytorium Polski, gdzie wojska agresora mog\u0142yby by\u0107 zniszczone w kilku wi\u0119kszych bitwach. Tego typu koncepcje s\u0105 preferowane najcz\u0119\u015bciej w\u015br\u00f3d wojskowych.<\/p>\n

W drugim przypadku, obrona terytorialna \u2013 nazywana niekiedy nieprowokacyjna \u2013 wzywa do podzielenia du\u017cych jednostek na ma\u0142e grupy bojowe uzbrojone w precyzyjn\u0105 bro\u0144 wraz ze wsparciem ci\u0119\u017ckiej artylerii. Te niewielkie oddzia\u0142y mog\u0142yby by\u0107 rozsypane po ca\u0142ym terytorium Polski. Ich cel polega\u0142by na op\u00f3\u017anianiu i ostatecznie z\u0142amaniu natarcia napastnika. Niekt\u00f3re z wariant\u00f3w tej strategii dopuszczaj\u0105 ograniczone kontrataki. Ta defensywna koncepcja jest z regu\u0142y to\u017csama ze stanowiskiem lewicowego establishmentu, kt\u00f3ry uwa\u017ca j\u0105 za atrakcyjn\u0105, gdy\u017c w zasadzie uniemo\u017cliwia rozpocz\u0119cie jakiejkolwiek wi\u0119kszej ofensywy z armi\u0105 rozmienion\u0105 na lekkie pododdzia\u0142y piechoty.<\/p>\n

Obie te strategie s\u0105 naje\u017cone powa\u017cnymi trudno\u015bciami militarnymi. Nie ma potrzeby opisywa\u0107 ich tutaj w szczeg\u00f3\u0142ach, gdy\u017c s\u0105 nie do zaakceptowania dla Polski i jest ma\u0142o prawdopodobne, aby by\u0142y kiedykolwiek adoptowane w praktyce. \u017baden polski rz\u0105d nigdy nie zgodzi si\u0119 na penetracj\u0119 w\u0142asnego terytorium przez si\u0142y agresora. Cho\u0107 politycy nie wyra\u017caj\u0105 tego publicznie Polska oczekuje zatrzymania napastnika na swojej wschodniej granicy. Zatem s\u0105 oni zdecydowanie przywi\u0105zani do koncepcji obrony na wysuni\u0119tych rubie\u017cach.<\/p>\n

Trzecia alternatywa to strategia ofensywna. Z pewno\u015bci\u0105 nie wymaga ona poddania polskiego terytorium \u2013 przynajmniej w teorii. Wed\u0142ug niej NATO rozpoczyna ofensyw\u0119 natychmiast po rosyjskiej inwazji przez dokonanie g\u0142\u0119bokiego ataku w rosyjski interior. Zgodnie z teori\u0105 obrony przez atak. W historii wojen tego typu strategia by\u0142a szeroko kwestionowana, ale tak jak w dw\u00f3ch poprzednich przypadkach tak i w tym nie ma wi\u0119kszego sensu rozwodzi\u0107 si\u0119 nad ni\u0105, gdy\u017c politycznie jest ona nie do przyj\u0119cia nie tylko dla Polski, ale tak\u017ce dla NATO i Stan\u00f3w Zjednoczonych. Zach\u00f3d generalnie jest silnie przywi\u0105zany do postawy defensywnej \u2013 obrona kolektywna \u2013 i kategorycznie odrzuca ofensywne strategie. S\u0105 one widziane jako wysoko ryzykowne i destabilizuj\u0105ce. Tak wi\u0119c jak ju\u017c zauwa\u017cono Sojusz b\u0119dzie sprzyja\u0107 strategii wysuni\u0119tej obrony przy zastosowaniu w\u0105t\u0142ego \u201epotykacza\u201d konwencjonalnego.<\/p>\n

