{"id":3290,"date":"2017-12-31T15:36:40","date_gmt":"2017-12-31T15:36:40","guid":{"rendered":"https:\/\/sztab.org\/?p=3290"},"modified":"2018-04-11T13:52:27","modified_gmt":"2018-04-11T13:52:27","slug":"wzbierajacy-sztorm-usa-chiny","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mil.link\/pl\/wzbierajacy-sztorm-usa-chiny\/","title":{"rendered":"Wzbieraj\u0105cy sztorm USA-Chiny"},"content":{"rendered":"

Wojny by\u0142y s\u0105 i b\u0119d\u0105, ale nie wszystkie nios\u0105 ten sam potencja\u0142 destrukcji i zmian w systemie. Czym innym jest wojna Armenia-Azerbejd\u017can ci\u0105gn\u0105ca si\u0119 od kilku dekad, a czym innym b\u0119dzie wojna USA-Chiny. Wojna na Zakaukaziu to zaledwie listek spadaj\u0105cy z drzewa w por\u00f3wnaniu do przysz\u0142ego starcia dw\u00f3ch najwi\u0119kszych pot\u0119g na \u015bwiecie. Zmagania w kategorii wagi ci\u0119\u017ckiej najcz\u0119\u015bciej implikuj\u0105 zmian\u0119 uk\u0142adu si\u0142 w polityce mi\u0119dzynarodowej, a by\u0107 mo\u017ce nawet g\u0142\u0119bok\u0105 przebudow\u0119 jego struktury. Z tak\u0105 sytuacj\u0105 ludzko\u015b\u0107 mia\u0142a do czynienia po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej, czyli przej\u015bcia od \u201emultipolarity\u201d do \u201ebipolarity\u201d. Innymi s\u0142owy szykuje si\u0119 nam powr\u00f3t do przysz\u0142o\u015bci.<\/strong><\/p>\n

W zwi\u0105zku z tym nale\u017cy zada\u0107 zasadnicze pytanie czy mo\u017cna pokona\u0107 Chiny? Wed\u0142ug mnie nie, poniewa\u017c Chiny to nie Czechy. Je\u015bli mocarstwa kolonialne na prze\u0142omie XIX i XX w. w dobie tzw. drednot\u00f3w nie by\u0142y w stanie rozkroi\u0107 i opanowa\u0107 ca\u0142ej linii brzegowej Pa\u0144stwa \u015arodka nie m\u00f3wi\u0105c o interiorze to tym bardziej w dobie broni nuklearnej nie da si\u0119 podbi\u0107 i kontrolowa\u0107 ChRL. Niekt\u00f3rzy przyznaj\u0105, \u017ce taka sytuacja sp\u0119dza sen z powiek Ameryce. Niemniej je\u015bli za\u0142o\u017cymy, \u017ce Ameryka nie ma aspiracji terytorialnych, to sytuacja ulega zmianie. Ale w\u00f3wczas nale\u017cy zada\u0107 pytanie, dlaczego ameryka\u0144scy stratedzy rozwijaj\u0105 koncepcj\u0119 wojny powietrzno-morskiej? Aby udzieli\u0107 odpowiedzi na to pytanie trzeba spojrze\u0107 na rozk\u0142ad si\u0142 w Azji Wschodniej i okre\u015bli\u0107 mo\u017cliwe scenariusze rozwoju wydarze\u0144. Dopiero to pozwoli zrozumie\u0107 cel przysz\u0142ej wojny, jej przebieg oraz konsekwencje dla \u015bwiata, Azji i Ameryki.<\/p>\n

Uk\u0142ad si\u0142 w regionie Azji i Pacyfiku<\/h2>\n

W przypadku Azji Wschodniej mamy do czynienia z warunkami zr\u00f3wnowa\u017conego systemu wielobiegunowego. Zar\u00f3wno Rosja, Chiny, jak i Stany Zjednoczone s\u0105 najwa\u017cniejszymi tam mocarstwami i \u017cadne z nich nie przejawia cech potencjalnego hegemona. Stabilno\u015b\u0107 tego systemu wynika z trzech szczeg\u00f3lnych aspekt\u00f3w. Po pierwsze, Rosja, Chiny i USA posiadaj\u0105 bro\u0144 nuklearn\u0105, co czyni jak\u0105kolwiek inicjacj\u0119 wojny mi\u0119dzy nimi praktycznie niemo\u017cliw\u0105. Po drugie, pomimo tego, \u017ce Stany Zjednoczone stanowi\u0105 najwi\u0119ksz\u0105 pot\u0119g\u0119 w regionie, to odgrywaj\u0105 jedynie rol\u0119 zamorskiego \u201ebalancera\u201d, jak wy\u017cej zaznaczono bez terytorialnych aspiracji. Po trzecie, Rosja, jak i Chiny nie posiadaj\u0105 wystarczaj\u0105cego potencja\u0142u militarnego do efektywnego rzutowania swojej si\u0142y, aby dzia\u0142a\u0107 agresywnie wobec bli\u017cszego i dalszego s\u0105siedztwa.<\/p>\n

