{"id":3154,"date":"2017-05-05T19:56:07","date_gmt":"2017-05-05T19:56:07","guid":{"rendered":"https:\/\/sztab.org\/?p=3154"},"modified":"2018-04-10T13:40:52","modified_gmt":"2018-04-10T13:40:52","slug":"realpolitik-rzeczypospolitej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mil.link\/pl\/realpolitik-rzeczypospolitej\/","title":{"rendered":"Realpolitik Rzeczypospolitej"},"content":{"rendered":"<p><strong>W pierwszych wersach tego eseju chc\u0119 zaznaczy\u0107, \u017ce wszystkie zawarte w nim przewidywania odnosz\u0105ce si\u0119 do Realpolitik Rzeczypospolitej mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119, je\u015bli Ameryka i Europa przestan\u0105 ignorowa\u0107 logik\u0119 anarchii mi\u0119dzynarodowej i koncepcj\u0119 r\u00f3wnowagi si\u0142 (balance of power). W moim przekonaniu nieuchronnie to nast\u0105pi, by\u0107 mo\u017ce ju\u017c jeste\u015bmy \u015bwiadkami pierwszych przejaw\u00f3w naruszenia liberalnego porz\u0105dku mi\u0119dzynarodowego, opartego na normach, prawie i instytucjach (np. ONZ, Unia Europejska, NATO). <\/strong><\/p>\n<p>Zdaj\u0119 sobie te\u017c spraw\u0119, \u017ce w \u015bwiadomo\u015bci i kulturze politycznej narodu polskiego warto\u015bci liberalne takie, jak wolno\u015b\u0107 i pok\u00f3j s\u0105 bardzo silnie zakorzenione, przede wszystkim z powodu traumatycznych wydarze\u0144, jakie nas dotkn\u0119\u0142y w XX w. Z kolei idee realistyczne s\u0105 nieakceptowane, a wr\u0119cz odrzucane z wrogo\u015bci\u0105. Niemniej negowanie realistycznego my\u015blenia o przysz\u0142o\u015bci pa\u0144stwa i narodu stanowi\u0142oby bardzo powa\u017cny i niebezpieczny b\u0142\u0105d zar\u00f3wno dla wsp\u00f3\u0142czesnych, jak i potomnych. W sumie nasza historia wiele razy ju\u017c to potwierdzi\u0142a, kiedy odchodzili\u015bmy od imperatyw\u00f3w strategicznych na rzecz racji prawnych i moralnych z regu\u0142y ko\u0144czy\u0142o si\u0119 to dla nas bardzo \u017ale.<\/p>\n<p>G\u0142\u00f3wna teza tego tekstu zak\u0142ada, \u017ce tragiczna sytuacja wewn\u0119trzna i zewn\u0119trzna Rosji b\u0119dzie coraz bardziej sprzyja\u0142a Polsce. W zasadzie im gorzej u nich tym lepiej u nas. W zwi\u0119kszaniu rosyjskiego lamentu i chaosu b\u0119dzie mia\u0142 sw\u00f3j udzia\u0142 Zach\u00f3d, szczeg\u00f3lnie Stany Zjednoczone (asymetria potencja\u0142u), kt\u00f3re coraz bardziej b\u0119d\u0105 bezlitosne wobec Kremla. Oliwy do ognia doleje tak\u017ce wojuj\u0105cy islam, poniewa\u017c 15% rosyjskiej populacji to muzu\u0142manie. Jednak ostateczny gw\u00f3\u017ad\u017a do rosyjskiej trumny wbij\u0105 Chiny. W mojej tezie Chiny nie b\u0119d\u0105 wzrasta\u0107 pokojowo, a to oznacza koszmar nie tylko dla Rosji, ale tak\u017ce dla Japonii, Korei Po\u0142udniowej, Tajwanu, Wietnamu, Australii, Indii i oczywi\u015bcie USA.<\/p>\n<p>W powstrzymywaniu chi\u0144skiego smoka nie b\u0119d\u0105 jednak bra\u0142y udzia\u0142u mocarstwa Europy Zachodniej: Wielka Brytania, Niemcy, Francja i W\u0142ochy ani te\u017c Turcja. Oczywi\u015bcie, z racji dystansu, jaki ich dzieli od regionu Azji Wschodniej. Z kolei to b\u0119dzie sprzyja\u0142o wype\u0142nianiu pr\u00f3\u017cni po dekompozycji i w ostateczno\u015bci upadku rosyjskiego pa\u0144stwa. W tej nowej geometry of power Polska b\u0119dzie musia\u0142a wykorzysta\u0107 swoj\u0105 szans\u0119, aby ostatecznie rozwi\u0105za\u0107 kwesti\u0119 anomalii Obwodu Kaliningradzkiego i <em>status quo<\/em> Bia\u0142orusi oraz na nowo zdefiniowa\u0107 swoj\u0105 rol\u0119 w Europie \u015arodkowo-Wschodniej. W rzeczywisto\u015bci nasz kraj b\u0119dzie musia\u0142 post\u0119powa\u0107 troch\u0119 podobnie jak Chiny tylko, \u017ce na du\u017co mniejsz\u0105 skal\u0119, ale tak\u017ce realizowa\u0107 strategi\u0119 ofensywn\u0105, aby zapewni\u0107 sobie pozycj\u0119 jedynego i naturalnego rzecznika interes\u00f3w we wskazanej cz\u0119\u015bci \u015bwiata.<\/p>\n<p>Aby m\u00f3j scenariusz sta\u0142 si\u0119 faktem musi by\u0107 spe\u0142niony jeden warunek, a mianowicie Chiny i ich rozw\u00f3j musi ulec zasadniczemu przesuni\u0119ciu od czynnik\u00f3w geoekonomicznych do geopolitycznych. To na razie nie ma miejsca. Dopiero po prze\u0142o\u017ceniu tej zwrotnicy Pa\u0144stwo \u015arodka b\u0119dzie mog\u0142o rzuci\u0107 wyzwanie USA tak, jak kajzerowskie Niemcy rzuci\u0142y Imperium Brytyjskiemu przed 1914 r. lub III Rzesza postawi\u0142a Europie i \u015bwiatu w latach 30. i 40. XX w., b\u0105d\u017a nawet na miar\u0119 Zwi\u0105zku Sowieckiego w czasie zimnej wojny. Nikt dzisiaj nie mo\u017ce tego wykluczy\u0107. W mojej ocenie jest ma\u0142o prawdopodobne, \u017ce Chiny zrezygnuj\u0105 ze swoich rewizjonistycznych cel\u00f3w. Je\u015bli spojrzymy obiektywnie na histori\u0119 \u015bwiata, od kiedy pojawi\u0142a si\u0119 pierwsza forma nowo\u017cytnego pa\u0144stwa opartego na przymusie i kapitale, nigdy nie by\u0142o tak, aby wschodz\u0105ce mocarstwo ulega\u0142o pokojowej socjalizacji. Wed\u0142ug tej ekstrapolacji Chiny r\u00f3wnie\u017c nie uczyni\u0105 odst\u0119pstwa od tej zasady.<\/p>\n<p>Wszystko to jest bardzo ciekawe, ale nas interesuje odpowied\u017a na pytanie jakie b\u0119d\u0105 tego implikacje dla Bia\u0142orusi i Obwodu Kaliningradzkiego wobec zmieniaj\u0105cych si\u0119 dysproporcji si\u0142y mi\u0119dzy Polsk\u0105, a Rosj\u0105? Z pewno\u015bci\u0105 nie jutro, ani za rok. Jednak musimy zdawa\u0107 sobie spraw\u0119, \u017ce oba te twory b\u0119d\u0105 konfrontowane przez wy\u0142aniaj\u0105cy si\u0119 obraz coraz bardziej bogatego i silnego pa\u0144stwa polskiego, dzi\u0119ki zachowaniu przez nas bezustannego wzrostu ekonomicznego, tak jak czynili\u015bmy to przez ostatnie 28 lat, co wydaje si\u0119 dalej mo\u017cliwe \u2013 je\u017celi sami tego nie zawalimy.<\/p>\n<p>Zdaj\u0119 sobie te\u017c spraw\u0119, \u017ce wsp\u00f3\u0142czesna Rzeczypospolita nie posiada znacz\u0105cego potencja\u0142u strategiczno-militarnego. Nasze wojska maj\u0105 ni\u017csz\u0105 rang\u0119, i nie jest to wcale ma\u0142y margines, do tego co posiada Rosja. Cho\u0107 pod wzgl\u0119dem jako\u015bci r\u00f3\u017cnice s\u0105 niewielkie, a wr\u0119cz \u017cadne. Wed\u0142ug moich oblicze\u0144 przewaga rosyjskiej armii w si\u0142ach bojowych pierwszego rzutu kszta\u0142tuje si\u0119, jak 3:1 w liczbie du\u017cych jednostek; 4:1 w artylerii; 5:1 w czo\u0142gach i BWP; i 5:1 w samolotach. W kolejnych rzutach dysproporcje na g\u0142\u00f3wnych kierunkach uderzenia by\u0142yby coraz wi\u0119ksze. Zatem wyb\u00f3r strategii wojennej przez polski rz\u0105d stanowi\u0142by w tych warunkach skrajn\u0105 g\u0142upot\u0119.<\/p>\n<p>Ale pami\u0119tajmy pot\u0119ga nie jest statyczna! Analitycy cz\u0119sto pomijaj\u0105 realn\u0105 kwesti\u0119 tego, co mo\u017ce si\u0119 sta\u0107 w przysz\u0142o\u015bci. Jeszcze za naszego pokolenia mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 raptowne przesuni\u0119cie r\u00f3wnowagi militarnej w regionie Europy \u015arodkowo-Wschodniej na korzy\u015b\u0107 Polski. W takim scenariuszu Rzeczypospolita mo\u017ce kontrolowa\u0107 du\u017co wi\u0119cej relatywnej pot\u0119gi ni\u017c ma to miejsce obecnie. W\u00f3wczas nasz kraj by\u0142by prawie w tej samej lidze ekonomicznej i militarnej, w kt\u00f3rej znajdzie si\u0119 Rosja ob\u0142o\u017cona kryzysami, sankcjami, spadaj\u0105cymi cenami surowc\u00f3w i balastem w postaci niewydolnych satelit\u00f3w. Wystarczy spojrze\u0107 na doch\u00f3d PKB na jednego mieszka\u0144ca, aby uwierzy\u0107, \u017ce Polska zmniejsza dystans do Rosji nie tylko w warto\u015bciach relatywnych, ale tak\u017ce absolutnych. Ju\u017c od dawna nasze obroty handlowe z Niemcami w liczbach bezwzgl\u0119dnych s\u0105 wi\u0119ksze ni\u017c wymiana mi\u0119dzy tymi ostatnimi, a Rosj\u0105. To du\u017co m\u00f3wi za siebie. Jakby nie patrze\u0107 bogactwo i dobrobyt naszego kraju b\u0119d\u0105 tworzy\u0142y z\u0142owieszczy i pos\u0119pny \u015bwiat dla naszych nieprzyjaci\u00f3\u0142 z p\u00f3\u0142nocnego-wschodu.<\/p>\n<p>Wed\u0142ug takiego rozwoju wydarze\u0144 wzrost si\u0142y Polski b\u0119dzie mia\u0142 nieodwracalne konsekwencje dla Mi\u0144ska i Moskwy. Wszystkie one b\u0119d\u0105 bardzo z\u0142e. Nie tylko dlatego, \u017ce Polska b\u0119dzie coraz bardziej rozpycha\u0142a si\u0119 geopolitycznie w regionie, ale tak\u017ce, \u017ce nasz kraj b\u0119dzie coraz bardziej zdecydowany na ostateczne rozwi\u0105zanie swoich najwi\u0119kszych\u00a0dylemat\u00f3w bezpiecze\u0144stwa. Ponadto, Rzeczypospolita generalnie b\u0119dzie szuka\u0142a swojej naturalnej dominacji w Europie \u015arodkowo-Wschodniej, tak jak j\u0105 odnalaz\u0142y Stany Zjednoczone w 1898 r. w Zachodniej Hemisferze przez wypchni\u0119cie ostatniego mocarstwa europejskiego z Ameryki \u2013 Imperium Hiszpa\u0144skiego.<\/p>\n<p>W tym sensie nasz\u0105 Hiszpani\u0105, kt\u00f3r\u0105\u00a0\u2013 My Polacy \u2013 musimy wypchn\u0105\u0107 b\u0119dzie Rosja.\u00a0Z kolei to\u00a0oznacza bezwzgl\u0119dn\u0105 redukcj\u0119, je\u015bli nie ca\u0142kowit\u0105 eliminacj\u0119 rosyjskich wp\u0142yw\u00f3w z polskiej przestrzeni bezpiecze\u0144stwa. Oczywi\u015bcie, rosyjski imperializm b\u0119dzie silnie si\u0119 temu opiera\u0107, b\u0119dzie on zadawa\u0107 sobie du\u017co trudu, aby powstrzyma\u0107 rosn\u0105c\u0105 si\u0142\u0119 naszego kraju. Z pewno\u015bci\u0105 wywi\u0105zana rywalizacja mi\u0119dzy Moskw\u0105 i Warszaw\u0105 nie b\u0119dzie korzystna z punktu widzenia naszych zachodnich i rosyjskich sojusznik\u00f3w. Jednak, jak ju\u017c zaznaczy\u0142em, czas nie b\u0119dzie sprzymierze\u0144cem Kremla. W tym le\u017cy wa\u017cna wskaz\u00f3wka, kt\u00f3ra pozwoli nam przewidzie\u0107, to co si\u0119 wywi\u0105\u017ce w przysz\u0142o\u015bci dla Polski, Bia\u0142orusi i Rosji.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">* * *<\/p>\n<p>W modelu idealnego \u015bwiata Bia\u0142orusini zapewne chcieliby, aby ich kraj uzyska\u0142 nie tylko <em>de jure<\/em>, ale tak\u017ce <em>de facto<\/em> niepodleg\u0142o\u015b\u0107, czyli sta\u0107 si\u0119 suwerenn\u0105 jednostk\u0105 w strukturze systemu mi\u0119dzynarodowego. Ten cel jest szczeg\u00f3lnie atrakcyjny, od kiedy ich to\u017csamo\u015b\u0107 \u2013 oddzielna od rosyjskiej \u2013 zacz\u0119\u0142a kie\u0142kowa\u0107 po rozpadzie Zwi\u0105zku Sowieckiego. Wielu z tych ludzi, kt\u00f3rzy identyfikuj\u0105 siebie, jako wsp\u00f3lnota polityczna, chce mie\u0107 pa\u0144stwo narodowe.