Technologia<\/h2>\n

Istniej\u0105 wa\u017cne argumenty, aby w strategii odstraszania oprze\u0107 si\u0119 na wyszukanej technologii militarnej, kt\u00f3ra mo\u017ce przesun\u0105\u0107 konwencjonaln\u0105 r\u00f3wnowag\u0119 si\u0142 w Europie na korzy\u015b\u0107 NATO. Technologia zast\u0119puj\u0105ca ludzk\u0105 si\u0142\u0119 zawsze stanowi\u0142a u\u015bwi\u0119con\u0105 tradycj\u0119 na Zachodzie. Zapewne techniczne rozwi\u0105zania, kt\u00f3re przyci\u0105gaj\u0105 du\u017c\u0105 uwag\u0119 i zainteresowanie mog\u0105 by\u0107 zastosowane w tzw. strategii \u201eg\u0142\u0119bokiego uderzenia\u201d. Ta koncepcja wzywa Sojusz do rozwoju ezoterycznej broni, kt\u00f3ra b\u0119dzie wstanie zada\u0107 cios w si\u0142y agresora daleko poza lini\u0105 frontu. Rzecznicy tej idei zak\u0142adaj\u0105, \u017ce zniszczenie wojsk rezerwowych napastnika wyeliminuje r\u00f3wnie\u017c jego najszybsze jednostki atakuj\u0105ce. W tej argumentacji kluczem do sukcesu ma by\u0107 odm\u00f3wienie ponownego zasilenia zu\u017cytych zasob\u00f3w bojowych i logistycznych armii rosyjskiej po odniesieniu przez ni\u0105 pierwszych zwyci\u0119stw na wysuni\u0119tych kra\u0144cach pola walki.<\/p>\n

Z wielu powod\u00f3w jest jednak w\u0105tpliwe, aby rozwi\u0105zania technologiczne mog\u0142y zmieni\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 si\u0142 na korzy\u015b\u0107 Sojuszu lub zrekompensowa\u0107 malej\u0105ce zdolno\u015bci konwencjonalne pa\u0144stw NATO. Po pierwsze, chodzi o kwesti\u0119 samego istnienia tej technologii. Rzecznicy wskazanej opcji kre\u015bl\u0105 obraz, \u017ce bro\u0144 ta de facto<\/em> le\u017cy na p\u00f3\u0142ce i wystarczy j\u0105 tylko naby\u0107. W tej narracji pa\u0144stwa NATO, aby to uczyni\u0107, musz\u0105 jedynie znale\u017a\u0107 polityczn\u0105 wol\u0119 i ekonomiczne zasoby. Wydaje si\u0119 jednak, \u017ce \u00f3w wyszukane \u015brodki potrzebne do realizacji strategii \u201eg\u0142\u0119bokiego uderzenia\u201d nie zosta\u0142y jeszcze w pe\u0142ni dopracowane. Po za tym wszystkie tego typu nowo\u015bci technologiczne doznawa\u0142y zazwyczaj powa\u017cnych problem\u00f3w w procesie badania i rozwoju. Wcale nie jest pewne, \u017ce NATO b\u0119dzie posiada\u0107 dost\u0119p do ca\u0142ego wachlarza, a\u017c tak niszczycielskiego arsena\u0142u \u00a0\u2013 mam tu na my\u015bli cho\u0107by ameryka\u0144ski program Prompt Global Strike.<\/p>\n

Id\u017amy dalej. Jak du\u017co ta bro\u0144 b\u0119dzie kosztowa\u0107? Je\u015bli historia mo\u017ce nam cokolwiek ods\u0142oni\u0107 to zapewne b\u0119dzie ona nosi\u0107 metk\u0119 z horrendaln\u0105 cen\u0105. W ka\u017cdym razie Stany Zjednoczone od kt\u00f3rych oczekuje si\u0119, \u017ce b\u0119d\u0105 w dalszym ci\u0105gu najlepsz\u0105 mark\u0105 uzbrojenia na \u015bwiecie nie uwolni\u0142y si\u0119 jeszcze od dr\u0119cz\u0105cych problem\u00f3w rosn\u0105cych koszt\u00f3w produkcji. Z kolei to wyd\u0142u\u017ca ca\u0142y proces nabywania takiej broni przez ich sojusznik\u00f3w w Europie, co dobrze by\u0142o widoczne w minionych dekadach.<\/p>\n

Istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c powa\u017cne w\u0105tpliwo\u015bci natury doktrynalnej o u\u017cyteczno\u015bci \u201eg\u0142\u0119bokiego uderzenia\u201d. Po pierwsze, Rosja zapewne podejmie \u015brodki przeciwdzia\u0142aj\u0105ce nowej broni. W rezultacie wsp\u00f3\u0142czynnik zmiany koszt\u00f3w i towarzysz\u0105cy jemu regionalny wy\u015bcig zbroje\u0144 nie sprzyja\u0142by NATO. Po drugie, je\u015bli uwa\u017cnie prze\u015bledzimy historyczny zapis wojen \u2013 przynajmniej w XX w. \u2013 i zastosowany w nich ofensywny manewr g\u0142\u0119bokiego zatrzymania wojsk agresora to przekonamy si\u0119 jak bardzo stanowi to z\u0142o\u017cone przedsi\u0119wzi\u0119cie, gdzie rzeczywiste rezultaty s\u0105 zazwyczaj odleg\u0142e od zak\u0142adanych.<\/p>\n

Ostatnia kwestia by\u0107 mo\u017ce najbardziej wa\u017cna dotyczy empirycznego dowodu \u015bwiadcz\u0105cego o tym, \u017ce rosyjskie si\u0142y drugiego rzutu nie mia\u0142yby de facto <\/em>zasadniczego wp\u0142ywu na przeprowadzenie Blitzkriegu. Pog\u0142\u0119bione studium zwyci\u0119skich ofensyw jednoznacznie potwierdza, \u017ce wojska pierwszego natarcia dokonuj\u0105 zar\u00f3wno wy\u017cej wspomnianego \u201ebreakthrough battle\u201d \u2013 podci\u0119cia strategicznego frontu, jak i \u201edeep strategic penetration\u201d \u2013 g\u0142\u0119bokiej penetracji terytorium ofiary. Najlepszy przyk\u0142ad potwierdzaj\u0105cy wskazan\u0105 tez\u0119 to niemieckie zwyci\u0119stwo w maju 1940 r. nad Francj\u0105. W\u00f3wczas agresor tak\u017ce zgromadzi\u0142 swoje si\u0142y w dw\u00f3ch strategicznych punktach. Pierwszy teatr dzia\u0142a\u0144, Grupa Armii \u201eB\u201d gen. von Bocka na granicy z p\u00f3\u0142nocn\u0105 Belgi\u0105 i po\u0142udniow\u0105 Holandi\u0105. Drugi teatr dzia\u0142a\u0144, Grupa Armii \u201eA\u201d gen. von Rundstedt\u2019a na po\u0142udniu Belgii. Punkt zwrotny tej wojny zwi\u0105zany by\u0142 z udan\u0105 przepraw\u0105 si\u0142 niemieckich Grupy Armii \u201eA\u201d przez Ardeny pod bezpo\u015brednim dow\u00f3dztwem gen. von Kleista, co oznacza\u0142o przeci\u0119cie ca\u0142ego frontu i g\u0142\u0119bokie wyj\u015bcie niemieckich czo\u0142\u00f3wek na ty\u0142y wojsk alianckich unieruchamiaj\u0105c w p\u00f3\u0142nocnej Belgii wojska francuskie i ca\u0142y Brytyjski Korpus Ekspedycyjny.<\/p>\n

Co jest istotne dla naszej analizy. Niemcy nie czekali na drugi i trzeci rzut wojska, aby wykorzysta\u0107 efekty \u201epunktu zwrotnego konfliktu\u201d, co wi\u0119cej trafnie ocenili sytuacj\u0119 strategiczn\u0105 unikaj\u0105c kusz\u0105cego manewru okr\u0105\u017cenia i zniszczenia wojsk francuskich i brytyjskich pod Dunkierk\u0105. Taki ruch m\u00f3g\u0142by oznacza\u0107 strat\u0119 cennego czasu podczas kt\u00f3rego Francuzi mogliby przesun\u0105\u0107 swoje armie w celu za\u0142atania prawie stu kilometrowej wyrwy w linii obrony na wysoko\u015bci Sedan \u2013 Montherme \u2013 Dinant. To oznacza\u0142oby koniec niemieckiego Blitzkriegu.<\/p>\n