W sumie obecna architektura bezpiecze\u0144stwa jest korzystna dla wszystkich pa\u0144stw tam po\u0142o\u017conych. Jednak jest ma\u0142o prawdopodobne, aby utrzyma\u0142a si\u0119 ona przez nast\u0119pne, co najmniej dwie dekady \u2013 do oko\u0142o 2040 r. Wydaje si\u0119, \u017ce jej rozw\u00f3j b\u0119dzie nast\u0119powa\u0142 w dw\u00f3ch mo\u017cliwych kierunkach.<\/p>\n

1) Je\u015bli Chiny nie osi\u0105gn\u0105 statusu potencjalnego hegemona, to Stany Zjednoczone najprawdopodobniej wycofaj\u0105 swoje si\u0142y zbrojne z Azji Wschodniej. Z kolei to spowoduje, \u017ce ich miejsce zajmie Japonia. Dzi\u0119ki posiadaniu odpowiednich zdolno\u015bci gospodarczych Tokyo osi\u0105gnie do\u015b\u0107 szybko pozycj\u0119 nuklearnego mocarstwa. W takich okoliczno\u015bciach system bezpiecze\u0144stwa w Azji Wschodniej dalej pozostanie wielobiegunowy i raczej zr\u00f3wnowa\u017cony, w uk\u0142adzie Rosja, Chiny, Japonia. Jednak rywalizacja mo\u017ce by\u0107 nieco bardziej intensywna ni\u017c ma to miejsce obecnie z powodu problemu adoptowania Japonii do regionalnego uk\u0142adu si\u0142.<\/p>\n

2) W drugim scenariuszu, je\u015bli Chiny wy\u0142oni\u0105 si\u0119, jako potencjalny hegemon zapewne azjatycka biegunowo\u015b\u0107 sta\u0142aby si\u0119 wysoce niezr\u00f3wnowa\u017cona, a Stany Zjednoczone musia\u0142yby utrzymywa\u0107 rozbudowane bazy wojskowe \u2013 szczeg\u00f3lnie morskie, aby powstrzymywa\u0107 rewizjonistyczne aspiracje ChRL.<\/p>\n

Zdecydowanie nale\u017cy podkre\u015bli\u0107, i\u017c oba warianty nie maj\u0105 obecnie miejsca.<\/p>\n

Jakie s\u0105 tego implikacje dla bezpiecze\u0144stwa narodowego USA? Zapewne najbardziej ryzykowny rozw\u00f3j wypadk\u00f3w, jaki mo\u017ce spotka\u0107 Ameryk\u0119 w XXI w. to wy\u0142aniaj\u0105ce si\u0119 Chiny, jako pretendent do hegemonii. Oczywi\u015bcie, perspektywy ChRL, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 tak\u0105 pozycj\u0119, w du\u017cej mierze zale\u017c\u0105 od tego, czy ich ekonomia b\u0119dzie utrzymywa\u0142a w dalszym ci\u0105gu sw\u00f3j bezprecedensowy wzrost gospodarczy,\u00a0tak jak przez ostatnie trzy dekady. Je\u015bli to si\u0119 wydarzy, Chiny nie tylko stan\u0105 si\u0119 najwi\u0119ksz\u0105 gospodark\u0105, produkuj\u0105c\u0105 wysoko zaawansowane dobra i us\u0142ugi technologiczne, ale prawie na pewno u\u017cyj\u0105 swojego bogactwa do budowy ogromnej machiny wojennej. Zapewne, strategiczne imperatywy ChRL, jak i struktura systemu bezpiecze\u0144stwa b\u0119d\u0105 popycha\u0107 ich do uzyskania dominacji w regionie.<\/p>\n

W podobny spos\u00f3b, jak uczyni\u0142y to Stany Zjednoczone w Zachodniej Hemisferze w XIX w. Zatem mo\u017cna si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce Chiny b\u0119d\u0105 chcia\u0142y zdominowa\u0107 Kore\u0119 Po\u0142udniow\u0105, Japoni\u0119, jak i inne kraje, dzi\u0119ki zwi\u0119kszeniu swojej armii do takiej skali, i\u017c pozosta\u0142e pa\u0144stwa nie b\u0119d\u0105 w stanie stawi\u0107 im czo\u0142a. W ko\u0144cu nale\u017cy oczekiwa\u0107, \u017ce ChRL stworzy swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 doktryn\u0119 Monroe skierowan\u0105 przede wszystkim przeciwko Ameryce. Wed\u0142ug tego wzoru Chiny r\u00f3wnie\u017c zademonstruj\u0105 jasny imperatyw, i\u017c ingerencja USA w sprawy Azji Wschodniej b\u0119dzie nie do zaakceptowania.<\/p>\n