<\/p>\n<p>Wskazuj\u0105 na to jednoznacznie badania socjologiczne. Wed\u0142ug Independent Institute of Socio-Economic and Political Studies w 2005 r. 30% Bia\u0142orusin\u00f3w by\u0142a za wej\u015bciem do Unii Europejskiej. W 2013 r. ten wsp\u00f3\u0142czynnik wzr\u00f3s\u0142 do prawie 45% i wyr\u00f3wna\u0142 si\u0119 ze zwolennikami bliskich relacji z Rosj\u0105. Wynik ten pochodzi sprzed tragicznych wydarze\u0144 na Ukrainie, kt\u00f3re z pewno\u015bci\u0105 da\u0142y Bia\u0142orusi wiele do my\u015blenia, jak ryzykowny model rozwojowy proponuje im rosyjski sojusznik. Warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na jeszcze jeden wska\u017anik. Na pytanie, jaki powinien by\u0107 g\u0142\u00f3wny pow\u00f3d determinuj\u0105cy wyb\u00f3r polityczno-wojskowych sojuszy? Bia\u0142orusini wskazywali w 72 procentach na ekonomiczn\u0105 popraw\u0119 sytuacji w ich kraju. Wida\u0107 wyra\u017anie, \u017ce bratnia mi\u0142o\u015b\u0107 mi\u0119dzy Bia\u0142orusi\u0105 i Rosj\u0105 to mit. W mojej ocenie Biuro Bezpiecze\u0144stwa Narodowego powinno zleci\u0107 przeprowadzenie jeszcze jednego badania, du\u017co wa\u017cniejszego, kt\u00f3re da\u0142oby odpowied\u017a na pytanie: ilu Bia\u0142orusin\u00f3w deklarowa\u0142oby odzyskanie niepodleg\u0142o\u015bci, gdyby byli pewni, \u017ce Rosja nie u\u017cyje si\u0142y?<\/p>\n<p>Jednak Bia\u0142oru\u015b nie uzyska wi\u0119kszej niezale\u017cno\u015bci od Kremla w przewidywalnej przysz\u0142o\u015bci z banalnego powodu, Rosja nie zaakceptowa\u0142aby takiego wyniku. W 2014 r. da\u0142a ona jasny sygna\u0142, \u017ce wejdzie do wojny, je\u015bli gdziekolwiek powt\u00f3rzy si\u0119 taka sama sytuacja, jak na Ukrainie. To ostrze\u017cenie dotyczy\u0142o najpierw anektowania Krymu, a nast\u0119pnie zdemolowania Donbasu i \u0141uga\u0144ska. Ponadto, nie zapominajmy o umowach anty-secesyjnych, jakie Bia\u0142oru\u015b podpisa\u0142a z Rosj\u0105 w latach 90. XX w. np. Wsp\u00f3lnota Niepodleg\u0142ych Pa\u0144stw \u2013 WNP, Zwi\u0105zek Bia\u0142orusi i Rosji \u2013 ZBiR, a tak\u017ce nieco p\u00f3\u017aniej, coraz \u015bci\u015blejszego wi\u0105zania si\u0119 w ramach Unii Euroazjatyckiej. Do tego wszystkiego nale\u017cy doda\u0107 b\u0142\u0119dn\u0105 polityk\u0119 Zachodu m.in. zapocz\u0105tkowan\u0105 wsp\u00f3\u0142prac\u0105 z Moskw\u0105 po 2001 r. na podstawie tzw. strategii \u201eglobal war on terror\u201d, za zbyt wyg\u00f3rowan\u0105 cen\u0119, czyli przyznania Rosji wolnej r\u0119ki w kwestiach by\u0142ych republik sowieckich, opr\u00f3cz oczywi\u015bcie pa\u0144stw ba\u0142tyckich \u2013 Litwa, \u0141otwa, Estonia.<\/p>\n<p>Zatem optymaln\u0105 sytuacj\u0105 dla Bia\u0142orusi w najbli\u017cszej przysz\u0142o\u015bci b\u0119dzie utrzymanie <em>status quo<\/em>, kt\u00f3ry znaczy <em>de facto<\/em> po\u0142owiczn\u0105 niezale\u017cno\u015b\u0107 \u2013 co\u015b podobnego, jak Polska w czasach Ksi\u0119stwa Warszawskiego lub PRL\u2019u. Wydaje si\u0119, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 Bia\u0142orusin\u00f3w, by\u0107 mo\u017ce 80-90%, wybierze spok\u00f3j i rosyjskie gwarancje bezpiecze\u0144stwa ni\u017c ryzykowne mrzonki, kt\u00f3rym ulegli Ukrai\u0144cy. Jakby nie spojrze\u0107 najgorsze rozwi\u0105zanie to dalsza integracja Mi\u0144ska z Rosj\u0105 pod dyktando tej ostatniej. Oczywi\u015bcie taka unifikacja mo\u017ce przebiega\u0107 na wiele sposob\u00f3w. Wszystkie one si\u0119 od siebie r\u00f3\u017cni\u0105. W tych warunkach najmniej czarny scenariusz to Bia\u0142oru\u015b w ramach Federacji Rosyjskiej z du\u017c\u0105 doz\u0105 autonomii, tak jak obecna pozycja np. Hong Kongu w Chinach ciesz\u0105cego si\u0119 relatywn\u0105 niezale\u017cno\u015bci\u0105. Jednak, w moim przekonaniu, Bia\u0142orusi nie grozi kazus chi\u0144ski, tak jak nam w PRL\u2019u nie grozi\u0142a druga Japonia. Wed\u0142ug powy\u017cszego modelu rosyjscy przyw\u00f3dcy musieliby si\u0119 zgodzi\u0107 na zastosowanie zasady \u201eone country two systems\u201d, jak znam histori\u0119 Rosji ich zasada stanowi\u0142aby \u201eone country one system\u201d.<\/p>\n<p>Ujmuj\u0105c rzecz kr\u00f3tko, dla Bia\u0142orusi niepodleg\u0142o\u015b\u0107 jest du\u017co bardziej po\u017c\u0105dana ni\u017c bycie rosyjsk\u0105 prowincj\u0105 pod coraz ci\u0119\u017csz\u0105 r\u0119k\u0105 Kremla bez wzgl\u0119du na to, jak\u0105 ostatecznie posta\u0107 przyjm\u0105 porozumienia polityczne i przysz\u0142a architektura bezpiecze\u0144stwa w Europie. W najbli\u017cszych latach krytyczn\u0105 kwesti\u0105 b\u0119dzie to, czy Mi\u0144sk jest w stanie unikn\u0105\u0107 niekorzystnej unifikacji i utrzyma\u0107 cho\u0107by ograniczon\u0105 niezale\u017cno\u015b\u0107 wobec swojego pot\u0119\u017cnego s\u0105siada, jakim w dalszym ci\u0105gu jest Rosja \u2013 przynajmniej dop\u00f3ki dop\u00f3ty Chiny nie doznaj\u0105 rewizjonistycznego ataku \u201eszale\u0144stwa\u201d. Zatem przetrwanie i przysz\u0142o\u015b\u0107 Bia\u0142orusi jest determinowana przez dwie zmienne niezale\u017cne 1) \u201eczasu\u201d czy starczy jej czasu, a\u017c Chiny eksploduj\u0105 i 2) \u201epomocy\u201d czy przyjdzie jej w\u00f3wczas z pomoc\u0105 Rzeczypospolita. Jednak chc\u0119 podkre\u015bli\u0107 jeszcze raz s\u0105 to zmienne niezale\u017cne, tak wi\u0119c spe\u0142nienie pierwszej nie musi oznacza\u0107, \u017ce zostanie spe\u0142niona druga np. z powodu bezmy\u015blnej inercji polskiego rz\u0105du.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">* * *<\/p>\n<p>Teraz pozw\u00f3lcie, \u017ce skupi\u0119 si\u0119 na tym, co o tym wszystkim powinna my\u015ble\u0107 Polska? Jak Warszawa musi widzie\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107 Obwodu Kaliningradzkiego i Bia\u0142orusi? Wyst\u0119puj\u0105 tutaj dwie logiki pierwsza nacjonalistyczna druga bezpiecze\u0144stwa narodowego. W sumie obie opcje prowadz\u0105 do nieuchronnej rozgrywki ko\u0144cowej, czyli zlikwidowania eksklawy i oderwania Bia\u0142orusi od Rosji. Jednak gdyby przysz\u0142o mi by\u0107 doradc\u0105 prezydenta RP moja rada stawia\u0142aby na logik\u0119 drug\u0105 jest ona mniej ryzykowna i mo\u017ce by\u0107 bardziej skuteczna. Teraz wyja\u015bni\u0119 dlaczego.<\/p>\n<p>Logika nacjonalistyczna jest jasna i czytelna, ale mo\u017ce by\u0107 kontrowersyjna i niezno\u015bna dla Zachodu. Pomimo naszej d\u0142ugiej obecno\u015bci w Kr\u00f3lewcu (Obw\u00f3d Kaliningradzki), konotacje historyczne s\u0105 z nim du\u017co mniej silne ni\u017c z kresami na Wschodzie.<\/p>\n<p>Ponadto, wed\u0142ug polityki nacjonalistycznej Rzeczypospolita musia\u0142aby uczyni\u0107 z pa\u0144stwa bia\u0142oruskiego swoje terytorium. Oczywi\u015bcie, rzecz\u0105 wt\u00f3rn\u0105 jest, czy w tej cesji terytorialnej zastosuje si\u0119 koncepcj\u0119 etniczn\u0105, federacyjn\u0105 lub konfederacyjn\u0105. W takim scenariuszu nasze elity, jak i ca\u0142y nar\u00f3d, powieli\u0142yby b\u0142\u0119dy Rosji \u2013 Bia\u0142oru\u015b dalej nie by\u0142aby suwerenna. Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce dla du\u017cej cz\u0119\u015bci naszego spo\u0142ecze\u0144stwa Kresy Wschodnie stanowi\u0105 u\u015bwi\u0119con\u0105 ziemi\u0119 b\u0119d\u0105c\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w od Unii Lubelskiej 1569 r., a\u017c do czas\u00f3w, kiedy odebra\u0142a nam j\u0105 imperialna Rosja. Zapewne jeszcze wi\u0119kszy sentyment dotyczy dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego i II RP \u2013 bo jest on ci\u0105gle \u017cywy. Jednak nie wierz\u0119, aby po obu stronach Bugu istnia\u0142a jakakolwiek sk\u0142onno\u015b\u0107 do ponownej unifikacji z powodu jakiego\u015b nadzwyczajnego procesu odnowienia historycznej wielko\u015bci obu narod\u00f3w.<\/p>\n<p>Zjednoczenie Rzeczypospolitej nie tylko z Bia\u0142orusi\u0105, ale tak\u017ce z Liw\u0105 i Ukrain\u0105 nie stanowi centralnego elementu naszej obecnej to\u017csamo\u015bci narodowej. To nie jest nawet kwestia kompromisu, bo on tak naprawd\u0119 nie istnieje od wielu dekad. We wszystkich wymienionych krajach dyskurs polityczny obraca si\u0119 wy\u0142\u0105cznie wok\u00f3\u0142 formy pa\u0144stwa narodowego. W rzeczywisto\u015bci legitymizacja jakiegokolwiek polskiego rz\u0105du nie jest w og\u00f3le zwi\u0105zana z ide\u0105 przekszta\u0142cania obcych narod\u00f3w w integraln\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 naszego pa\u0144stwa. Zatem naciskanie, aby kresy wschodnie wr\u00f3ci\u0142y do macierzy by\u0142oby bezu\u017cyteczne i by\u0107 mo\u017ce nawet niebezpieczne, poniewa\u017c mog\u0142oby nas doprowadzi\u0107 do opcji si\u0142owej. W ko\u0144cu w czasach II Rzeczypospolitej nasz najwi\u0119kszy strateg J. Pi\u0142sudski przerabia\u0142 ju\u017c lekcj\u0119 koncepcji federalistycznej, je\u015bli jemu si\u0119 to nie uda\u0142o, to tym bardziej jego adherenci nie maj\u0105 szans. W dzisiejszych warunkach by\u0142aby to droga do nik\u0105d.<\/p>\n<p>Pozostaje nam logika bezpiecze\u0144stwa narodowego. Jest ona inna i du\u017co bardziej atrakcyjna. Wi\u0105\u017ce si\u0119 to \u015bci\u015ble z nieuchronn\u0105 perspektyw\u0105 wzrostu pot\u0119gi Polski. W sumie koncepcja ta koncentruje si\u0119 na prostej i czytelnej, ale bardzo przenikliwej kwestii. Ujm\u0119 to przy pomocy jednego pytania. Jak Rzeczypospolita b\u0119dzie zachowywa\u0142a si\u0119 w regionie Europy \u015arodkowo-Wschodniej, kiedy b\u0119dzie coraz bardziej ros\u0142a w si\u0142\u0119? Oczywi\u015bcie, odpowied\u017a na to pytanie ma krytyczne znaczenie dla Bia\u0142orusi i Rosji.<\/p>\n<p>Aby nie czyni\u0107 amatorszczyzny, jak np. pseudo-analitycy ze Stratfor, zagl\u0105daj\u0105cy do swojej kryszta\u0142owej kuli, kt\u00f3ra pokazuje im fa\u0142szyw\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 naszego kraju, prze\u0142amywanego przez kolejn\u0105 edycj\u0119 paktu Ribbentrop-Mo\u0142otow, musimy odwo\u0142a\u0107 si\u0119 do teorii realizmu ofensywnego. Poniewa\u017c, jak na pocz\u0105tku zaznaczyli\u015bmy Rzeczypospolita musi realizowa\u0107 strategi\u0119 ofensywn\u0105 \u2013 podobnie jak Chiny \u2013 w warunkach nowej geometry of power. G\u0142\u00f3wn\u0105 przyczyn\u0105 dlaczego nale\u017cy tak uczyni\u0107 jest to, i\u017c nie znamy \u017cadnych fakt\u00f3w odno\u015bnie nawet najbli\u017cszych lat. S\u0142usznie uj\u0105\u0142 to Tomasz Hobbes: \u201eTylko to, co <em>tera\u017aniejsze<\/em>, ma istnienie w naturze; rzeczy <em>minione <\/em>maj\u0105 istnienie jedynie w pami\u0119ci, rzeczy za\u015b <em>przysz\u0142e <\/em>w og\u00f3lne nie maj\u0105 \u017cadnego istnienia\u201d, (Thomas Hobbes, Lewiatan, Aletheia, Warszawa 2009, s. 102). Zatem, nie mamy wyboru musimy opiera\u0107 si\u0119 na teoriach, kt\u00f3re pomog\u0105 nam ustali\u0107, co mo\u017ce wydarzy\u0107 si\u0119 w geopolityce.<\/p>\n<p>Teoria realistyczna stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych roztacza przed nami obraz, i\u017c struktura systemu mi\u0119dzynarodowego jest przyczyn\u0105 bezustannego b\u00f3lu g\u0142owy, ka\u017cdego pa\u0144stwa o stan swojego bezpiecze\u0144stwa, co z kolei wyzwala rywalizacj\u0119 mi\u0119dzy nimi o pot\u0119g\u0119. Ostateczny cel najwi\u0119kszych mocarstw to maksymalizacja swojej w\u0142adzy na \u015bwiecie i dominacja w systemie. W praktyce oznacza to, \u017ce najsilniejsi gracze szukaj\u0105 szansy na ustanowienie hegemonii w regionie. W historii Polski taka sytuacja mia\u0142a ju\u017c miejsce w latach 1548-1648 r. jednak nie uda\u0142o si\u0119 nam pokrzy\u017cowa\u0107 podobnych plan\u00f3w naszym rywalom \u2013 najpierw Szwecji w XVII w. p\u00f3\u017aniej Rosji w XVIII w.