Gdyby Rosja chcia\u0142a odnie\u015b\u0107 zdecydowane i szybkie zwyci\u0119stwo w Europie, kt\u00f3re w ich planach musi by\u0107 brane pod uwag\u0119, to musia\u0142aby tak\u017ce u\u017cy\u0107 na masow\u0105 skal\u0119 wojsk szybkich i lotnictwa. W zwi\u0105zku z tym si\u0142y NATO na wschodniej flance powinny uniemo\u017cliwi\u0107 rosyjskiej armii za wszelk\u0105 cen\u0119 przerwanie obrony na wysuni\u0119tych rubie\u017cach. Kr\u00f3tko m\u00f3wi\u0105c jest nie wiele remedi\u00f3w, kt\u00f3re dawa\u0142yby chocia\u017c niewielk\u0105 szans\u0119 spe\u0142nienia takiej obietnicy. Zasadniczy plan mo\u017ce by\u0107 tylko jeden Zach\u00f3d musi powa\u017cnie poprawi\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 konwencjonaln\u0105 w Europie przez zwi\u0119kszenie jednostek ofensywnych. Chocia\u017c zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce to nie nast\u0105pi wobec wspomnianych wcze\u015bniej przyczyn. W rzeczywisto\u015bci Sojusz stoi przed bardzo trudnym wyzwaniem utrzymania nawet obecnego rozmiaru si\u0142 konwencjonalnych w nadchodz\u0105cych latach.<\/p>\n

Strategia nuklearna<\/h2>\n

Tragizm narod\u00f3w Europy jest jeszcze wi\u0119kszy je\u015bli dokonamy analizy strategii nuklearnej. W tym celu musimy przenie\u015b\u0107 si\u0119 o kilka dekad w przesz\u0142o\u015b\u0107. W czasach zimnej wojny w Europie istnia\u0142 silny op\u00f3r narodowych establishment\u00f3w, zajmuj\u0105cych si\u0119 polityk\u0105 bezpiecze\u0144stwa i obrony, aby przesuwa\u0107 brzemi\u0119 odstraszania z komponentu nuklearnego na konwencjonalny. Wskazane elity d\u0142ugo utrzymywa\u0142y, \u017ce najlepszy spos\u00f3b na zapobie\u017cenie wojnie to pewno\u015b\u0107, \u017ce sowieccy i ameryka\u0144scy stratedzy uznaj\u0105 fakt, i\u017c jakikolwiek europejski konflikt b\u0119dzie nieuchronnie eskalowa\u0142 do poziomu termonuklearnej zag\u0142ady.<\/p>\n

Zachodni Europejczycy bali si\u0119 sytuacji, w kt\u00f3rej supermocarstwa dosz\u0142yby do przekonania, \u017ce mog\u0105 bezkarnie rozp\u0119ta\u0107 konwencjonaln\u0105 lub ograniczon\u0105 wojn\u0119 nuklearn\u0105 kosztem bezpiecze\u0144stwa swoich sojusznik\u00f3w. Wed\u0142ug tej argumentacji, gdyby Zwi\u0105zek Sowiecki i Stany Zjednoczone zaanga\u017cowa\u0142y si\u0119 w konflikt oszcz\u0119dzaj\u0105cy ich terytoria i populacj\u0119 w\u00f3wczas idea odstraszania bezpowrotnie zosta\u0142aby utracona. To by\u0142a zasadnicza przyczyna zdecydowanego sprzeciwu Europejczyk\u00f3w na pocz\u0105tku lat 60. XX w., aby odrzuca\u0107 strategi\u0119 \u201ezmasowanego odwetu\u201d na rzecz tzw. \u201eelastycznej odpowiedzi\u201d w ramach NATO. Zachodnia Europa mia\u0142a sta\u0142y interes w \u0142\u0105czeniu ameryka\u0144skiego odstraszania nuklearnego ze swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 obron\u0105. W obecnej rzeczywisto\u015bci takie argumenty staj\u0105 si\u0119 infantylne, a wr\u0119cz surrealistyczne. Wykorzystanie broni nuklearnej przez USA i Rosj\u0119 jest wyra\u017anie ograniczone nie tylko z powodu r\u00f3wnowagi strachu, ale tak\u017ce z zasadniczej zmiany samej natury pozimnowojennych stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych, kt\u00f3re zdecydowanie przesun\u0119\u0142y si\u0119 z czynnik\u00f3w strategiczno-militarnych na spo\u0142eczno-gospodarcze. Jakie s\u0105 tego implikacje dla bezpiecze\u0144stwa Europy? Znaczenie nuklearnego parasola w strategii NATO jest du\u017co bardziej pomniejszone ni\u017c w przesz\u0142o\u015bci jednocze\u015bnie wobec braku konwencjonalnego odstraszania Europa de facto<\/em> jest teoretycznie i praktycznie bezbronna.<\/p>\n