Widmo chi\u0144skiego wyzwania jest du\u017co bardziej niebezpieczne i pot\u0119\u017cne ni\u017c pretendenci do hegemonii konfrontuj\u0105cy si\u0119 z Ameryk\u0105 w XX w. W rzeczywisto\u015bci ani kajzerowskie Niemcy, ani imperialna Japonia, ani III Rzesza ani nawet Zwi\u0105zek Sowiecki nie posiada\u0142y tak wiele ukrytej pot\u0119gi jak Chiny. Je\u015bli ca\u0142e Pa\u0144stwo \u015arodka osi\u0105gnie poziom bogactwa i dobrobytu Hong Kongu, to prawdopodobnie jego pot\u0119ga b\u0119dzie czterokrotnie wi\u0119ksza ni\u017c USA. Jakby nie spojrze\u0107 to pozwoli\u0142oby im uzyska\u0107 zdecydowan\u0105 przewag\u0119 militarn\u0105 nad Ameryk\u0105. Obecnie trudno jest sobie wyobrazi\u0107, jak w tak niekorzystnych warunkach mo\u017ce by\u0107 realizowana jakakolwiek strategia powstrzymywania.<\/p>\n

Geometria przysz\u0142ej wojny<\/h2>\n

Je\u015bli chcemy dostrzec wy\u0142aniaj\u0105ce si\u0119 kontury problem\u00f3w tego zmagania, to najlepiej widoczne b\u0119d\u0105 one na tle zimnowojennej strategii wobec Zwi\u0105zku Sowieckiego. Na pocz\u0105tku nale\u017cy zaznaczy\u0107 kilka istotnych r\u00f3\u017cnic pomi\u0119dzy supermocarstwow\u0105 rywalizacj\u0105 w tamtym czasie, a przysz\u0142\u0105 konfrontacj\u0105 USA-ChRL. Przede wszystkim Zwi\u0105zek Sowiecki by\u0142 po\u0142o\u017cony zar\u00f3wno w Europie, jak i w Azji, czyli stwarza\u0142 zagro\u017cenie dla dw\u00f3ch region\u00f3w. Zatem Stany Zjednoczone musia\u0142y sformowa\u0107 r\u00f3wnowa\u017c\u0105c\u0105 koalicj\u0119 na obu kra\u0144cach Eurazji.\u00a0Z kolei Chiny s\u0105 pot\u0119g\u0105 wy\u0142\u0105cznie azjatyck\u0105, a wi\u0119c tylko w jednym regionie b\u0119d\u0105 rozgrywa\u0142y si\u0119 losy nowego uk\u0142adu si\u0142. To oznacza, \u017ce Chiny nie zagro\u017c\u0105 w jaki\u015b istotny spos\u00f3b Europie. W efekcie czego najwa\u017cniejsze europejskie mocarstwa najprawdopodobniej nie b\u0119d\u0105 odgrywa\u0142y aktywnej roli w poskromieniu ChRL.<\/p>\n

W tamtym czasie USA i ZSRS tak\u017ce rywalizowa\u0142y o ropono\u015bne pola w regionie Zatoki Perskiej. Oba supermocarstwa mia\u0142y tam swoich sojusznik\u00f3w, kt\u00f3rzy brali udzia\u0142 w wielu wojnach. W rzeczywisto\u015bci Stany Zjednoczone by\u0142y powa\u017cnie zaniepokojone inwazj\u0105 Zwi\u0105zku Sowieckiego lub Iranu w Zatoce Perskiej. Bior\u0105c pod uwag\u0119, jak bardzo Chiny s\u0105 uzale\u017cnione od dostaw ropy z tego regionu, to jest bardzo prawdopodobne, \u017ce wywi\u0105\u017ce si\u0119 tam silna rywalizacja z USA. Jednak mo\u017cliwo\u015b\u0107 bezpo\u015bredniej chi\u0144skiej inwazji na obszar Bliskiego Wschodu jest ma\u0142o realna, z prostego powodu, jest to zbyt daleko.<\/p>\n

Ameryka pokrzy\u017cowa\u0142aby taki plan. Wydaje si\u0119, \u017ce bardziej prawdopodobne jest rozmieszczenie chi\u0144skich oddzia\u0142\u00f3w na pro\u015bb\u0119 jakiego\u015b regionalnego sojusznika. Wystarczy sobie wyobrazi\u0107, \u017ce Chiny i Iran ustanowi\u0105 na tyle bliskie relacje, \u017ce Teheran poprosi Pekin o rozmieszczenie wojsk na swoim terytorium. Zreszt\u0105 z tak\u0105 sytuacj\u0105 mieli\u015bmy ju\u017c do czynienia w przypadku rosyjskich si\u0142 powietrznych operuj\u0105cych z obszaru Iranu przeciwko bojownikom tzw. Pa\u0144stwa Islamskiego. Pomimo tego, \u017ce Amerykanie i Sowieci rywalizowali w Europie, w Azji i na Bliskim Wschodzie, Chiny i USA b\u0119d\u0105 konfrontowa\u0142y si\u0119 tylko w tych dw\u00f3ch ostatnich regionach, czyli Zatoka Perska i Azja P\u00f3\u0142nocno-Wschodnia.<\/p>\n

\"\"
Mapa nr 1 Powstrzymywanie ZSRS na dw\u00f3ch kra\u0144cach Eurazji podczas zimnej wojny<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"
Mapa nr 2 Powstrzymywanie ChRL w Azji Wschodniej<\/figcaption><\/figure>\n