<\/p>\n<p>Aby lepiej to zrozumie\u0107 musimy wej\u015b\u0107 troch\u0119 bardziej w szczeg\u00f3\u0142y naszej teorii. W przypadku ka\u017cdego systemu mi\u0119dzynarodowego mamy do czynienia z trzema jego cechami. Po pierwsze, g\u0142\u00f3wni jego gracze to pa\u0144stwa, kt\u00f3re funkcjonuj\u0105 w anarchii, co oznacza, \u017ce nie ma nad nimi \u017cadnej w\u0142adzy.<\/p>\n<p>Tak wi\u0119c, kiedy Rosja, Prusy i Austria dokonywa\u0142y rozbior\u00f3w na I Rzeczypospolitej w latach 1772 r., 1793 r., 1795 r. nasi w\u0142adcy nie mogli zadzwoni\u0107 pod numer 997 w obronie swoich boskich i dynastycznych praw, czyli suwerenno\u015bci i integralno\u015bci Kr\u00f3lestwa Polskiego.<\/p>\n<p>Po drugie, wielkie mocarstwa posiadaj\u0105 zdolno\u015bci ofensywne, kt\u00f3re pozwalaj\u0105 szkodzi\u0107 innym. W sumie nasz kraj pozbawi\u0142 si\u0119 takich \u015brodk\u00f3w w XVIII w. W efekcie czego stali\u015bmy si\u0119 \u00a0prototypem pa\u0144stwa upad\u0142ego.<\/p>\n<p>Po trzecie, \u017cadne pa\u0144stwo nie zna intencji innych pa\u0144stw \u2013 szczeg\u00f3lnie przysz\u0142ych zamiar\u00f3w swoich s\u0105siad\u00f3w. Gdyby nasz kr\u00f3l Jan III Sobieski pozna\u0142, jakie zdradzieckie intencje b\u0119d\u0105 targa\u0142y Austri\u0105, by\u0107 mo\u017ce nie by\u0142oby odsieczy Wiednia, a zamiast tego Rzeczypospolita przyj\u0119\u0142aby strategi\u0119 \u201ebuck-passingu\u201d spychania odpowiedzialno\u015bci na innych za obron\u0119 perfidnych Austriak\u00f3w.<\/p>\n<p>Jak szczwanie post\u0105pi\u0142a Francja i Wielka Brytania wobec Polski w 1939 r. Jakby nie patrze\u0107 ta cecha systemu nieznanych zamiar\u00f3w naszych bli\u017cszych i dalszych s\u0105siad\u00f3w odnosi si\u0119 r\u00f3wnie\u017c do obecnych czas\u00f3w. W ko\u0144cu nie wiemy, jak b\u0119d\u0105 si\u0119 zachowywa\u0142y na przyk\u0142ad Niemcy i Japonia w 2025 r. wobec swojego najbli\u017cszego s\u0105siedztwa w Europie i Azji P\u00f3\u0142nocno-Wschodniej.<\/p>\n<p>W \u015bwiecie, gdzie pa\u0144stwa mog\u0105 mie\u0107 niejasne intencje, jak i r\u00f3wnie\u017c znacz\u0105ce militarne zdolno\u015bci ofensywne, s\u0105 one skazane na odczuwanie bezustannego strachu we wzajemnych relacjach. Ten strach jest pot\u0119gowany przez wskazany wy\u017cej fakt, i\u017c w logice anarchicznego \u015bwiata nie istnieje \u017caden nocny str\u00f3\u017c, aby m\u00f3c u niego szuka\u0107 pomocy, gdy agresor stanie u drzwi swojej ofiary w \u015brodku nocy. W naszej historii mieli\u015bmy wiele takich nocnych pobudek. Wiemy z autopsji, \u017ce nie jest to przyjemne uczucie, kiedy trzeba ucieka\u0107 z w\u0142asnego domu. Zatem, czas najwy\u017cszy, aby Polska uzna\u0142a bezsporny fakt, \u017ce najlepszy spos\u00f3b na przetrwanie w takim systemie, to jak najwi\u0119ksza pot\u0119ga militarna i gospodarcza. Oczywi\u015bcie, wyra\u017cona w relatywnych warto\u015bciach wobec naszych potencjalnych rywali. W zasadzie im bardziej Rzeczypospolita b\u0119dzie silna tym mniejsze istnieje prawdopodobie\u0144stwo, \u017ce zostaniemy ponownie zaatakowani. We\u017amy przypadek Stan\u00f3w Zjednoczonych, \u017caden Amerykanin nie obawia si\u0119, \u017ce Kanada lub Meksyk rzuci si\u0119 na ich kraj, poniewa\u017c \u017cadne z tych pa\u0144stw nie jest na tyle silne, aby nawet my\u015ble\u0107 o dra\u017cnieniu Ameryki.<\/p>\n<p>Wielkie mocarstwa nie tylko d\u0105\u017c\u0105 do tego, aby posiada\u0107 jak najwi\u0119ksz\u0105 pot\u0119g\u0119 \u2013 chocia\u017c jest to mile widziane.\u00a0Niemniej ich ostateczne pragnienie to uzyska\u0107 pozycj\u0119 hegemona, czyli jedynego wielkiego mocarstwa w systemie.<\/p>\n<p>Ale co to oznacza dok\u0142adnie mie\u0107 pozycj\u0119 hegemona w realiach wsp\u00f3\u0142czesnego \u015bwiata? Wyja\u015bnijmy sobie kilka rzeczy, globalna hegemonia jest praktycznie niemo\u017cliwa do osi\u0105gni\u0119cia, poniewa\u017c jest to zbyt trudne, aby utrzyma\u0107 kontrol\u0119 dooko\u0142a globu, cho\u0107by z powodu trudno\u015bci w rzutowaniu si\u0142y do odleg\u0142ych region\u00f3w. W rzeczywisto\u015bci taka sytuacja nigdy nie mia\u0142a miejsca w historii \u015bwiata i najprawdopodobniej nie zmieni si\u0119 to r\u00f3wnie\u017c w przysz\u0142o\u015bci. W sumie najlepsz\u0105 sytuacj\u0105 jest zdobycie regionalnej hegemonii w centrum w\u0142asnego obszaru geograficznego. W takich warunkach znalaz\u0142y si\u0119 Stany Zjednoczone w Zachodniej Hemisferze oko\u0142o 1900 r. Jednak pami\u0119tajmy pomimo tego, \u017ce USA stanowi najpot\u0119\u017cniejsze mocarstwo na \u015bwiecie nie mo\u017ce by\u0107 ono zaliczone do kategorii globalnego hegemona.<\/p>\n<p>Ponadto, pa\u0144stwa kt\u00f3re uzyskuj\u0105 regionaln\u0105 hegemoni\u0119 maj\u0105 dalszy cel. Szukaj\u0105 za wszelk\u0105 cen\u0119 sposobu, aby zapobiec powt\u00f3rzenia podobnego wyczynu przez inne wielkie mocarstwa. Tego w\u0142a\u015bnie nie uda\u0142o si\u0119 Rzeczypospolitej Obojga Narod\u00f3w wobec Szwecji i Rosji w XVII i XVIII w. W ka\u017cdym razie regionalne mocarstwa nie lubi\u0105 s\u0105siadowa\u0107 z r\u00f3wnorz\u0119dnymi rywalami. Do jakiego\u015b stopnia mo\u017cna to wyja\u015bni\u0107 na podstawie dw\u00f3ch analogii.<\/p>\n<p>Pierwsza, do\u015b\u0107 trywialna w atmosferze westernu, okre\u015bl\u0119 j\u0105 jako syndrom \u201edzikiego zachodu\u201d, gdzie dw\u00f3ch \u201euzbrojonych bandyt\u00f3w\u201d wyznaje sobie szczerze, \u017ce miasto, w kt\u00f3rym chc\u0105 robi\u0107 interesy jest zbyt ma\u0142e dla ich gang\u00f3w.<\/p>\n<p>Druga, bardziej intelektualna, mo\u017ce by\u0107 okre\u015blona jako \u201enewtonowska teoria geopolityki\u201d m\u00f3wi\u0105ca wprost: dw\u00f3ch mocarzy nie mo\u017ce dominowa\u0107 w tym samym miejscu i czasie. Alternatyw\u0105 dla powy\u017cszych dylemat\u00f3w jest utrzymanie przez regionalnego hegemona sk\u0142\u00f3conych s\u0105siad\u00f3w na kilka lub kilkana\u015bcie mniejszych i s\u0142abszych pa\u0144stw tak, aby wskazane podmioty rywalizowa\u0142y mi\u0119dzy sob\u0105 i nie by\u0142y w stanie skupi\u0107 swojej uwagi na dominuj\u0105cej pot\u0119dze. W my\u015bl zasady dziel i rz\u0105d\u017a. W przypadku Polski polega\u0142oby to na s\u0105siadowaniu z pacyficznymi i rozbrojonymi Niemcami oraz s\u0142ab\u0105 i podzielon\u0105 Rosj\u0105 np. na cz\u0119\u015b\u0107 europejsk\u0105 ze stolic\u0105 w Petersburgu lub Moskwie, republik\u0105 Syberii ze stolic\u0105 w Jakucku i federacj\u0105 republik dalekowschodnich ze stolic\u0105 we W\u0142adywostoku lub Nachodce. To by\u0142aby idealna sytuacja geopolityczna dla regionalnej hegemonii Rzeczypospolitej w Europie \u015arodkowo-Wschodniej.<\/p>\n<p>Jak powy\u017csza teoria \u2013 realizmu ofensywnego \u2013 wyja\u015bni nam przysz\u0142e zachowanie Polski, kiedy b\u0119dzie ona coraz bardziej pot\u0119\u017cna wobec swojego najbli\u017cszego s\u0105siedztwa? W mojej ocenie odpowied\u017a jest prosta Rzeczypospolita nie zniesie \u017cadnej sytuacji, w kt\u00f3rej ktokolwiek lub cokolwiek b\u0119dzie jej mog\u0142o zagra\u017ca\u0107. W ostateczno\u015bci Polska zdominuje Europ\u0119 \u015arodkowo-Wschodni\u0105, tak jak Stany Zjednoczone zdominowa\u0142y Zachodni\u0105 Hemisfer\u0119.<\/p>\n<p>Wyra\u017c\u0119 to kr\u00f3tko, b\u0119dziemy pr\u00f3bowali stworzy\u0107 w\u0142asny uk\u0142ad regionalnej r\u00f3wnowagi si\u0142 (balance of power). W szczeg\u00f3lno\u015bci b\u0119dziemy szukali maksymalizacji tzw. \u201epower gap\u201d wobec swoich s\u0105siad\u00f3w. W pierwszej kolejno\u015bci chodzi o Rosj\u0119 i defetystyczne Niemcy, nast\u0119pnie o s\u0142abo zaludnion\u0105 Skandynawi\u0119, kraje ba\u0142tyckie, Bia\u0142oru\u015b, zniszczon\u0105 Ukrain\u0119 i nie-strategiczne pa\u0144stwa Po\u0142udnia Europy czyli: Czechy, S\u0142owacja, W\u0119gry, Austria, Serbia, Rumunia, Bu\u0142garia, S\u0142owenia, Chorwacja, Bo\u015bnia i Hercegowina, Czarnog\u00f3ra, Kosowo, Albania i Macedonia by\u0107 mo\u017ce nawet Grecja.<\/p>\n<p>W tej wizji Realpolitik, Rzeczypospolita b\u0119dzie chcia\u0142a mie\u0107 ca\u0142kowit\u0105 pewno\u015b\u0107, \u017ce jest na tyle pot\u0119\u017cna, i\u017c \u017cadne pa\u0144stwo w regionie nie posiada wystarczaj\u0105cych \u015brodk\u00f3w, aby nam zagrozi\u0107. W sumie powr\u00f3cimy do naszego historycznego i naturalnego \u201eunipolarnego momentu\u201d wyznaczonego przeze mnie wy\u017cej na lata 1548-1648 r.<\/p>\n<p>Chc\u0119 jednak podkre\u015bli\u0107, to jest ma\u0142o prawdopodobne, aby Rzeczypospolita d\u0105\u017cy\u0142a do militarnej wy\u017cszo\u015bci, kt\u00f3ra mo\u017ce nas prowadzi\u0107 do szale\u0144czego podboju wi\u0119kszo\u015bci wymienionych pa\u0144stw i narod\u00f3w we wskazanej cz\u0119\u015bci \u015bwiata \u2013 chocia\u017c to jest zawsze mo\u017cliwe. Zamiast tego b\u0119dziemy jedynie dyktowa\u0107 granice akceptowalnego zachowania dla naszych s\u0105siad\u00f3w. Po prostu \u201eoni\u201d b\u0119d\u0105 musieli wiedzie\u0107, kto zajmuje pozycj\u0119 \u201eBosa\u201d.<\/p>\n<p>Wraz ze wzrostem si\u0142y Rzeczypospolitej b\u0119dzie ona coraz bardziej dystansowa\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c od Stan\u00f3w Zjednoczonych. Jednak g\u0142\u00f3wny nasz cel to wypchni\u0119cie Rosji z polskiej strefy wp\u0142yw\u00f3w. Wydaje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c niezb\u0119dny wym\u00f3g stworzenia w\u0142asnej wersji \u201eDoktryny Monroe\u201d. Z pewno\u015bci\u0105 musi ona by\u0107 du\u017co bardziej ambitna ni\u017c \u201eDoktryna Komorowskiego\u201d, kt\u00f3ra ledwie wype\u0142nia wymogi strategii defensywnej.<\/p>\n<p>Cele tego wielkiego planu tworz\u0105 dobry sens dla Polski. Warszawa musi chcie\u0107 mie\u0107 s\u0142abe militarnie Niemcy na Zachodzie i rozbit\u0105 Rosj\u0119 na Wschodzie, podobnie jak Stany Zjednoczone preferuj\u0105 s\u0142aby Meksyk i Kanad\u0119 na Po\u0142udniu i P\u00f3\u0142nocy. Zadajmy sobie proste pytanie. Jakie pa\u0144stwo wed\u0142ug w\u0142a\u015bciwego pojmowania spraw bezpiecze\u0144stwa narodowego chcia\u0142oby mie\u0107 zlokalizowane blisko swoich granic silnych s\u0105siad\u00f3w? Wszyscy Polacy dobrze pami\u0119taj\u0105, co sta\u0142o si\u0119 w pierwszej po\u0142owie XX w., kiedy III Rzesza i Zwi\u0105zek Sowiecki byli pot\u0119\u017cni, a Polska s\u0142aba.