W czasach bipolarnego \u015bwiata odstraszanie nuklearne w specyficzny spos\u00f3b wi\u0105za\u0142o si\u0119 ze stanem bezpiecze\u0144stwa Zachodnich Niemiec. To w\u0142a\u015bnie ich terytorium mia\u0142o stanowi\u0107 potencjalne pole walki w sytuacji wi\u0119kszego konfliktu. Dzisiaj podobn\u0105 rol\u0119 geopolityczn\u0105 odgrywa Polska. Oba wskazane pa\u0144stwa w przesz\u0142o\u015bci jak i obecnie nie by\u0142y i nie s\u0105 w posiadaniu broni nuklearnej, kt\u00f3ra mog\u0142aby s\u0142u\u017cy\u0107 jako europejski i narodowy \u015brodek odstraszania. Zamiast tego opieraj\u0105 si\u0119 na ameryka\u0144skiej kombinacji si\u0142 nuklearnych i konwencjonalnych oraz w niewielkim stopniu na niezale\u017cnych si\u0142ach j\u0105drowych Wielkiej Brytanii i Francji. W tym miejscu podobie\u0144stwa polsko-niemieckie si\u0119 ko\u0144cz\u0105. Widoczne jest to szczeg\u00f3lnie na przyk\u0142adzie historii RFN’u, kt\u00f3ry w latach zimnej wojny postrzega\u0142 konwencjonaln\u0105 tarcz\u0119, nie tylko jako czynnik os\u0142abiaj\u0105cy nuklearny miecz, ale tak\u017ce jako nieuchronne widmo geopolitycznej i biologicznej likwidacji swojego pa\u0144stwa i narodu. W przypadku Polski nie ma czego os\u0142abia\u0107, gdy\u017c z jednej strony Zach\u00f3d nie ma woli politycznej do zwi\u0119kszenia si\u0142 konwencjonalnych z kolei si\u0142y nuklearne sta\u0142y si\u0119 w du\u017cej mierze abstrakcj\u0105 o charakterze politycznej fikcji \u2013 nawet dla najwi\u0119kszych ameryka\u0144skich jastrz\u0119bi konieczno\u015b\u0107 ich u\u017cycia przyprawia o zawr\u00f3t g\u0142owy. Jeszcze gorzej jest w przypadku liberalnych elit, kt\u00f3re na sam\u0105 my\u015bl o podj\u0119ciu takiej decyzji doznaj\u0105 stanu kompletnego \u201ezamroczenia\u201d. Z kolei Rosja w swojej najnowszej historii podboj\u00f3w nigdy nie przekroczy\u0142a nuklearnej bariery, cho\u0107 z pewno\u015bci\u0105 bez \u017cadnych hamulc\u00f3w wykorzystuje atomowego straszaka w warstwie psychologiczno-propagandowej.<\/p>\n