Cho\u0107 sowiecko-ameryka\u0144ska rywalizacja obejmowa\u0142a ca\u0142y glob, jej centralny front przebiega\u0142 w Europie \u015arodkowej. W rzeczywisto\u015bci bezustannie wyst\u0119powa\u0142o tam ryzyko wojny konwencjonalnej o du\u017cej skali, aby przej\u0105\u0107 ca\u0142y Stary Kontynent. Dla obu stron taki rozw\u00f3j wypadk\u00f3w mia\u0142 ogromne znaczenie, nie tylko dlatego, \u017ce istnia\u0142 tam du\u017cy potencja\u0142 dla wojny nuklearnej, ale tak\u017ce, \u017ce zdecydowane zwyci\u0119stwo ZSRS mog\u0142o fundamentalnie zmieni\u0107 globaln\u0105 r\u00f3wnowag\u0119 si\u0142. Obecnie\u00a0trudno jest sobie wyobrazi\u0107 podobne okoliczno\u015bci w Azji z powodu ca\u0142kowicie innej geografii. W takim scenariuszu oba mocarstwa USA-Chiny zostan\u0105 najprawdopodobniej wci\u0105gni\u0119te w wojn\u0119 konwencjonaln\u0105, co najwy\u017cej na obszarze P\u00f3\u0142wyspu Korea\u0144skiego. Z tak\u0105 sytuacj\u0105 \u015bwiat mia\u0142 ju\u017c do czynienia w latach 1950-53 r. Jednak ogrom zniszczenia i rozmiar takiego konfliktu nie mo\u017ce by\u0107, a\u017c tak du\u017cy, jak historyczna perspektywa wojny NATO-Uk\u0142ad Warszawski.<\/p>\n

\"\"
Mapa nr 3 Linia pionowa: o\u015b konfliktu podczas zimnej wojny w Europie i rozproszona geometria przysz\u0142ej wojny w Azji Wschodniej<\/figcaption><\/figure>\n

Opr\u00f3cz konfliktu w subregionie P\u00f3\u0142wyspu Korea\u0144skiego mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107 \u015bcieraj\u0105ce si\u0119 USA i ChRL o Tajwan i sporne wyspy wzd\u0142u\u017c chi\u0144skiego wybrze\u017ca oraz o morskie linie komunikacyjne \u0142\u0105cz\u0105ce Chiny kontynentalne i Bliski Wsch\u00f3d. Wszystkie te przypadki maj\u0105 jednak nik\u0142y poziom odniesienia w por\u00f3wnaniu do rywalizacji zimnowojennej USA-ZSRS w sercu samej Europie. W azjatyckich scenariuszach stawki s\u0105 du\u017co mniejsze, natomiast liczby mo\u017cliwych incydent\u00f3w, szczeg\u00f3lnie na morzu, du\u017co wi\u0119ksze i \u0142atwiej czyni\u0105ce wyobra\u017calny wybuch konfliktu.<\/p>\n

Jak zacznie si\u0119 wojna USA-Chiny?<\/h2>\n

Jak zosta\u0142o zauwa\u017cone wy\u017cej uk\u0142ad si\u0142 w regionie Azji i Pacyfiku jest wielobiegunowy. Pomimo tego, \u017ce jest to system zr\u00f3wnowa\u017cony mo\u017ce wykazywa\u0107 du\u017c\u0105 podatno\u015b\u0107 na wojny. Nawet je\u015bli Chiny nie wy\u0142oni\u0105 si\u0119, jako pretendent do hegemonii. Jakie niekorzystne cechy charakteryzuj\u0105 wielobiegunowo\u015b\u0107? Przede wszystkim chodzi o wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015b\u0107 mocarstw (niepewno\u015b\u0107), rozproszenie zagro\u017ce\u0144 (z\u0142o\u017cono\u015b\u0107) oraz chaotyczno\u015bci reakcji.<\/p>\n

W warunkach \u015bwiata wielobiegunowego pa\u0144stwa cz\u0119sto \u0142\u0105cz\u0105 zasoby w celu realizacji w\u0142asnych interes\u00f3w np. USA i Rosja, USA i Indie, Rosja i Indie, Japonia i Korea Po\u0142udniowa lub Australia i Wietnam, aby r\u00f3wnowa\u017cy\u0107 Chiny. Wsp\u00f3\u0142pracuj\u0105ce mocarstwa o mniej wi\u0119cej r\u00f3wnym potencjale musz\u0105 znale\u017a\u0107 wsp\u00f3lny mianownik prowadzonej polityki. Wtedy \u0142atwo mog\u0105 znale\u017a\u0107 si\u0119 w najgorszym z mo\u017cliwych \u015bwiat\u00f3w. Inaczej jest w warunkach \u015bwiata dwubiegunowego, gdzie przyw\u00f3dcy sojuszu tworz\u0105 przede wszystkim strategie na podstawie oceny w\u0142asnych interes\u00f3w. Strategie te mog\u0105 w wi\u0119kszym stopniu dotyczy\u0107 sposob\u00f3w radzenia sobie z g\u0142\u00f3wnym rywalem, a w mniejszym zadawala\u0107 w\u0142asnych sojusznik\u00f3w.<\/p>\n