<\/p>\n<p>Poza tym dlaczego silna Rzeczypospolita mia\u0142aby tolerowa\u0107 rosyjskie wojska operuj\u0105ce w naszej Wschodniej Hemisferze? W ko\u0144cu rosyjscy przyw\u00f3dcy w\u015bciekaj\u0105 si\u0119, kiedy inne wielkie mocarstwa wysy\u0142aj\u0105 swoich \u017co\u0142nierzy i uzbrojenie do kraj\u00f3w postsowieckich np. na Ukrain\u0119, do Gruzji lub Azerbejd\u017canu. W zasadzie wojska pa\u0144stw zachodnich zawsze by\u0142y, s\u0105 i b\u0119d\u0105 widziane przez Kreml, jako ogromne zagro\u017cenie dla ich bezpiecze\u0144stwa. Zatem nie widz\u0119 \u017cadnych przeszk\u00f3d ani moralnych ani intelektualnych, aby t\u0119 sam\u0105 logik\u0119 zastosowa\u0107 do naszej polityki zagranicznej i obrony.<\/p>\n<p>Dlaczego Polska ma si\u0119 czu\u0107 bezpiecznie w sytuacji dyslokacji rosyjskich dywizji u progu naszego domu? Dlaczego mamy by\u0107 spokojni, kiedy Obw\u00f3d Kaliningradzki jest zamieniany w przycz\u00f3\u0142ek zdolny do rzutowania si\u0142 l\u0105dowych, morskich i lotniczo-rakietowych? Czy wed\u0142ug naszej wersji \u201eDoktryny Monroe\u201d \u2013 np. \u201eDoktryny Batorego\u201d \u2013 stan bezpiecze\u0144stwa narodowego Rzeczypospolitej ma by\u0107 gorszego sortu? Czy nie mamy prawa do rozwi\u0105zania dylematu rosyjskiej eksklawy? Wiele jest jeszcze innych wa\u017cnych pyta\u0144 \u2013 nie b\u00f3jmy si\u0119 ich, i zadajmy je sobie.<\/p>\n<p>Dlaczego ca\u0142y czas oczekuje si\u0119, \u017ce Polska powinna inaczej zachowywa\u0107 si\u0119 ni\u017c Rosja? Czy polscy przyw\u00f3dcy s\u0105 bardziej pryncypialni ni\u017c rosyjscy? Czy polscy przyw\u00f3dcy s\u0105 bardziej etyczni? Czy s\u0105 mniej nacjonalistyczni lub patriotyczni? Czy s\u0105 mniej zaniepokojeni o los narodu i pa\u0144stwa? Chc\u0119 zapewni\u0107 wszystkich, \u017ce \u017cadna z tych rzeczy nie jest prawdziwa. Zar\u00f3wno jedni, jak i drudzy kieruj\u0105 si\u0119 t\u0105 sam\u0105 logik\u0105, walki o pot\u0119g\u0119, aby przetrwa\u0107 w wysoce niesprzyjaj\u0105cych warunkach. Z kolei to ods\u0142ania przyczyn\u0119 dlaczego Polska w XXI w. b\u0119dzie imitowa\u0142a Rosj\u0119, tak jak Rosja imitowa\u0142a Rzeczypospolit\u0105 w XVIII w. aby zbli\u017cy\u0107 si\u0119 cho\u0107 o troch\u0119 do upragnionego statusu regionalnego hegemona.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">* * *<\/p>\n<p>Zastan\u00f3wmy si\u0119 teraz, jakie b\u0119d\u0105 tego konsekwencje dla dalszego losu Kaliningradu i Mi\u0144ska? Odpowied\u017a jest jedna. W moim przekonaniu istniej\u0105 racjonalne i strategiczne powody, aby Polska pr\u00f3bowa\u0142a przerwa\u0107 bliskie relacje Bia\u0142orusi z Rosj\u0105, i podj\u0119\u0142a pr\u00f3b\u0119 neutralizacji Obw\u00f3d Kaliningradzkiego. Chocia\u017c je\u015bli chodzi o ten ostatni przypadek to najlepszy z mo\u017cliwych wynik\u00f3w jest uczynienie z rosyjskiej eksklawy naszego terytorium.<\/p>\n<p>Wizja powy\u017cszej cesji mia\u0142aby strategiczne znaczenie dla Polski na dwa sposoby. Pierwszy, Warszawa mog\u0142aby absorbowa\u0107 dodatkowe militarne i ekonomiczne zasoby. Zatem przesun\u0119liby\u015bmy jeszcze bardziej regionaln\u0105 r\u00f3wnowag\u0119 si\u0142 na swoj\u0105 korzy\u015b\u0107. Po drugie, Obw\u00f3d Kaliningradzki to w rzeczywisto\u015bci gigantyczna platforma znajduj\u0105ca si\u0119 przy naszej linii brzegowej i p\u00f3\u0142nocno-wschodniego masywu l\u0105dowego. Wej\u015bcie w jej posiadanie mo\u017ce zmniejszy\u0107 ryzyko rosyjskiego Blitzkriegu oraz zwi\u0119kszy\u0107 nasze zdolno\u015bci do rzutowania si\u0142y we wschodniej cz\u0119\u015bci Morza Ba\u0142tyckiego.<\/p>\n<p>Wida\u0107 jak na d\u0142oni, \u017ce zar\u00f3wno logika nacjonalistyczna, jak i realistyczna \u2013 bezpiecze\u0144stwa narodowego \u2013 daje Rzeczypospolitej silne bod\u017ace, aby zako\u0144czy\u0107 istnienie rosyjskiej anomalii. Wykonanie takiego ruchu pozwala nam rozwi\u0105za\u0107 wiele innych egzystencjalnych dylemat\u00f3w. Przede wszystkim usuwamy g\u0142az zalegaj\u0105cy na naszej drodze do osi\u0105gni\u0119cia naturalnego poczucia bezpiecze\u0144stwa, rozwoju gospodarczego, poprawienia og\u00f3lnych warunk\u00f3w dost\u0119pu do morza oraz zwi\u0119kszenia nap\u0142ywu kapita\u0142u zagranicznego. W rzeczywisto\u015bci nieaktualna sta\u0142aby si\u0119 tak\u017ce kwestia niemo\u017cliwej do wygrania tzw. bitwy o Przesmyk Suwalski i tym samym wype\u0142nienia zobowi\u0105za\u0144 sojuszniczych wobec pa\u0144stw ba\u0142tyckich. W ko\u0144cu nabra\u0142yby one charakteru nie tylko moralno-prawnego, jak jest obecnie, ale r\u00f3wnie\u017c politycznego.<\/p>\n<p>To oczywi\u015bcie by\u0142yby bardzo z\u0142e wie\u015bci dla Kremla szczeg\u00f3lnie, je\u015bli balance of power coraz bardziej przesuwa\u0142by si\u0119 na korzy\u015b\u0107 Polski. Zatem oczywiste jest pytanie, czy Rosja mog\u0142aby przeciwdzia\u0142a\u0107 zarysowanemu koszmarowi?<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">* * *<\/p>\n<p>Zastan\u00f3wmy si\u0119 teraz, jakie cele ma Rosja wobec Obwodu Kaliningradzkiego, Bia\u0142orusi jak i szerzej ca\u0142ego regionu. Wed\u0142ug praw geopolityki potencjalne mocarstwa hegemoniczne zadaj\u0105 sobie du\u017co trudu, aby powstrzyma\u0107 innych wielkich graczy przed uzyskaniem podobnego statusu. W tym sensie idealn\u0105 sytuacj\u0105 jest posiadanie pozycji dominuj\u0105cej, czyli opanowania ca\u0142ego regionalnego systemu. Widoczne jest to szczeg\u00f3lnie z perspektywy historycznego zapisu, kiedy w tej logice operowa\u0142y Stany Zjednoczone w Zachodniej Hemisferze. Waszyngton nie tolerowa\u0142 \u017cadnych rywali u swoich granic.<\/p>\n<p>Wystarczy spojrze\u0107 tylko na XX w., aby ujrze\u0107 imitowanie ameryka\u0144skiego podboju przez wielkie mocarstwa w Europie i Azji Wschodniej. W\u00f3wczas pojawi\u0142y si\u0119 cztery pot\u0119gi posiadaj\u0105ce zdolno\u015b\u0107 do osi\u0105gni\u0119cia statusu regionalnego hegemona. Chodzi o kajzerowskie Niemcy 1900-18 r., imperialn\u0105 Japoni\u0119 1931-45 r., nazistowskie Niemcy 1933-45 r. i Zwi\u0105zek Sowiecki 1945-89\/91 r. Stwierdzenie, i\u017c ka\u017cde z nich chcia\u0142o dor\u00f3wna\u0107 USA nie b\u0119dzie stanowi\u0107 nadu\u017cycia. Je\u015bli bli\u017cej si\u0119 przyjrzymy z tych czterech mocarstw tylko Sowieci byli najbli\u017cej osi\u0105gni\u0119cia takiego statusu.<\/p>\n<p>W jaki spos\u00f3b Zwi\u0105zek Sowiecki post\u0119powa\u0142, aby tak d\u0142ugo utrzymywa\u0107 si\u0119 na fali wznosz\u0105cej pomimo tego, \u017ce w ostateczno\u015bci nie uda\u0142o mu si\u0119 zdominowa\u0107 ca\u0142ej Europy? W ka\u017cdym z tych przypadk\u00f3w kluczow\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142 podb\u00f3j i rozbrajanie potencjalnych graczy aspiruj\u0105cych do regionalnej hegemonii. Jak sowieci dzia\u0142ali w praktyce? Od pocz\u0105tku stosowali strategi\u0119 wojenn\u0105. Zacznijmy od pocz\u0105tku, ju\u017c w trakcie fazy wojny domowej bolszewicy dokonali udanej konsolidacji pa\u0144stwa na tyle skutecznej, \u017ce mogli pokrzy\u017cowa\u0107 plany II Rzeczypospolitej, czyli stworzenia federacji narod\u00f3w Europy \u015arodkowo-Wschodniej. W kolejnych dw\u00f3ch strategicznych krokach, czyli po zawarciu paktu Ribbentrop-Mo\u0142otow i zwyci\u0119stwa nad III Rzesz\u0105, problem dominacji nad Europ\u0105 \u015arodkowo-Wschodni\u0105 zosta\u0142 ostatecznie rozstrzygni\u0119ty. Jednak cel zdobycia ca\u0142ej Europy by\u0142 du\u017co bardziej ambitny i trudny do osi\u0105gni\u0119cia. W ostateczno\u015bci jego realizacja okaza\u0142a si\u0119 niemo\u017cliwa, dzi\u0119ki zastosowaniu przez Stany Zjednoczone strategii powstrzymywania.<\/p>\n<p>Wraz z implozj\u0105 Zwi\u0105zku Sowieckiego w 1991 r. i restytucj\u0105 okrojonej Rosji szybko okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jej pot\u0119ga nie pozwala ju\u017c na dokonywanie tak heroicznych wyczyn\u00f3w. W Moskwie elity polityczne zdaj\u0105ce sobie spraw\u0119, \u017ce nie s\u0105 w stanie kontrolowa\u0107 utraconej przestrzeni, nie pozwala\u0142y tego uczyni\u0107\u00a0tak\u017ce pa\u0144stwom by\u0142ego bloku komunistycznego. W pierwszym rz\u0119dzie przez uzale\u017cnienie ekonomiczne by\u0142ych satelit\u00f3w \u2013 ropa i gaz. W przypadku Polski jest to dalej odczuwalne. Jednak wskazane dzia\u0142ania nie mog\u0142y przys\u0142oni\u0107 oczywistego faktu, \u017ce pozimnowojenny okres by\u0142 dla Rosji bezlitosny.<\/p>\n<p>W sumie ameryka\u0144skie za\u0142o\u017cenia zawarte w dokumencie \u201eDefense Planning Guidance\u201d z 1992 r., autorytatywnie stwierdza\u0142y, \u017ce Stany Zjednoczone to najpot\u0119\u017cniejsze mocarstwo na \u015bwiecie, kt\u00f3re nie b\u0119dzie tolerowa\u0107 innych r\u00f3wnorz\u0119dnych rywali. W podobnym tonie brzmia\u0142a p\u00f3\u017aniejsza koncepcja wojny prewencyjnej pochodz\u0105ca ze strategii bezpiecze\u0144stwa narodowego USA z 2002 r. Wskazane imperatywy USA zagoni\u0142y Rosj\u0119 do naro\u017cnika. Oliwy do ognia dola\u0142a promocja warto\u015bci demokratycznych (in\u017cynieria spo\u0142eczna) oraz maszeruj\u0105ce na Wsch\u00f3d NATO i Unia Europejska.<\/p>\n<p>Z kolei wzrastaj\u0105ce w pot\u0119g\u0119 ekonomiczn\u0105 Chiny, bez precedensu w nowoczesnej historii \u015bwiata, sta\u0142y si\u0119 nie mniejsz\u0105 zmor\u0105 dla Kremla. W tak niekorzystnych warunkach geopolitycznych Rosja musia\u0142a zacz\u0105\u0107 odwo\u0142ywa\u0107 si\u0119 do u\u017cycia si\u0142y, nawet nie dlatego, aby ratowa\u0107 resztki swojej mocarstwowo\u015bci, bo ta ju\u017c dawno zanik\u0142a, ale ze strachu przed perspektyw\u0105 dekompozycji i zaniku swojej pa\u0144stwowo\u015bci \u2013 najpierw w 2008 r. wojn\u0105 z Gruzj\u0105, a nast\u0119pnie w 2014 r. z Ukrain\u0105.<\/p>\n<p>W tym miejscu chc\u0119 by\u0107 dobrze zrozumiany. W moim przekonaniu pa\u0144stwo rosyjskie to mocarstwo chyl\u0105ce si\u0119 ku upadkowi z zacofan\u0105 gospodark\u0105 i stagnacj\u0105 demograficzn\u0105 otoczone przez wielu potencjalnych drapie\u017cnik\u00f3w czyhaj\u0105cych za w\u0119g\u0142a na ich terytorium. Wobec tego por\u00f3wnywanie Rosji do III Rzeszy, a jej armii do wsp\u00f3\u0142czesnej wersji Wermachtu jest aberracj\u0105, tak samo jak por\u00f3wnywanie Putina do Hitlera. Obie analogie s\u0105 objawem intelektualnej bezradno\u015bci oraz braku zdolno\u015bci do ch\u0142odnej analizy.<\/p>\n<p>Zatem, nie ma \u017cadnych w\u0105tpliwo\u015b\u0107, jak Rosja b\u0119dzie reagowa\u0107 na wzrost pot\u0119gi Rzeczypospolitej w regionie. Stratedzy kremlowscy b\u0119d\u0105 zadawa\u0107 sobie bardzo du\u017co trudu, aby nas powstrzyma\u0107 i ostatecznie os\u0142abi\u0107, do takiego poziomu, kiedy po raz kolejny w naszej historii utracimy mo\u017cliwo\u015b\u0107 osi\u0105gni\u0119cia dominacji we wskazanej cz\u0119\u015bci \u015bwiata. Pierwsz\u0105 strategi\u0105, jak\u0105 u\u017cyje Kreml mo\u017ce stanowi\u0107 \u201ebuck-passing\u201d, czyli zrzucania odpowiedzialno\u015bci na Niemcy i Francj\u0119 za powstrzymanie naszego kraju od rzekomego awanturnictwa i podpalania Europy.