W Europie, od czasu wstrz\u0105su w 1979 r., kiedy NATO podj\u0119\u0142o decyzj\u0119 o rozmieszczeniu rakiet Pershing II i pocisk\u00f3w Cruise, do dnia obecnego, tradycyjne my\u015blenie o warto\u015bci nuklearnego odstraszania przesz\u0142o radykaln\u0105 transformacj\u0119. W efekcie Europejczycy – szczeg\u00f3lnie Niemcy – prawie ca\u0142kowicie wyeliminowali bro\u0144 nuklearn\u0105 z paradygmatu odstraszania. W tych okoliczno\u015bciach jedyn\u0105 realn\u0105 alternatyw\u0105 dla obrony Europy s\u0105 si\u0142y konwencjonalne. Jakby nie patrze\u0107 tragizm sytuacji polega na tym, \u017ce Sojusz zmniejszy\u0142 wydatnie swoje oparcie na pot\u0119dze nuklearnej, ale nie wype\u0142ni\u0142 tego ekwiwalentu \u017cadn\u0105 realn\u0105 strategi\u0105 odstraszania konwencjonalnego. Wydaje si\u0119, \u017ce ta niekorzystna postawa Zachodu szczeg\u00f3lnie z perspektywy Europy \u015arodkowo-Wschodniej ma wielu obro\u0144c\u00f3w w Sojuszu, kt\u00f3rych chwilowa cisza po Szczycie NATO w Warszawie nie powinna pozwoli\u0107 zag\u0142uszy\u0107 ich pot\u0119\u017cnych wp\u0142yw\u00f3w politycznych.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Polityczne, ekonomiczne, demograficzne i technologiczne bariery ograniczaj\u0105 jakikolwiek sensowny plan poprawy strategii konwencjonalnej NATO. Z kolei nuklearne odstraszanie odgrywa du\u017co mniejsz\u0105 rol\u0119 w obecnych czasach, co wi\u0119cej taktyczna bro\u0144 j\u0105drowa w rzeczywisto\u015bci odchodzi do lamusa. Europa od ponad 70 lat \u017cyje w pokoju. W trakcie tego okresu \u017caden kryzys \u2013 z wyj\u0105tkiem berli\u0144skiego w 1961 …<\/p>\n","protected":false},"author":27,"featured_media":1873,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"single-default-ns.php","format":"standard","meta":[],"categories":[3,6],"tags":[92,197,260,284,344],"yoast_head":"\nPerspektywy konwencjonalnego odstraszania dla Europy | MIL.link - edycja polska<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/mil.link\/pl\/perspektywy-konwencjonalnego-odstraszania-dla-europy\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Perspektywy konwencjonalnego odstraszania dla Europy | MIL.link - edycja polska\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Polityczne, ekonomiczne, demograficzne i technologiczne bariery ograniczaj\u0105 jakikolwiek sensowny plan poprawy strategii konwencjonalnej NATO. Z kolei nuklearne odstraszanie odgrywa du\u017co mniejsz\u0105 rol\u0119 w obecnych czasach, co wi\u0119cej taktyczna bro\u0144 j\u0105drowa w rzeczywisto\u015bci odchodzi do lamusa. Europa od ponad 70 lat \u017cyje w pokoju. W trakcie tego okresu \u017caden kryzys \u2013 z wyj\u0105tkiem berli\u0144skiego w 1961 ...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/mil.link\/pl\/perspektywy-konwencjonalnego-odstraszania-dla-europy\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MIL.link - edycja polska\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/mildotlink\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2016-08-01T12:42:19+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2018-04-10T09:35:53+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/chess-433071_1920.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1276\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Artur Brzeskot\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@mildotlink\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@mildotlink\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Artur Brzeskot\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"22 minuty\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/perspektywy-konwencjonalnego-odstraszania-dla-europy\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/perspektywy-konwencjonalnego-odstraszania-dla-europy\/\"},\"author\":{\"name\":\"Artur Brzeskot\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/person\/8f6ee52e2910077628bc6fa66238f467\"},\"headline\":\"Perspektywy konwencjonalnego odstraszania dla Europy\",\"datePublished\":\"2016-08-01T12:42:19+00:00\",\"dateModified\":\"2018-04-10T09:35:53+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/perspektywy-konwencjonalnego-odstraszania-dla-europy\/\"},\"wordCount\":4342,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization\"},\"keywords\":[\"Europa\",\"NATO\",\"Rosja\",\"strategia\",\"wojsko\"],\"articleSection\":[\"Bezpiecze\u0144stwo\",\"Geopolityka\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/perspektywy-konwencjonalnego-odstraszania-dla-europy\/\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/perspektywy-konwencjonalnego-odstraszania-dla-europy\/\",\"name\":\"Perspektywy konwencjonalnego odstraszania dla Europy | MIL.link - edycja polska\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2016-08-01T12:42:19+00:00\",\"dateModified\":\"2018-04-10T09:35:53+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/perspektywy-konwencjonalnego-odstraszania-dla-europy\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/mil.link\/pl\/perspektywy-konwencjonalnego-odstraszania-dla-europy\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/perspektywy-konwencjonalnego-odstraszania-dla-europy\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Perspektywy konwencjonalnego odstraszania dla Europy\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/\",\"name\":\"MIL.link - edycja polska\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization\",\"name\":\"mil.link\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/mildotlink\/\",\"https:\/\/twitter.com\/mildotlink\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/millink.