Niemniej przyw\u00f3dcy takich koalicji s\u0105 w stanie realizowa\u0107 w\u0142asn\u0105 lini\u0119 post\u0119powania, kt\u00f3ra oczywi\u015bcie te\u017c mo\u017ce by\u0107 oparta na niew\u0142a\u015bciwej ocenie sytuacji, na wyobra\u017conych lub rzeczywistych l\u0119kach, na niecnych lub szlachetnych celach. Nie s\u0105 wolni od wszelkich ogranicze\u0144, ale narzuca je g\u0142\u00f3wny adwersarz, a nie sojusznicy. Waszyngton nie b\u0119dzie mia\u0142 takiego komfortu w rywalizacji z ChRL, poniewa\u017c nie tylko Pekin, ale tak\u017ce ameryka\u0144scy koalicjanci i partnerzy b\u0119d\u0105 wprowadzali ogromn\u0105 niepewno\u015b\u0107 i z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 niemo\u017cliw\u0105 do obliczenia nawet dla najlepszych strateg\u00f3w z Pentagonu.<\/p>\n

W takim \u015brodowisku, zapa\u0142ka i benzyna, substancje wzmagaj\u0105ce rozprzestrzenianie ognia, mog\u0105 zamieni\u0107 si\u0119 bardzo szybko w przypadkowy incydent lub prowokacj\u0119 strony trzeciej. Jedna grupa takich \u015brodk\u00f3w zosta\u0142a dobrze uchwycona przez Carla von Clausewitza i nazwana \u201emg\u0142\u0105 wojny\u201d. To jest rozwini\u0119cie przenikliwo\u015bci Tukidydesa odno\u015bnie kwestii szansy na zwyci\u0119stwo. Clausewitz zaobserwowa\u0142, \u017ce wojna jest dziedzin\u0105 \u201eniepewno\u015bci\u201d. Wed\u0142ug niego trzy czwarte dzia\u0142a\u0144 walcz\u0105cych stron s\u0105 oplecione mg\u0142\u0105 wi\u0119kszego lub mniejszego niezdecydowania. Z kolei to\u00a0mo\u017ce prowadzi\u0107 polityk\u00f3w i wojskowych do dzia\u0142a\u0144 pochopnych, pomimo tego, \u017ce ca\u0142kowity zbi\u00f3r fakt\u00f3w powinien doradza\u0107 im ostro\u017cno\u015b\u0107.<\/p>\n

Przysz\u0142y konflikt USA-Chiny b\u0119dzie obarczony dwoma obszarami niepewno\u015bci przede wszystkim a) bro\u0144 przeciwsatelitarna i b) cyberprzestrze\u0144. Oba te czynniki daj\u0105 obietnic\u0119 zaszokowania wroga na polu walki, ale za cen\u0119 jeszcze wi\u0119kszej \u201emg\u0142y wojny\u201d. Dzi\u0119ki atakowi na system dowodzenia i nadzoru przeciwnika (command-and-control systems) mo\u017cna sparali\u017cowa\u0107 jego obron\u0119.<\/p>\n

W trakcie operacji \u201ePustynna Burza\u201d (Desert Storm) ameryka\u0144skie si\u0142y zbrojne zademonstrowa\u0142y tak\u0105 opcj\u0119 1.0. W\u00f3wczas U.S. Army zniszczy\u0142a wywiad Saddama Husseina i odci\u0119\u0142a go od komunikacji ze swoimi\u00a0dow\u00f3dcami. Wyizolowana armia iracka \u201eprzykucn\u0119\u0142a\u201d. Ze strategicznego punktu widzenia wygl\u0105da\u0142o to, jak polowanie na \u201edu\u017cego dzika\u201d w ma\u0142ej zagrodzie.<\/p>\n

To w\u0142a\u015bnie bro\u0144 przeciwsatelitarna stanowi \u015brodek, kt\u00f3ry wojskowi spodziewaj\u0105 si\u0119, \u017ce odegra du\u017c\u0105 rol\u0119 w przysz\u0142ej wojnie. Przez d\u0142ugi czas ten temat by\u0142 naukow\u0105 fikcj\u0105, obecnie sta\u0142 si\u0119 faktem. Ca\u0142y wachlarz, od broni kinetycznej po ciche systemy, kt\u00f3re u\u017cywaj\u0105 lasera s\u0105 w stanie wyeliminowa\u0107 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 satelitarn\u0105. W 2007 r. Chiny zniszczy\u0142y pogodow\u0105 satelit\u0119 i dalej regularnie testuj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci przeciwsatelitarne. Cho\u0107 w du\u017co mniej prowokuj\u0105cy spos\u00f3b.<\/p>\n

Same satelity stanowi\u0105 krytyczny czynnik w U.S. Army od wczesnego ostrzegania system\u00f3w pocisk\u00f3w balistycznych i dostarczania obrazu (prognozy pogody) po planowanie operacji wojskowych. Globalny system satelitarnego pozycjonowania tzw. GPS jest zainstalowany prawie we wszystkich rodzajach precyzyjnej amunicji. Pozwala to r\u00f3wnie\u017c okr\u0119tom, samolotom i si\u0142om l\u0105dowym wiedzie\u0107 dok\u0142adnie, gdzie si\u0119 znajduj\u0105 w trakcie \u0107wicze\u0144 lub dzia\u0142a\u0144 bojowych. W sumie Stany Zjednoczone polegaj\u0105 na tej technologii w du\u017co wi\u0119kszym stopniu ni\u017c ich rywale, co czyni je idealnym celem.<\/p>\n