<\/p>\n<p>W wojnie informacyjnej obraz naszego pa\u0144stwa b\u0119dzie przedstawiany na Zachodzie w kategoriach nieodpowiedzialnego \u201eb\u0119karta\u201d destabilizuj\u0105cego pok\u00f3j w Europie. Je\u015bli nie b\u0119dziemy odpowiednio przygotowani na ten rodzaj wojny nasze relacje z UE i NATO, a nawet bilateralne z niekt\u00f3rymi krajami Zachodu, b\u0119d\u0105 si\u0119 pogarsza\u0142y. Jednak sama strategia \u201ebuck-passingu\u201d nie odniesie po\u017c\u0105danego skutku przede wszystkim dlatego, \u017ce Polska i Rosja dzieli wsp\u00f3ln\u0105 granic\u0119.<\/p>\n<p>W drugiej opcji Rosja b\u0119dzie pr\u00f3bowa\u0142a nas r\u00f3wnowa\u017cy\u0107 \u2013 \u201ebalancing\u201d \u2013 b\u0119dzie to dotyczy\u0107 naszych najbli\u017cszych s\u0105siad\u00f3w: Litwa, \u0141otwa, Estonia, Bia\u0142oru\u015b, Ukraina, S\u0142owacja, Czechy, W\u0119gry, Niemcy, Rumunia i Bu\u0142garia. Z punktu widzenia Rosji strategia r\u00f3wnowa\u017cenia b\u0119dzie dla niej du\u017co bardziej kosztowna i ryzykowna. Ten eklektyczny alians ma\u0142o strategicznych narod\u00f3w ulegnie rozpadowi z powodu braku jakiegokolwiek wsp\u00f3lnego interesu, a tak\u017ce silnego bod\u017aca Zachodu do zrzucenia tzw. \u201epolskiego problemu\u201d wy\u0142\u0105cznie na Rosj\u0119. W sumie to, co Rosja chcia\u0142a samolubnie zastosowa\u0107 w swojej propagandzie wobec Zachodu, Niemcy i Francja zastosuj\u0105 wobec Rosji. Pozostan\u0105 jeszcze dwie alternatywy dla kremlowskich strateg\u00f3w. W moim przekonaniu obie b\u0119d\u0105 nieskuteczne.<\/p>\n<p>Zaczn\u0119 od pierwszej, poniewa\u017c jest ona mniej niebezpieczna. Je\u015bli Rosja jest s\u0142aba, a b\u0119dzie jeszcze s\u0142absza w wyniku problem\u00f3w wewn\u0119trznych i niesprzyjaj\u0105cego otoczenia strategicznego, to raczej na pewno b\u0119dzie chcia\u0142a unikn\u0105\u0107 wojny. W tym sensie Kreml mo\u017ce zacz\u0105\u0107 si\u0119 przymila\u0107 do Waszyngtonu, jako naturalny sojusznik, aby r\u00f3wnowa\u017cy\u0107 Chiny.<\/p>\n<p>W moim przekonaniu taka oferta zostanie odrzucona, poniewa\u017c w dalszym ci\u0105gu nie daje ona USA \u017cadnej szansy na to, \u017ce po wojnie zmieni si\u0119 charakter pa\u0144stwa rosyjskiego. W sumie ju\u017c obecnie dla Donalda Trumpa Rosja nie jest tym samym czym dla Nixona by\u0142y Chiny, to otwiera kapitalne perspektywy dla Realpolitik Rzeczypospolitej. Poza tym Rosja je\u015bli w og\u00f3le dotrwa do tego momentu nie b\u0119dzie przedstawia\u0107 wi\u0119kszej warto\u015bci z militarnego punktu widzenia. Z kolei jej geografia przy obecnym poziomie technologii nie b\u0119dzie stanowi\u0142a rozstrzygaj\u0105cego atutu. W ko\u0144cu ci\u0119\u017car dzia\u0142a\u0144 wojennych w Azji Wschodniej nie b\u0119dzie rozgrywa\u0142 si\u0119 w Syberii lub w Azji \u015arodkowej, ale w przestrzeni morskiej Tajwan, Japonia, Australia, subkontynent indyjski.<\/p>\n<p>Druga strategia, kt\u00f3ra pozwoli Rosji unikn\u0105\u0107 wojny to \u201eappeasement\u201d. W tej narracji Kreml mo\u017ce wyj\u015b\u0107 z propozycj\u0105 negocjacji wobec rz\u0105du RP, na rzecz rewizji wsp\u00f3lnych granic i wp\u0142yw\u00f3w w Europie Wschodniej. Je\u015bli nowe ustalenia o charakterze polityczno-prawnym przewidywa\u0142yby cesj\u0119 Obwodu Kaliningradzkiego na rzecz Rzeczypospolitej oraz zachowanie suwerenno\u015bci i integralno\u015bci terytorialnej zar\u00f3wno Bia\u0142orusi, jak i Ukrainy, czyli powrotu do <em>status quo ante bellum<\/em> sprzed 2014 r. w\u00f3wczas przyj\u0119cie takich rozwi\u0105za\u0144 mo\u017ce by\u0107 zaakceptowane. W wyniku takich decyzji r\u00f3wnowaga Polski wobec Rosji przesun\u0119\u0142aby si\u0119 jeszcze bardziej na nasz\u0105 korzy\u015b\u0107. Jednak gdyby mia\u0142o to oznacza\u0107 taktyczn\u0105 manipulacj\u0119 np. powt\u00f3rk\u0119 traktatu ryskiego z 1921 r. w\u00f3wczas rosyjski \u201eappeasement\u201d powinien by\u0107 stanowczo odrzucony.<\/p>\n<p>Powr\u00f3\u0107my jeszcze do strategii r\u00f3wnowa\u017cenia (balancing) Rzeczypospolitej przez Rosj\u0119, i co to by oznacza\u0142o dok\u0142adnie dla Bia\u0142orusi i Obwodu Kaliningradzkiego? Rosja ma bardzo d\u0142ug\u0105 i bogat\u0105 histori\u0119 stosunk\u00f3w z Bia\u0142orusi\u0105, ale nie dotyczy to Kr\u00f3lewca. W ramach Zwi\u0105zku Sowieckiego Bia\u0142oru\u015b funkcjonowa\u0142a przez 69 lat \u2013 okres hibernacji \u2013 nast\u0119pnie etap 25 lat pozorowanej suwerenno\u015bci, gdzie r\u00f3wnie\u017c mamy do czynienia z bardzo silnymi relacjami Moskwa-Mi\u0144sk. W rzeczywisto\u015bci Kreml jest politycznie, moralnie i prawnie zobligowany do obrony Bia\u0142orusi, prawie jak w\u0142asnego terytorium i oczywi\u015bcie eksklawy, gdyby oba te twory zosta\u0142y zaatakowane przez Polsk\u0119 lub inne pa\u0144stwa.<\/p>\n<p>Je\u015bli dojdzie do uruchomienia strategii r\u00f3wnowa\u017cenia Rosja b\u0119dzie mia\u0142a silne bod\u017ace, aby oprze\u0107 swoj\u0105 polityk\u0119 powstrzymywania Rzeczypospolitej w\u0142a\u015bnie na tych dw\u00f3ch filarach \u2013 Kaliningradu i Mi\u0144ska. W koalicji r\u00f3wnowa\u017c\u0105cej stworzy z nich swoje najwa\u017cniejsze przycz\u00f3\u0142ki. Wynika to z prostego faktu, po pierwsze, Bia\u0142oru\u015b ma do\u015b\u0107 du\u017cy potencja\u0142 ekonomiczny z kolei Obw\u00f3d Kaliningradzki dysponuje znacz\u0105c\u0105 zdolno\u015bci\u0105 militarn\u0105. Zasoby obu tych twor\u00f3w mog\u0105 by\u0107 efektywnie u\u017cyte do wyprowadzenia zaczepnego manewru lub kontrolowania naszej morskiej linii brzegowej. Z pewno\u015bci\u0105 Rosja b\u0119dzie czyni\u0107 wszystko, aby wskazane strategiczne zasoby s\u0142u\u017cy\u0142y przede wszystkim jej interesowi.<\/p>\n<p>Po drugie, zobowi\u0105zania Rosji wobec Bia\u0142orusi s\u0105 nierozerwalnie zwi\u0105zane z rosyjsk\u0105 wiarygodno\u015bci\u0105 w regionie. To ma ogromne znaczenie dla strateg\u00f3w na Kremlu. Zwr\u00f3\u0107my uwag\u0119 na takie republiki jak: Armenia, Turkmenistan, Kazachstan lub separatystyczne podmioty jak: Abchazja, Ostetia, Donbas, \u0141uga\u0144sk lub Nadniestrze s\u0105 one oddalone od Moskwy o tysi\u0105ce kilometr\u00f3w. W rzeczywisto\u015bci rosyjscy politycy musieliby si\u0119 nie\u017ale natrudzi\u0107, aby przekona\u0107 swoich sojusznik\u00f3w, \u017ce przyjd\u0105 z pomoc\u0105, gdyby Polska zacz\u0119\u0142a im zagra\u017ca\u0107 na zachodnich kra\u0144cach rosyjskiej strefy wp\u0142yw\u00f3w.<\/p>\n<p>W rzeczywisto\u015bci wszyscy satelici Moskwy musz\u0105 mie\u0107 silne przekonanie, \u017ce mog\u0105 polega\u0107 na wiarygodno\u015bci rosyjskich gwarancji bezpiecze\u0144stwa zar\u00f3wno w sferze konwencjonalnej jak i nuklearnej. Z kolei to stanowi ciernisty problem przyj\u0119cia w\u0142a\u015bciwej miary odstraszania, kt\u00f3ry n\u0119ka\u0142 Moskw\u0119 i jej akolit\u00f3w przez ca\u0142\u0105 zimn\u0105 wojn\u0119.<\/p>\n<p>Gdyby os\u0142ab\u0142y lub nawet uleg\u0142y zerwaniu militarne relacje Rosji z Bia\u0142orusi\u0105 oraz dosz\u0142oby do niepowodzenia obrony Obwodu Kaliningradzkiego, w sytuacji jakiegokolwiek kryzysu z udzia\u0142em Polski, w\u00f3wczas mo\u017ce to wys\u0142a\u0107 silny sygna\u0142 w regionie, \u017ce inne republiki postsowieckie tak\u017ce nie mog\u0105 liczy\u0107 na rosyjsk\u0105 protekcj\u0119. Oczywi\u015bcie decydenci polityczni w Moskwie zadadz\u0105 sobie du\u017co trudu, aby unikn\u0105\u0107 za wszelk\u0105 cen\u0119 tak tragicznego obrotu spraw. Z pewno\u015bci\u0105 b\u0119d\u0105 te\u017c utrzymywali wiarygodn\u0105 reputacj\u0119 nawet wtedy, kiedy rzeczywisto\u015b\u0107 b\u0119dzie dyktowa\u0142a im ograniczenie zaanga\u017cowania. A to oznacza, \u017ce b\u0119d\u0105 podatni na pope\u0142nianie b\u0142\u0119d\u00f3w.<\/p>\n<p>Chocia\u017c Rosja ma dobre powody, aby Bia\u0142oru\u015b i Obw\u00f3d Kaliningradzki by\u0142y cz\u0119\u015bci\u0105 koalicji r\u00f3wnowa\u017c\u0105cej Rzeczypospolit\u0105, to istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c uzasadnione powody, aby uwa\u017ca\u0107 \u017ce relacje te nie b\u0119d\u0105 trwa\u0142e w d\u0142u\u017cszej perspektywie. W moim przekonaniu Rosja za 10-20 lat b\u0119dzie w warunkach agonalnego zamierania, chyba \u017ce zacznie adoptowa\u0107 zachodni model cywilizacyjny. Wobec powy\u017cszego, to stanie si\u0119 niemo\u017cliwe, aby Kreml m\u00f3g\u0142 zabezpiecza\u0107 wp\u0142ywy na obrze\u017cach swojego pa\u0144stwa lub nawet zapewni\u0107 swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 integralno\u015b\u0107 terytorialn\u0105 \u2013 nawet je\u015bli Polska nie przeprowadzi \u017cadnego ataku.<\/p>\n<p>Pami\u0119tajmy m\u00f3wimy o Rzeczypospolitej z du\u017co bardziej rozbudowanymi zasobami militarnymi i ekonomicznymi ni\u017c ma to miejsce obecnie. W dodatku geografia dzia\u0142a na nasz\u0105 korzy\u015b\u0107, tylko musimy zmieni\u0107 my\u015blenie z defensywnego na ofensywne. Zar\u00f3wno Mi\u0144sk, jak i Kaliningrad znajduj\u0105 si\u0119 bli\u017cej polskiego centrum polityczno-strategicznego ni\u017c rosyjskiego. Gdyby dosz\u0142o do jakiejkolwiek rywalizacji w sferze bezpiecze\u0144stwa lub bezpo\u015bredniej akcji zaczepnej mi\u0119dzy Polsk\u0105 i Rosj\u0105 nasze si\u0142y zbrojne posiadaj\u0105 zdecydowan\u0105 przewag\u0119 w rzutowaniu potencja\u0142u militarnego.<\/p>\n<p>W ko\u0144cu pami\u0119tajmy m\u00f3wimy o Rosji ob\u0142o\u017conej geometryczn\u0105 skal\u0105 kryzys\u00f3w i wype\u0142nieniu chi\u0144skiego warunku. W przypadku wojny o eksklaw\u0119 rosyjscy decydenci mog\u0105 by\u0107 niech\u0119tni, aby rozpocz\u0105\u0107 wi\u0119ksz\u0105 inwazj\u0119 w interior Rzeczypospolitej z obawy przed mo\u017cliw\u0105 eskalacj\u0105 konwencjonaln\u0105. Ich niezdecydowanie i pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107 tak\u017ce gra\u0142yby na nasz\u0105 korzy\u015b\u0107.<\/p>\n<p>Chc\u0119 postawi\u0107 jednoznaczn\u0105 tez\u0119 dotycz\u0105c\u0105 zar\u00f3wno Bia\u0142orusi, jak i Obwodu Kaliningradzkiego, \u017ce oba te podmioty nie b\u0119d\u0105 posiada\u0142y wystarczaj\u0105cych zdolno\u015bci do efektywnego odstraszania. Nawet je\u015bli we\u017amiemy pod uwag\u0119 nuklearny arsena\u0142 Rosji. W interesie Moskwy nie b\u0119dzie balansowanie na kraw\u0119dzi nuklearnej wojny (brinkmanship). Zdajmy sobie spraw\u0119, \u017ce stawka w tej grze nie jest, a\u017c tak wysoka, aby przekracza\u0107 termonuklearny pr\u00f3g. Chc\u0119 stwierdzi\u0107, \u017ce eksklawa to nie Ukraina lub nawet Krym, dlatego determinacja do jej obrony b\u0119dzie mia\u0142a du\u017co bardziej defetystyczny charakter.