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/millink.png\",\"width\":317,\"height\":93,\"caption\":\"mil.link\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/person\/8f6ee52e2910077628bc6fa66238f467\",\"name\":\"Artur Brzeskot\",\"description\":\"Absolwent Uniwersytetu Szczeci\u0144skiego Instytutu Historii i Stosunk\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych oraz Katedry Bada\u0144 nad Konfliktami i Pokojem. Ekspert Europejskiego Instytutu Bezpiecze\u0144stwa. Zainteresowania: stosunki mi\u0119dzynarodowe teoria i praktyka\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/author\/arturbrzeskot\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Perspektywy konwencjonalnego odstraszania dla Europy | MIL.link - edycja polska","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/mil.link\/pl\/perspektywy-konwencjonalnego-odstraszania-dla-europy\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Perspektywy konwencjonalnego odstraszania dla Europy | MIL.link - edycja polska","og_description":"Polityczne, ekonomiczne, demograficzne i technologiczne bariery ograniczaj\u0105 jakikolwiek sensowny plan poprawy strategii konwencjonalnej NATO. Z kolei nuklearne odstraszanie odgrywa du\u017co mniejsz\u0105 rol\u0119 w obecnych czasach, co wi\u0119cej taktyczna bro\u0144 j\u0105drowa w rzeczywisto\u015bci odchodzi do lamusa. Europa od ponad 70 lat \u017cyje w pokoju. W trakcie tego okresu \u017caden kryzys \u2013 z wyj\u0105tkiem berli\u0144skiego w 1961 ...","og_url":"https:\/\/mil.link\/pl\/perspektywy-konwencjonalnego-odstraszania-dla-europy\/","og_site_name":"MIL.link - edycja polska","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/mildotlink\/","article_published_time":"2016-08-01T12:42:19+00:00","article_modified_time":"2018-04-10T09:35:53+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":1276,"url":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2016\/02\/chess-433071_1920.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Artur Brzeskot","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@mildotlink","twitter_site":"@mildotlink","twitter_misc":{"Napisane przez":"Artur Brzeskot","Szacowany czas czytania":"22 minuty"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/perspektywy-konwencjonalnego-odstraszania-dla-europy\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/perspektywy-konwencjonalnego-odstraszania-dla-europy\/"},"author":{"name":"Artur Brzeskot","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/person\/8f6ee52e2910077628bc6fa66238f467"},"headline":"Perspektywy konwencjonalnego odstraszania dla Europy","datePublished":"2016-08-01T12:42:19+00:00","dateModified":"2018-04-10T09:35:53+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/perspektywy-konwencjonalnego-odstraszania-dla-europy\/"},"wordCount":4342,"publisher":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization"},"keywords":["Europa","NATO","Rosja","strategia","wojsko"],"articleSection":["Bezpiecze\u0144stwo","Geopolityka"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/perspektywy-konwencjonalnego-odstraszania-dla-europy\/","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/perspektywy-konwencjonalnego-odstraszania-dla-europy\/","name":"Perspektywy konwencjonalnego odstraszania dla Europy | MIL.link - edycja polska","isPartOf":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#website"},"datePublished":"2016-08-01T12:42:19+00:00","dateModified":"2018-04-10T09:35:53+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/perspektywy-konwencjonalnego-odstraszania-dla-europy\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/mil.link\/pl\/perspektywy-konwencjonalnego-odstraszania-dla-europy\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/perspektywy-konwencjonalnego-odstraszania-dla-europy\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/mil.link\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Perspektywy konwencjonalnego odstraszania dla Europy"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#website","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/","name":"MIL.link - edycja polska","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/mil.link\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization","name":"mil.link","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/","sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/mildotlink\/","https:\/\/twitter.com\/mildotlink"],"logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/millink.png","contentUrl":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/millink.png","width":317,"height":93,"caption":"mil.link"},"image":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/person\/8f6ee52e2910077628bc6fa66238f467","name":"Artur Brzeskot","description":"Absolwent Uniwersytetu Szczeci\u0144skiego Instytutu Historii i Stosunk\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych oraz Katedry Bada\u0144 nad Konfliktami i Pokojem. Ekspert Europejskiego Instytutu Bezpiecze\u0144stwa. Zainteresowania: stosunki mi\u0119dzynarodowe teoria i praktyka","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/author\/arturbrzeskot\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2948"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/27"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2948"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2948\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3657,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2948\/revisions\/3657"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1873"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2948"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2948"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2948"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}