Cyberprzestrze\u0144 to kolejne szerokie pole dla nowoczesnych technologii, kt\u00f3re z jednej strony mog\u0105 da\u0107 ogromn\u0105 przewag\u0119, ale z drugiej powoduj\u0105 du\u017ce ryzyko niezamierzonej eskalacji. Szczeg\u00f3\u0142y dotycz\u0105ce ofensywnej broni w cyberprzestrzeni s\u0105 \u015bci\u015ble tajne i ci\u0105gle rozwijane. Cho\u0107 opinia publiczna s\u0142ysza\u0142a ju\u017c o pe\u0142nym wachlarzu ich mo\u017cliwo\u015bci np. ameryka\u0144ski atak na program nuklearny Iranu. G\u0142\u00f3wne instytucje w USA ds. cyberprzestrzeni, a wi\u0119c National Security Agency i U.S. Cyber Command oraz ich chi\u0144skie odpowiedniki, mog\u0105 u\u017cywa\u0107 cyberbroni, aby zak\u0142\u00f3ca\u0107 sieci militarne lub krytyczn\u0105 infrastruktur\u0119 cywiln\u0105.<\/p>\n

Wykorzystanie podwykonawc\u00f3w lub mi\u0119dzynarodowej sieci komputer\u00f3w mo\u017ce skutecznie tuszowa\u0107 \u017ar\u00f3d\u0142a cyberoperacji, tym samym spowolni\u0107 zdolno\u015b\u0107 ofiary do identyfikacji to\u017csamo\u015bci atakuj\u0105cego.<\/p>\n

Podobnie, jak \u015brodki przeciwsatelitarne tak cyberprzestrze\u0144 mo\u017ce stworzy\u0107 zdecydowan\u0105 przewag\u0119 podczas konfliktu zbrojnego \u2013 bez du\u017cego rozlewu krwi. To przedstawia niebezpieczny paradoks: dzia\u0142ania, kt\u00f3re w zamy\u015ble atakuj\u0105cego maj\u0105 t\u0142umi\u0107 konflikt mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 niebezpieczne i prowokuj\u0105ce dla ofiary. Podobnie jest z cyberprzestrzeni\u0105. W efekcie czego zwi\u0119ksza si\u0119 ryzyko fa\u0142szywej oceny sytuacji.<\/p>\n

Chocia\u017c zar\u00f3wno USA jak i Chiny maj\u0105 nuklearne arsena\u0142y, kt\u00f3re mog\u0105 przetrwa\u0107 pierwszy atak i wci\u0105\u017c pozwoli\u0107 sobie na odwet, to jednak \u017cadne z nich nie mo\u017ce by\u0107 pewne czy ich cyber-zasoby wytrzyma\u0142yby powa\u017cny atak cybernetyczny. Wyobra\u017amy sobie ofensyw\u0119 ChRL przeciwko ameryka\u0144skiej sieci, kt\u00f3ra parali\u017cuje zdolno\u015b\u0107 USA do szybkiej odpowiedzi lub nawet u\u017cycia krytycznych podsystem\u00f3w dowodzenia. To tworzy niebezpieczny dylemat nacisn\u0105\u0107 czerwony przycisk czy przegra\u0107? W tej dynamice, ka\u017cda strona jest motywowana, aby zaatakowa\u0107 kluczowe centra swojego adwersarza zanim jego w\u0142asne zdolno\u015bci nie zostan\u0105 wyeliminowane.<\/p>\n

W por\u00f3wnaniu z najbardziej prymitywnymi instrumentami wojny, szczeg\u00f3lnie chodzi tutaj o bro\u0144 nuklearn\u0105, cyberprzestrze\u0144 wydaje si\u0119 oferowa\u0107 wyrachowane i precyzyjne narz\u0119dzie. Ale to jest iluzja. Wzrost po\u0142\u0105cze\u0144 pomi\u0119dzy systemami i urz\u0105dzeniami mo\u017ce uczyni\u0107 tzw. efekt domina. Nikt nie jest zdolny do ustalenia, jak w\u0142amanie si\u0119 do jednego systemu mo\u017ce mie\u0107 wp\u0142yw na inny. Ci, kt\u00f3rzy przeprowadzaj\u0105 ofensywne dzia\u0142ania w cyberprzestrzeni mog\u0105 znale\u017a\u0107 si\u0119 w trudnej sytuacji, aby unikn\u0105\u0107 eskalacji. W 2016 r. na ca\u0142ym \u015bwiecie by\u0142o 180 tys. system\u00f3w po\u0142\u0105czonych przez Internet. Wraz z proliferacj\u0105 tego medium, kt\u00f3re obejmuje oko\u0142o 10 mld urz\u0105dze\u0144 liczba kusz\u0105cych cel\u00f3w raptownie wzros\u0142a.<\/p>\n