<\/p>\n<p>Wydawa\u0107 si\u0119 mo\u017ce, \u017ce rozci\u0105gni\u0119cie odstraszania nuklearnego na Obw\u00f3d Kaliningradzki to racjonalna strategia, ale to jest tylko pozorne przekonanie i \u017cyczeniowe my\u015blenie. W sumie podobna sytuacja ju\u017c wyst\u0119powa\u0142a, kiedy rozpada\u0142 si\u0119 Zwi\u0105zek Sowiecki, w\u00f3wczas te\u017c wszyscy obawiali si\u0119, \u017ce Kreml mo\u017ce u\u017cy\u0107 swojej pot\u0119gi nuklearnej. Jednak nie uczyniono tego. Dlaczego ma by\u0107 inaczej w przypadku dekompozycji Federacji Rosyjskiej? Jakby nie patrze\u0107 rosyjski atak nuklearny, nie wa\u017cne czy operacyjny, czy taktyczny na terytorium NATO lub post-NATO spotka\u0142by si\u0119 z prewencyjn\u0105 blokad\u0105 lub nieuchronnie demoluj\u0105c\u0105 odpowiedzi\u0105 ze strony Ameryki w my\u015bl za\u0142o\u017ce\u0144 strategii zamorskiego r\u00f3wnowa\u017cenia (offshore balancing).<\/p>\n<p>Znajduje si\u0119 te\u017c inny pow\u00f3d przymawiaj\u0105cy za tym, \u017ce Rosja porzuci ostatecznie eksklaw\u0119. To jest szczeg\u00f3lnie niebezpieczny punkt zapalny, kt\u00f3ry mo\u017ce przy\u015bpieszy\u0107 konflikt zbrojny Zach\u00f3d-Rosja. Jakby nie spojrze\u0107 to nie by\u0142oby w interesie Moskwy walczy\u0107 na dw\u00f3ch frontach. Z jednej strony na zachodniej rubie\u017cy stan\u0105\u0107 wobec najpot\u0119\u017cniejszego Sojuszu na \u015bwiecie lub innego rodzaju koalicji mocarstw zachodnich, z drugiej na wschodniej, ujrze\u0107 zdeterminowane do inwazji Chiny.<\/p>\n<p>W mojej ocenie z biegiem czasu rosyjscy politycy zrozumiej\u0105 i zaakceptuj\u0105, \u017ce los eksklawy to kwestia polskiego by\u0107 lub nie by\u0107, i \u017ce nie istnieje inny spos\u00f3b, jak likwidacja tej anomalii.<\/p>\n<p>Wa\u017cne, aby zauwa\u017cy\u0107, \u017ce polski nacjonalizm, kt\u00f3ry ma swoj\u0105 si\u0142\u0119 nie mniejsz\u0105 od rosyjskiego, odwo\u0142uje si\u0119 cz\u0119sto do przeniewierstwa naszych sojusznik\u00f3w, i tego jak wielkie mocarstwa upokarza\u0142y Polsk\u0119 w przesz\u0142o\u015bci, kiedy byli\u015bmy s\u0142abi i tracili\u015bmy nasze terytorium, a nie raz r\u00f3wnie\u017c suwerenno\u015b\u0107 na rzecz obcych. Zatem nie trudno jest sobie wyobrazi\u0107 wybuchaj\u0105cy kryzys po dotkni\u0119ciu tych czu\u0142ych strun i odreagowania naszego \u201ewieku ha\u0144by\u201d 1795-1918 r. Zatem wszystkie egzystencjalne kwestie i historyczne urazy mog\u0105 pisa\u0107 r\u00f3\u017cne scenariusze, gdzie napi\u0119cia mog\u0105 eskalowa\u0107 od rywalizacji w sferze bezpiecze\u0144stwa do bezpo\u015bredniego konfliktu.<\/p>\n<p>W sumie na problem Kaliningradu powinni\u015bmy spojrze\u0107 z troch\u0119 szerszej perspektywy. Podobne dylematy wyst\u0119puj\u0105 w innych cz\u0119\u015bciach \u015bwiata. Na przyk\u0142ad niekt\u00f3rzy z analityk\u00f3w por\u00f3wnuj\u0105 obecn\u0105 kwesti\u0119 Tajwanu w relacjach chi\u0144sko-ameryka\u0144skich do problemu z sowieck\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 wschodniego Berlina w czasie zimnej wojny. Jednak to jest zasadniczy b\u0142\u0105d. Dla Sowiet\u00f3w wschodni Berlin nie by\u0142 tak wa\u017cny, jak obecnie dla ChRL stanowi Tajwan. To samo odnosi si\u0119 do eksklawy kaliningradzkiej.<\/p>\n<p>Obszar ten nie ma \u017cadnych historycznych inklinacji pozwalaj\u0105cych na ujmowanie go w kategoriach rosyjskiej macierzy. Nie ma on nawet wi\u0119kszego znaczenia strategicznego, gdyby Rosja stan\u0119\u0142a w obliczu wielkiej wojny. W ko\u0144cu je\u015bli Zwi\u0105zek Sowiecki pogodzi\u0142 si\u0119 z utrat\u0105 Berlina wschodniego, to tym bardziej Rosja pogodzi si\u0119 z utrat\u0105 Kaliningradu. W ka\u017cdym razie przyjdzie jej to du\u017co \u0142atwiej ni\u017c w przypadku uznania przez Chiny niepodleg\u0142o\u015bci Tajwanu.<\/p>\n<p>Wszystko to wskazuje jednoznacznie, \u017ce Moskwa b\u0119dzie mia\u0142a coraz bardziej schizofreniczny stosunek do w\u0142asnego terytorium zw\u0142aszcza do swoich najdalej wysuni\u0119tych przycz\u00f3\u0142k\u00f3w. Z jednej strony Kreml b\u0119dzie mia\u0142 siln\u0105 motywacj\u0119 do ich utrzymania, jako cz\u0119\u015bci swojego strategicznego zasobu w celu r\u00f3wnowa\u017cenia i powstrzymywania Rzeczypospolitej.<\/p>\n<p>Z drugiej strony, istniej\u0105 dobre powody, aby uwa\u017ca\u0107, \u017ce wraz z up\u0142ywem czasu korzy\u015bci z ich kontrolowania zostan\u0105 przewy\u017cszone przez realne koszty, kt\u00f3re prawdopodobnie b\u0119d\u0105 nie do uniesienia dla obola\u0142ego pa\u0144stwa rosyjskiego. Oczywi\u015bcie w kr\u00f3tko okresowej perspektywie Kreml b\u0119dzie chroni\u0142 swoje polityczne i moralne prawa do spornego terytorium oraz b\u0119dzie traktowa\u0142 to, jako warto\u015bciowy potencja\u0142, jednak w d\u0142ugo okresowej przestrzeni czasu ten problem pozostanie kwesti\u0105 otwart\u0105.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">* * *<\/p>\n<p>Do tej pory dyskusja skupia\u0142a si\u0119 nad przysz\u0142o\u015bci\u0105 Bia\u0142orusi i Obwodu Kaliningradzkiego z perspektywy Polski i Rosji. Teraz spr\u00f3bujmy si\u0119 zastanowi\u0107, jak b\u0119dzie si\u0119 zachowywa\u0142a sama Bia\u0142oru\u015b w obliczu wzrostu si\u0142y Rzeczypospolitej, poniewa\u017c od tego b\u0119dzie w du\u017cej mierze zale\u017ca\u0142 charakter przysz\u0142ego pa\u0144stwa bia\u0142oruskiego. Wcale nie jest oczywiste, \u017ce nadrz\u0119dny cel Mi\u0144ska to zachowanie sojuszu z Rosj\u0105. Cho\u0107 z pewno\u015bci\u0105 re\u017cim \u0141ukaszenki jest du\u017co bardziej przyja\u017anie nastawiony do Kremla ni\u017c do Zachodu. By\u0107 mo\u017ce wynika to ze strachu by\u0107 mo\u017ce z czystego rachunku politycznego. Jakby nie patrze\u0107 cel bliskich relacji Mi\u0144sk-Moskwa raczej nie ulegnie zmianie w nast\u0119pnej dekadzie.<\/p>\n<p>W dalszym ci\u0105gu Rosja b\u0119dzie mia\u0142a silne bod\u017ace, jak i zdolno\u015bci do roztaczania protekcji nad Bia\u0142orusi\u0105. Jednak po przekroczeniu punktu krytycznego w ich wzajemnych relacjach sytuacja Mi\u0144ska zacznie si\u0119 pogarsza\u0107 na kilka r\u00f3\u017cnych sposob\u00f3w. Wynika\u0107 to b\u0119dzie z oczywistego faktu raptownie zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 czasu zmiany rozk\u0142adu si\u0142 w regionie.<\/p>\n<p>W tej nowej geometry of power Polska b\u0119dzie mog\u0142a rozwi\u0105za\u0107 bia\u0142oruski dylemat nie tylko politycznie, ale r\u00f3wnie\u017c militarnie nawet bez wzgl\u0119du na rosyjskie deklaracje i zobowi\u0105zania. Zar\u00f3wno w przypadku eksklawy, jak i Bia\u0142orusi powstaje niewiadoma, czy Rosja b\u0119dzie mia\u0142a interes, czy te\u017c nie, aby sta\u0107 przy Mi\u0144sku w d\u0142u\u017cszej perspektywie czasu.<\/p>\n<p>W mojej opinii przysz\u0142o\u015b\u0107 Bia\u0142orusi zwi\u0105zana z Rosj\u0105 b\u0119dzie ponura, aby Mi\u0144sk m\u00f3g\u0142 tego unikn\u0105\u0107 ma przed sob\u0105 trzy opcje; 1) rozwijania w\u0142asnego odstraszania nuklearnego; 2) odstraszania konwencjonalnego; 3) dobrowolnego wej\u015bcia w stref\u0119 wp\u0142yw\u00f3w Polski \u2013 na potrzeby tego tekstu nazw\u0119 t\u0119 ostatni\u0105 opcj\u0119 strategi\u0105 \u201eRio Grande\u201d.<\/p>\n<p>Zaczn\u0119 od pierwszego scenariusza. W sumie bro\u0144 atomowa stanowi ostateczn\u0105 metod\u0105 i \u015brodek dla Mi\u0144ska, aby prowadzi\u0107 polityk\u0119 r\u00f3wnych odleg\u0142o\u015bci wobec Moskwy i Warszawy. Wobec takiego rozwoju wydarze\u0144 przy naszej granicy wy\u0142oni\u0142by si\u0119 odpowiednik Korei P\u00f3\u0142nocnej. Wystarczy wyobrazi\u0107 sobie koszmar tysi\u0119cy dzia\u0142 artylerii i rakiet z \u0142adunkami nuklearnymi wycelowanymi w nasze terytorium, aby doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce nuklearna Bia\u0142oru\u015b ca\u0142kowicie zredukowa\u0142aby mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozwi\u0105zania jej problemu po naszej my\u015bli. W sumie nikt nie mo\u017ce wykluczy\u0107 tego, \u017ce nie ma ona takich plan\u00f3w. Wiele pa\u0144stw podejmowa\u0142o sekretne pr\u00f3by, aby zdoby\u0107 bro\u0144 nuklearn\u0105, z r\u00f3\u017cnymi skutkami i nie dotyczy to tylko re\u017cim\u00f3w autorytarnych, ale tak\u017ce demokratycznych. Wystarczy wymieni\u0107 sukces na tym polu Izraela lub Korei P\u00f3\u0142nocnej.<\/p>\n<p>Wed\u0142ug mnie Bia\u0142oru\u015b raczej nie ma ju\u017c czasu, aby wej\u015b\u0107 w posiadanie nuklearnego arsena\u0142u zanim nast\u0105pi zasadnicza zmiana w rozk\u0142adzie pot\u0119gi w regionie. Gdyby jednak takie zagro\u017cenie wyst\u0105pi\u0142o, nale\u017cy bra\u0107 pod uwag\u0119 udaremnienie wszelkich takich pr\u00f3b. Oczywi\u015bcie posiadanie przez Bia\u0142oru\u015b broni nuklearnej wzmacnia jej suwerenno\u015b\u0107, ale r\u00f3wnie\u017c zwi\u0119ksza wrogi i nieobliczalny charakter tego pa\u0144stwa. Wszystko to razem cementowa\u0142oby autorytarny re\u017cim, nie tylko niesprzyjaj\u0105cy naszemu celowi, ale tak\u017ce stanowi\u0105cy dla nas \u015bmiertelne zagro\u017cenie.<\/p>\n<p>Z powy\u017csz\u0105 sugesti\u0105 jest jednak pewien problem. Zar\u00f3wno Warszawie, jak i Moskwie nie by\u0142oby na r\u0119k\u0119, aby Bia\u0142oru\u015b posiada\u0142a bro\u0144 nuklearn\u0105. Z pewno\u015bci\u0105 Kreml silnie sprzeciwi\u0142by si\u0119 takiej opcji, poniewa\u017c oznacza\u0142aby ona ryzyko proliferacji. Wydaje si\u0119 to ca\u0142kiem mo\u017cliwe w kontek\u015bcie zg\u0142aszanych ambicji atomowych przez Kij\u00f3w po utracie Krymu w 2014 r. W tym sensie Moskwa czuje uzasadniony strach dla idei posiadania tego rodzaju pot\u0119gi przez jej mniejszych sojusznik\u00f3w lub wrogich s\u0105siad\u00f3w, kt\u00f3rzy ostatecznie mog\u0105 wci\u0105gn\u0105\u0107 Rosj\u0119 w niszczycielsk\u0105 po\u017cog\u0119.<\/p>\n<p>W ka\u017cdym razie Rzeczypospolita b\u0119dzie stanowczo sprzeciwia\u0107 si\u0119 uzyskaniu przez Bia\u0142oru\u015b zdolno\u015bci nuklearnego odstraszania. W du\u017cej mierze z tego powodu, i\u017c mog\u0142oby to uniemo\u017cliwi\u0107 przywr\u00f3cenie normalnych i korzystnych z ni\u0105 stosunk\u00f3w. Z pewno\u015bci\u0105 na takim stanowisku b\u0119dzie sta\u0142a nie tylko Polska, ale tak\u017ce Rosja, aby nie ogranicza\u0107 swoich mo\u017cliwo\u015bci wp\u0142ywania na Bia\u0142oru\u015b. Ponadto, pojawienie si\u0119 broni nuklearnej w r\u0119kach Mi\u0144ska zwi\u0119ksza\u0142oby ryzyko, i\u017c jakakolwiek ograniczona wojna konwencjonalna w Europie \u015arodkowo-Wschodniej mog\u0142aby eskalowa\u0107 do poziomu nuklearnego.<\/p>\n<p>Z tych oczywistych powod\u00f3w Polska b\u0119dzie jasno demonstrowa\u0107 sw\u00f3j sprzeciw dla takiej alternatywy. W ko\u0144cu, gdyby Bia\u0142oru\u015b zdecydowa\u0142a si\u0119 na nuklearn\u0105 opcj\u0119, Warszawa musia\u0142aby podj\u0105\u0107 dzia\u0142ania odwetowe w postaci precyzyjnych uderze\u0144 na wz\u00f3r Izraela w regionie Bliskiego Wschodu. To mog\u0142oby jedynie przyspieszy\u0107 zwolnienie mechanizmu wi\u0119kszego konfliktu, aby ostatecznie rozwi\u0105za\u0107 bia\u0142oruski dylemat. Z powodu tylko niekt\u00f3rych wymienionych czynnik\u00f3w mo\u017ce by\u0107 ju\u017c za p\u00f3\u017ano dla Mi\u0144ska, aby zmierza\u0107 do opcji nuklearnej.<\/p>\n<p>Drugi scenariusz dla Bia\u0142orusi to odstraszanie konwencjonalne. Jak Bia\u0142oru\u015b mo\u017ce stworzy\u0107 dobrze dzia\u0142aj\u0105ce odstraszanie bez broni nuklearnej, kiedy Rzeczypospolita mia\u0142aby oczywist\u0105 wy\u017cszo\u015b\u0107 militarn\u0105? W takiej sytuacji klucz do sukcesu nie le\u017ca\u0142by w tym, aby pokona\u0107 Wojsko Polskie w polu \u2013 bo to by\u0142oby niemo\u017cliwe \u2013 ale sprawi\u0107, aby zap\u0142aci\u0142o ono ogromn\u0105 cen\u0119 za zwyci\u0119stwo. W sumie, cel sprowadza si\u0119 do tego, aby Polska uwik\u0142a\u0142a si\u0119 w przed\u0142u\u017caj\u0105cy i krwawy konflikt. W efekcie czego Warszawa mog\u0142aby osi\u0105gn\u0105\u0107 sw\u00f3j cel, ale stanowi\u0142oby to pyrrusowe zwyci\u0119stwo. Z punktu widzenia Mi\u0144ska taka strategia mo\u017ce by\u0107 bardziej efektywna, gdyby uda\u0142o im si\u0119 odstraszy\u0107 naszych strateg\u00f3w, \u017ce bia\u0142oruski op\u00f3r mo\u017ce by\u0107 zawzi\u0119ty i kontynuowany nawet po tym, jak ich si\u0142y zbrojne zostan\u0105 rozbite.<\/p>\n<p>Wskazana opcja jest przybli\u017cona do s\u0142awnej \u201estrategii ryzyka\u201d stworzonej przez admira\u0142a Alfreda von Tirpitz\u2019a, kt\u00f3r\u0105 imperialne Niemcy adoptowa\u0142y przed I wojn\u0105 \u015bwiatow\u0105. Admira\u0142 Tirpitz pogodzi\u0142 si\u0119 z faktem, \u017ce Niemcy nie mog\u0142y zbudowa\u0107 wystarczaj\u0105co silnej marynarki wojennej, aby pokona\u0107 pot\u0119\u017cn\u0105 Royal Navy w bitwie morskiej. Jednak w logice Tirpitz\u2019a Niemcy mog\u0142y stworzy\u0107 flot\u0119 na tyle pot\u0119\u017cn\u0105, aby zada\u0107 dotkliwe straty brytyjskiej marynarce i cz\u0119\u015bciowo j\u0105 wyeliminowa\u0107. Samo wyobra\u017cenie sobie przez Londyn pot\u0119\u017cnych szk\u00f3d wyzwala\u0142o u nich na tyle silny strach, aby unika\u0107 jakiejkolwiek wojny morskiej z II Rzesz\u0105, i zatem da\u0107 niemieckiej polityce \u015bwietn\u0105 metod\u0119 i \u015brodek odstraszaj\u0105cy. W dodatku Tirpitz uwa\u017ca\u0142, \u017ce koncepcja \u201efloty ryzyka\u201d mo\u017ce da\u0107 Cesarstwu Niemieckiemu skuteczne narz\u0119dzie dyplomatycznej presji wobec niepokonanego \u201elwa m\u00f3rz\u201d \u2013 Wielkiej Brytanii.<\/p>\n<p>Jednak istnieje wiele problem\u00f3w z bia\u0142orusk\u0105 zdolno\u015bci\u0105 odstraszania konwencjonalnego, czy w og\u00f3le mo\u017ce to dzia\u0142a\u0107 w d\u0142u\u017cszej perspektywie? Wskazana strategia zale\u017cy od tego, czy Kreml b\u0119dzie sta\u0107 przy boku Bia\u0142orusi, co wcale nie musi by\u0107 pewne. Wystarczy wyobrazi\u0107 sobie niech\u0119\u0107 Rosji, aby anga\u017cowa\u0107 si\u0119 w prowadzenie dzia\u0142a\u0144 zbrojnych, kt\u00f3re nie tylko s\u0105 skazane na niepowodzenie, ale tak\u017ce mog\u0105 wymaga\u0107 ogromnej ceny.<\/p>\n<p>Nie jest nawet pewne czy jakikolwiek bia\u0142oruski re\u017cim chcia\u0142by bra\u0107 udzia\u0142 w takim konflikcie, kt\u00f3ry z jednej strony mia\u0142by miejsce na ich terytorium z drugiej by\u0142by bardzo \u015bmierciono\u015bny i destrukcyjny. W ostateczno\u015bci Bia\u0142oru\u015b nieuchronnie by\u0142aby skazana na pora\u017ck\u0119 wobec niekorzystnych warunk\u00f3w strategiczno-militarnych. Ponadto, realizacja takiej opcji oznacza\u0142aby dla Bia\u0142orusi bycie w ci\u0105g\u0142ym stanie wy\u015bcigu zbroje\u0144, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142by jedynie nap\u0119dza\u0107 intensywno\u015b\u0107 rywalizacji i napi\u0119\u0107. W sumie nad g\u0142ow\u0105 Mi\u0144ska bezustannie wisia\u0142by miecz Damoklesa.<\/p>\n<p>Chocia\u017c to jest trudne do przewidzenia, jak odleg\u0142y dystans dzieli nasz kraj od dominacji w regionie, to jest mo\u017cliwe, \u017ce Polska stanie si\u0119 na tyle silna i wp\u0142ywowa, \u017ce Bia\u0142oru\u015b nie b\u0119dzie w stanie stawi\u0107 \u017cadnego oporu wobec naszych \u017c\u0105da\u0144. Zapewne, gdyby Rzeczpospolita osi\u0105gn\u0119\u0142a regionaln\u0105 hegemoni\u0119 rosyjskie zobowi\u0105zania do obrony Bia\u0142orusi uleg\u0142yby zdecydowanemu os\u0142abieniu lub nawet zanikowi.<\/p>\n<p>Trzeci\u0105 opcj\u0119 dla Bia\u0142orusi nazw\u0119 strategi\u0105 \u201eRio Grande\u201d. Jej g\u0142\u00f3wne za\u0142o\u017cenie to zmiana re\u017cimu w Mi\u0144sku sprzyjaj\u0105cego interesowi Rzeczypospolitej. W tej propozycji Bia\u0142oru\u015b zachowuje suwerenno\u015b\u0107 i integralno\u015b\u0107 terytorialn\u0105 \u2013 nie staje si\u0119 cz\u0119\u015bci\u0105 naszego pa\u0144stwa \u2013 ale relacje Mi\u0144sk-Warszawa w sferze bezpiecze\u0144stwa przybieraj\u0105 posta\u0107 stosunk\u00f3w Waszyngton-Meksyk lub Waszyngton-Ottawa zgodnie z koncepcj\u0105 Zachodniej Hemisfery i doktryn\u0105 Monroe w naszej wersji doktryn\u0105 Batorego.<\/p>\n<p>Wyra\u017cony model sprawia, \u017ce relacje polsko-bia\u0142oruskie ulegaj\u0105 pokojowej transformacji z du\u017c\u0105 autonomi\u0105 dla Mi\u0144ska ze strony Warszawy. Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce taki scenariusz jest niepoprawny politycznie. Jednak pami\u0119tajmy w polityce mi\u0119dzynarodowej poj\u0119cie <em>status quo<\/em> tak naprawd\u0119 nie istniej. Wszystko jest w ci\u0105g\u0142ym ruchu. Zarysowany przeze mnie intelektualny projekt u\u0142o\u017cenia relacji polsko-bia\u0142oruskich w przysz\u0142o\u015bci b\u0119dzie z pewno\u015bci\u0105 bardziej atrakcyjny, kiedy nieuchronnie oka\u017ce si\u0119, i\u017c Rzeczypospolita posiada niezb\u0119dne zdolno\u015bci i potencja\u0142, aby dokona\u0107 rewolucyjnej zmiany w rozk\u0142adzie si\u0142 w Europy \u015arodkowo-Wschodniej, i kiedy oka\u017ce si\u0119, \u017ce mo\u017ce nie tylko zaj\u0105\u0107 Obw\u00f3d Kaliningradzki, ale tak\u017ce ca\u0142\u0105 Bia\u0142oru\u015b.<\/p>\n<p>W jakim miejscu stawia to Mi\u0144sk? Jak ju\u017c wspomnieli\u015bmy nuklearna opcja jest niewykonalna ze wzgl\u0119du na zdecydowany sprzeciw Warszawy i Moskwy. Z kolei konwencjonalne odstraszanie to strategia zbyt ryzykowna i daleka od idea\u0142u, chocia\u017c tworzy jaki\u015b sens przynajmniej tak d\u0142ugo dop\u00f3ki Rzeczypospolita nie osi\u0105gnie regionalnej hegemonii. W rozwa\u017caniu tej alternatywy wa\u017cna jest rosyjska postawa wobec Mi\u0144ska przynajmniej w d\u0142ugim okresie czasu.<\/p>\n<p>W mojej ocenie, gdyby przysz\u0142o mi by\u0107 doradc\u0105 \u0141ukaszenki, najlepiej by\u0142oby podpowiada\u0107 strategi\u0119 \u201eRio Grand\u0119\u201d. Ta opcja mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 nie atrakcyjna z punktu widzenia Mi\u0144ska, ale jak argumentowa\u0142 dawno temu Tukidydes we fragmencie s\u0142ynnego dialogu melijskiego o polityce mi\u0119dzynarodowej: \u201eNie idzie tu o ha\u0144b\u0119, lecz raczej o to, by zastanowi\u0107 si\u0119 nad ocaleniem i nie stawia\u0107 oporu o wiele silniejszemu przeciwnikowi\u201d, (Tukidydes, Wojna peloponeska, Czytelnik, Warszawa 1988, s. 339).<\/p>\n<p>W moim eseju \u2013 do tej pory \u2013 powinno by\u0107 ju\u017c ra\u017c\u0105co widoczne, \u017ce rozwi\u0105zanie dylematu Obwodu Kaliningradzkiego, jak i relacji z Bia\u0142orusi\u0105 b\u0119dzie w du\u017cej mierze zale\u017ca\u0142o od tego, czy Rzeczypospolita stanie si\u0119 regionaln\u0105 hegemoni\u0105. Z kolei to, czy osi\u0105gniemy taki <em>status quo<\/em> b\u0119dzie zale\u017ca\u0142o od tego, czy Chiny stan\u0105 si\u0119 rewizjonistyczn\u0105 pot\u0119g\u0105 w regionie Azji Wschodniej. Zapewne Rosja, jak i Bia\u0142oru\u015b b\u0119d\u0105 robi\u0107 wszystko, aby zyska\u0107 czas i zachowa\u0107 obecn\u0105 pozycj\u0119. Je\u015bli Chiny i Rzeczypospolita b\u0119d\u0105 kontynuowa\u0142y sw\u00f3j wzrost, to zar\u00f3wno Pekin, jak i Warszawa b\u0119d\u0105 w stanie rozwi\u0105za\u0107 swoje najwa\u017cniejsze dylematy bezpiecze\u0144stwa. Z perspektywy ChRL chodzi kwesti\u0119 \u2013 Tajwanu, z punktu widzenia RP \u2013 Obwodu Kaliningradzkiego.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">* * *<\/p>\n<p>Wyrazi\u0107 nale\u017cy jednak pewne okoliczno\u015bci, w kt\u00f3rych Kaliningrad i Mi\u0144sk mog\u0105 unikn\u0105\u0107 zarysowanych scenariuszy. Zar\u00f3wno Rosja, jak i Bia\u0142oru\u015b mog\u0105 mie\u0107 nadziej\u0119 na spowolnienie koniunktury gospodarczej w Polsce. Wykluczy\u0107 nie mo\u017cna tak\u017ce pojawienia si\u0119 powa\u017cnych problem\u00f3w wewn\u0119trznych w naszej sferze politycznej. Gdyby wydarzy\u0142o si\u0119 to, mo\u017cna z g\u00f3ry za\u0142o\u017cy\u0107, i\u017c Rzeczypospolita przekre\u015bli swoje szanse na osi\u0105gni\u0119cie pozycji dominuj\u0105cej. W takich warunkach Rosja b\u0119dzie dalej rozci\u0105ga\u0107 protekcj\u0119 nad Bia\u0142orusi\u0105 oraz eksklaw\u0105.<\/p>\n<p>W rzeczywisto\u015bci, dla ka\u017cdego bia\u0142oruskiego re\u017cimu zwi\u0105zanego z Rosj\u0105 przetrwanie jest mo\u017cliwe jedynie, je\u015bli nasz kraj b\u0119dzie s\u0142aby ekonomicznie i militarnie. Jakby nie spojrze\u0107, nieszcz\u0119\u015bliwie dla naszych nieprzyjaci\u00f3\u0142, a dobrze dla nas, i\u017c oba wrogie re\u017cimy nie maj\u0105 wi\u0119kszego wp\u0142ywu na nasze wewn\u0119trzne sprawy, i na to czy osi\u0105gniemy sukces czy poniesiemy pora\u017ck\u0119.<\/p>\n<p>W sumie, kiedy Polska zacz\u0119\u0142a swoj\u0105 transformacj\u0119 polityczn\u0105 i spo\u0142eczno-gospodarcz\u0105 pod koniec lat 80. XX w., Stany Zjednoczone, Europa Zachodnia i narody naszego regionu uzna\u0142y to za dobr\u0105 nowin\u0119. Cho\u0107by z powodu pojawienia si\u0119 wolnego rynku i handlu oraz innych form wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci. W\u00f3wczas zrodzi\u0142o si\u0119 te\u017c dziwne przekonanie, \u017ce wszyscy b\u0119d\u0105 bogatsi i szcz\u0119\u015bliwsi. W powszechnej opinii Polska mia\u0142a stanowi\u0107 wz\u00f3r demokracji i praworz\u0105dno\u015bci. W tej wizji mieli\u015bmy odgrywa\u0107 rol\u0119 przewidywalnego i odpowiedzialnego partnera w Europie, aby nasz kraj, jak i nasi s\u0105siedzi mogli \u017cy\u0107 w pokoju i bezpiecze\u0144stwie. Wielu podziela\u0142o t\u0119 optymistyczn\u0105 perspektyw\u0119 i wielu tak czyni dalej.<\/p>\n<p>Jednak s\u0105 oni w b\u0142\u0119dzie. Wzrost pot\u0119gi Polski dzi\u0119ki pomocy Zachodu oraz ci\u0119\u017ckiej pracy samych Polak\u00f3w nie b\u0119dzie s\u0142u\u017cy\u0142 ani pokojowi, ani bezpiecze\u0144stwu Europy, ale przede wszystkim rozwi\u0105zywaniu naszych dalszych egzystencjalnych dylemat\u00f3w. Wskazany proces nigdy nie ulegnie zmianie, gdy\u017c tylko walka o pot\u0119g\u0119 mo\u017ce da\u0107 nam szans\u0119 na przetrwanie w warunkach anarchicznego systemu mi\u0119dzynarodowego. W ko\u0144cu kr\u0119gi polityczno-gospodarcze w Berlinie, Pary\u017cu, Londynie i Waszyngtonie dojd\u0105 do wniosku, i\u017c wyhodowa\u0142y sobie na wschodzie Europy Goliata z rewizjonistycznymi celami.