Inny czynnik to zak\u0142\u00f3canie pracy cywilnych sieci internetowych. Tutaj tak\u017ce, ka\u017cda strona mo\u017ce postrzega\u0107 akcje zaczepne w ca\u0142kowicie inny spos\u00f3b. We\u017amy cho\u0107by chi\u0144ski \u201eGreat Firewall\u201d zbi\u00f3r \u015brodk\u00f3w i metod hardware i software, kt\u00f3ry pozwala ChRL monitorowa\u0107 i blokowa\u0107 du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 tre\u015bci w Internecie. Waszyngton mo\u017ce zablokowa\u0107 jaki\u015b podsystem wa\u017cny dla pracy \u201ewielkiego brata\u201d w\u00a0zamiarze ostrze\u017cenia Pekinu z powodu naruszania praw w\u0142asno\u015bci intelektualnej. Jednak dla chi\u0144skich przyw\u00f3dc\u00f3w, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 zdolno\u015b\u0107 do kontroli informacji w sieci za \u017cywotny interes, taka operacja mo\u017ce by\u0107 opacznie odczytana, jako przygotowanie przez USA przedpola pod strategi\u0119 \u201eregime change\u201d (zmiana re\u017cimu).<\/p>\n

Bior\u0105c pod uwag\u0119 wskazane otoczenie i czynniki zwi\u0119kszaj\u0105ce niepewno\u015b\u0107 i z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 sytuacji potencjalny incydent militarny USA-Chiny mo\u017ce by\u0107 niewiarygodnie prozaiczny, a jego eskalacja niezwykle gwa\u0142towna. Jak b\u0119dzie to wygl\u0105da\u0142o w praktyce zostanie przedstawione w trzech hipotetycznych scenariuszach. Przy uwzgl\u0119dnieniu wyj\u015bciowej tezy o rozproszonej geometrii przysz\u0142ej wojny oraz o niesprzyjaj\u0105cych cechach struktury sytemu w regionie Azji i Pacyfiku: a) wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015b\u0107 militarna; b) z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 zagro\u017ce\u0144; i c) chaotyczno\u015b\u0107 reakcji.<\/p>\n

Scenariusz I<\/h2>\n

Obecnie okr\u0119ty i samoloty U.S. Navy oraz si\u0142 sojuszniczych operuj\u0105 coraz bli\u017cej chi\u0144skich instalacji militarnych ni\u017c kiedykolwiek wcze\u015bniej. Ameryka\u0144skie niszczyciele uzbrojone w pociski kierowane regularnie prowadz\u0105 nawigacj\u0119 blisko wysp kontrolowanych przez ChRL oraz na spornych wodach Morza Po\u0142udniowochi\u0144skiego.<\/p>\n

Przypu\u015b\u0107my, \u017ce podczas rutynowego patrolu niszczyciel U.S. Navy przep\u0142ywa blisko atolu Mischief Reef (Morze Po\u0142udniowochi\u0144skie), przy jednej z nowo usypanych sztucznych wysp, gdzie Chiny buduj\u0105 pasy startowe dla samolot\u00f3w oraz instaluj\u0105 zaawansowan\u0105 obron\u0119 przeciwrakietow\u0105. Kiedy ameryka\u0144ski okr\u0119t zbli\u017ca si\u0119 do kontestowanej strefy, niewielki kuter chi\u0144skiej stra\u017cy przybrze\u017cnej zaczyna prowokacyjnie zak\u0142\u00f3ca\u0107 jego kurs. W podobny spos\u00f3b, jak to mia\u0142o miejsce z USS Cowpens w 2013 r. Jednak obecnie, w przeciwie\u0144stwie do tamtego feralnego zdarzenia, ameryka\u0144ski okr\u0119t nie jest w stanie wykona\u0107 szybkiego manewru i ulega kolizji z chi\u0144sk\u0105 jednostk\u0105, oczywi\u015bcie chi\u0144ski kuter idzie na dno wraz z ca\u0142\u0105 za\u0142og\u0105 na pok\u0142adzie.<\/p>\n

Chi\u0144ski rz\u0105d ma trzy opcje: Podej\u015bcie \u0142agodne mia\u0142oby na celu unikni\u0119cie eskalacji przez pozwolenie ameryka\u0144skiemu niszczycielowi opuszczenia spornych w\u00f3d, a nast\u0119pnie oprotestowania jego akcji przez tzw. kana\u0142y dyplomatyczne. Na drugim ko\u0144cu tego spektrum znajdziemy podej\u015bcie wet za wet, czyli zatopienie niszczyciela przy u\u017cyciu my\u015bliwc\u00f3w lub pocisk\u00f3w PLA Navy (Marynarka Wojenna Chi\u0144skiej Armii Ludowo-Wyzwole\u0144czej). Pekin mo\u017ce tak\u017ce wybra\u0107 wyj\u015bcie po\u015brednie, aby nie sta\u0107 si\u0119 stron\u0105 przegran\u0105 i jednocze\u015bnie nie ryzykowa\u0107 eskalacji. Chodzi o zablokowanie ameryka\u0144skiego niszczyciela tak, aby nie by\u0142 w stanie opu\u015bci\u0107 miejsca kolizji, a nast\u0119pnie zmuszenia go do wej\u015bcia na obszar w\u00f3d terytorialnych ChRL. Ostateczny cel takiego planu to wymuszenie poddania za\u0142ogi okr\u0119tu i os\u0105dzenia jej przed obliczem chi\u0144skiego trybuna\u0142u.<\/p>\n