<\/p>\n<p>W efekcie czego nie mo\u017cna wykluczy\u0107, \u017ce liberalne demokracje zaczn\u0105 wojowa\u0107 mi\u0119dzy sob\u0105. Jakby nie patrze\u0107 wi\u0119ksze zmartwienie od Zachodu b\u0119dzie mia\u0142a Rosja dla kt\u00f3rej \u2013 gospodarczo i militarnie \u2013 pot\u0119\u017cna Rzeczypospolita b\u0119dzie stanowi\u0107 nie jaki\u015b problem, ale kolejny koszmar. W hierarchii zagro\u017ce\u0144 by\u0107 mo\u017ce drugi po Chinach.<\/p>\n<hr \/>\n<p><strong>Link:\u00a0<\/strong>mil.link\/pl\/realpolitik-rzeczypospolitej\/<\/p>\n<p><strong>Kr\u00f3tki link:<\/strong> mil.link\/i\/realpolitik<\/p>\n<hr \/>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>W pierwszych wersach tego eseju chc\u0119 zaznaczy\u0107, \u017ce wszystkie zawarte w nim przewidywania odnosz\u0105ce si\u0119 do Realpolitik Rzeczypospolitej mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119, je\u015bli Ameryka i Europa przestan\u0105 ignorowa\u0107 logik\u0119 anarchii mi\u0119dzynarodowej i koncepcj\u0119 r\u00f3wnowagi si\u0142 (balance of power). W moim przekonaniu nieuchronnie to nast\u0105pi, by\u0107 mo\u017ce ju\u017c jeste\u015bmy \u015bwiadkami pierwszych przejaw\u00f3w naruszenia liberalnego porz\u0105dku mi\u0119dzynarodowego, opartego  &#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":27,"featured_media":3155,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"single-default-ns.php","format":"standard","meta":[],"categories":[3,6],"tags":[111,231,284],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v19.8 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Realpolitik Rzeczypospolitej | MIL.link - edycja polska<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/mil.link\/pl\/realpolitik-rzeczypospolitej\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Realpolitik Rzeczypospolitej | MIL.link - edycja polska\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"W pierwszych wersach tego eseju chc\u0119 zaznaczy\u0107, \u017ce wszystkie zawarte w nim przewidywania odnosz\u0105ce si\u0119 do Realpolitik Rzeczypospolitej mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119, je\u015bli Ameryka i Europa przestan\u0105 ignorowa\u0107 logik\u0119 anarchii mi\u0119dzynarodowej i koncepcj\u0119 r\u00f3wnowagi si\u0142 (balance of power). W moim przekonaniu nieuchronnie to nast\u0105pi, by\u0107 mo\u017ce ju\u017c jeste\u015bmy \u015bwiadkami pierwszych przejaw\u00f3w naruszenia liberalnego porz\u0105dku mi\u0119dzynarodowego, opartego ...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/mil.link\/pl\/realpolitik-rzeczypospolitej\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MIL.link - edycja polska\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/mildotlink\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-05-05T19:56:07+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2018-04-10T13:40:52+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/map-2236961_1280.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1280\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"791\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Artur Brzeskot\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@mildotlink\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@mildotlink\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Artur Brzeskot\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"48 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/realpolitik-rzeczypospolitej\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/realpolitik-rzeczypospolitej\/\"},\"author\":{\"name\":\"Artur Brzeskot\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/person\/8f6ee52e2910077628bc6fa66238f467\"},\"headline\":\"Realpolitik Rzeczypospolitej\",\"datePublished\":\"2017-05-05T19:56:07+00:00\",\"dateModified\":\"2018-04-10T13:40:52+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/realpolitik-rzeczypospolitej\/\"},\"wordCount\":9688,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization\"},\"keywords\":[\"geopolityka\",\"Polska\",\"strategia\"],\"articleSection\":[\"Bezpiecze\u0144stwo\",\"Geopolityka\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/realpolitik-rzeczypospolitej\/\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/realpolitik-rzeczypospolitej\/\",\"name\":\"Realpolitik Rzeczypospolitej | MIL.link - edycja polska\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2017-05-05T19:56:07+00:00\",\"dateModified\":\"2018-04-10T13:40:52+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/realpolitik-rzeczypospolitej\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/mil.link\/pl\/realpolitik-rzeczypospolitej\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/realpolitik-rzeczypospolitej\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Realpolitik Rzeczypospolitej\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/\",\"name\":\"MIL.link - edycja polska\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization\",\"name\":\"mil.link\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/mildotlink\/\",\"https:\/\/twitter.com\/mildotlink\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/millink.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/millink.png\",\"width\":317,\"height\":93,\"caption\":\"mil.link\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/person\/8f6ee52e2910077628bc6fa66238f467\",\"name\":\"Artur Brzeskot\",\"description\":\"Absolwent Uniwersytetu Szczeci\u0144skiego Instytutu Historii i Stosunk\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych oraz Katedry Bada\u0144 nad Konfliktami i Pokojem. Ekspert Europejskiego Instytutu Bezpiecze\u0144stwa. Zainteresowania: stosunki mi\u0119dzynarodowe teoria i praktyka\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/author\/arturbrzeskot\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Realpolitik Rzeczypospolitej | MIL.link - edycja polska","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/mil.link\/pl\/realpolitik-rzeczypospolitej\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Realpolitik Rzeczypospolitej | MIL.link - edycja polska","og_description":"W pierwszych wersach tego eseju chc\u0119 zaznaczy\u0107, \u017ce wszystkie zawarte w nim przewidywania odnosz\u0105ce si\u0119 do Realpolitik Rzeczypospolitej mog\u0105 pojawi\u0107 si\u0119, je\u015bli Ameryka i Europa przestan\u0105 ignorowa\u0107 logik\u0119 anarchii mi\u0119dzynarodowej i koncepcj\u0119 r\u00f3wnowagi si\u0142 (balance of power). W moim przekonaniu nieuchronnie to nast\u0105pi, by\u0107 mo\u017ce ju\u017c jeste\u015bmy \u015bwiadkami pierwszych przejaw\u00f3w naruszenia liberalnego porz\u0105dku mi\u0119dzynarodowego, opartego ...","og_url":"https:\/\/mil.link\/pl\/realpolitik-rzeczypospolitej\/","og_site_name":"MIL.link - edycja polska","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/mildotlink\/","article_published_time":"2017-05-05T19:56:07+00:00","article_modified_time":"2018-04-10T13:40:52+00:00","og_image":[{"width":1280,"height":791,"url":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2017\/05\/map-2236961_1280.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Artur Brzeskot","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@mildotlink","twitter_site":"@mildotlink","twitter_misc":{"Napisane przez":"Artur Brzeskot","Szacowany czas czytania":"48 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/realpolitik-rzeczypospolitej\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/realpolitik-rzeczypospolitej\/"},"author":{"name":"Artur Brzeskot","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/person\/8f6ee52e2910077628bc6fa66238f467"},"headline":"Realpolitik Rzeczypospolitej","datePublished":"2017-05-05T19:56:07+00:00","dateModified":"2018-04-10T13:40:52+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/realpolitik-rzeczypospolitej\/"},"wordCount":9688,"publisher":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization"},"keywords":["geopolityka","Polska","strategia"],"articleSection":["Bezpiecze\u0144stwo","Geopolityka"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/realpolitik-rzeczypospolitej\/","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/realpolitik-rzeczypospolitej\/","name":"Realpolitik Rzeczypospolitej | MIL.link - edycja polska","isPartOf":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#website"},"datePublished":"2017-05-05T19:56:07+00:00","dateModified":"2018-04-10T13:40:52+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/realpolitik-rzeczypospolitej\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/mil.link\/pl\/realpolitik-rzeczypospolitej\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/realpolitik-rzeczypospolitej\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/mil.link\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Realpolitik Rzeczypospolitej"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#website","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/","name":"MIL.link - edycja polska","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/mil.link\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization","name":"mil.link","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/","sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/mildotlink\/","https:\/\/twitter.com\/mildotlink"],"logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/millink.png","contentUrl":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/millink.png","width":317,"height":93,"caption":"mil.link"},"image":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/person\/8f6ee52e2910077628bc6fa66238f467","name":"Artur Brzeskot","description":"Absolwent Uniwersytetu Szczeci\u0144skiego Instytutu Historii i Stosunk\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych oraz Katedry Bada\u0144 nad Konfliktami i Pokojem. Ekspert Europejskiego Instytutu Bezpiecze\u0144stwa. Zainteresowania: stosunki mi\u0119dzynarodowe teoria i praktyka","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/author\/arturbrzeskot\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3154"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/27"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3154"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3154\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3911,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3154\/revisions\/3911"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3155"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3154"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3154"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3154"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}