Chiny mog\u0105 uwa\u017ca\u0107, \u017ce deeskalacja sytuacji przy u\u017cyciu rozwi\u0105zania dyplomatycznego mo\u017ce by\u0107 w jakiej\u015b mierze pokrewna do porozumienia, kt\u00f3re niegdy\u015b pozwoli\u0142o ameryka\u0144skiej za\u0142odze zachowa\u0107 twarz i powr\u00f3ci\u0107 do domu. Po tym, jak niedaleko wyspy Hainan rozbi\u0142 si\u0119 samolot U.S. Air Force \u2013 szesna\u015bcie lat temu.<\/p>\n

Niemniej okoliczno\u015bci od tamtego incydentu znacz\u0105co si\u0119 zmieni\u0142y. Z ameryka\u0144skiej perspektywy nieostro\u017cne n\u0119kanie niszczyciela przez chi\u0144sk\u0105 stra\u017c przybrze\u017cn\u0105 by\u0142oby pierwsz\u0105 i najwa\u017cniejsz\u0105 przyczyn\u0105 kryzysu. Ponadto, chi\u0144skie pr\u00f3by zaaresztowania ameryka\u0144skich marynarzy na wodach mi\u0119dzynarodowych narusza\u0142oby prawo morza. Zapewne ostentacyjna kapitulacja USA mia\u0142aby swoje dalsze reperkusje. Je\u015bli si\u0142y zbrojne najwi\u0119kszego mocarstwa na \u015bwiecie nie mog\u0105 stawi\u0107 czo\u0142a ChRL, aby broni\u0107 swojego prawa do wolnej nawigacji, to jak odebraliby takie przes\u0142anie sojusznicy Ameryki w regionie np. Japonia lub Filipiny?<\/p>\n

Amerykanie stan\u0119liby przed dwoma alternatywami, aby nie utraci\u0107 swojej wiarygodno\u015bci. Pierwsza oznacza\u0142aby, i\u017c niszczyciel U.S. Navy musi zatopi\u0107 kr\u0105\u017cownika PLA Navy. Drugie wyj\u015bcie, polegaj\u0105ce na unikni\u0119ciu rozlewu krwi, oznacza\u0142oby demonstracj\u0119 si\u0142y. Oczywi\u015bcie Waszyngton musia\u0142by zachowa\u0107 pewien stopie\u0144 wra\u017cliwo\u015bci wobec\u00a0chi\u0144skiego rz\u0105du z powodu wewn\u0119trznej presji przed jak\u0105 ten ostatni musia\u0142by stan\u0105\u0107.<\/p>\n

Strategiczne dow\u00f3dztwo USA na Pacyfiku z siedzib\u0105 na Hawajach po konsultacjach z najwy\u017cszymi urz\u0119dnikami Bia\u0142ego Domu m.in. szefa po\u0142\u0105czonych sztab\u00f3w, doradcy prezydenta ds. bezpiecze\u0144stwa narodowego, sekretarza stanu, sekretarza obrony, wiceprezydenta oraz samego prezydenta USA (Naczelnego Dow\u00f3dcy Si\u0142 Zbrojnych USA), mog\u0142oby podj\u0105\u0107 decyzj\u0119 o u\u017cyciu samolot\u00f3w F-22 i F-35 stacjonuj\u0105cych najbli\u017cej miejsca incydentu. Wi\u0119cej wys\u0142a\u0107 tam lotniskowiec z portu wojennego w Japonii i rozlokowa\u0107 bombowce strategiczne B-2 na wyspie Guam lub nawet postawi\u0107 w stan gotowo\u015bci okr\u0119ty podwodne klasy Virginia. Amerykanie mogliby uzna\u0107, i\u017c dzia\u0142ania o takiej skali wystarcz\u0105, aby zasygnalizowa\u0107 rz\u0105dowi ChRL, \u017ce jakakolwiek eskalacja w regionie mo\u017ce by\u0107 zbyt ryzykowna.<\/p>\n

Jednak Pekin mo\u017ce inaczej postrzega\u0107 te wydarzenia, szczeg\u00f3lnie podczas \u201emg\u0142y wojny\u201d. Po pierwsze, Ameryka zatopi\u0142a ju\u017c chi\u0144ski okr\u0119t (kuter stra\u017cy przybrze\u017cnej). Po drugie, ameryka\u0144skie my\u015bliwce zaczynaj\u0105 panowa\u0107 w powietrzu i ju\u017c zagra\u017caj\u0105 ich kr\u0105\u017cownikowi oraz innym okr\u0119tom PLA Navy (zagro\u017cone s\u0105 tak\u017ce militarne instalacje na pobliskich wyspach). Maj\u0105c na uwadze g\u0142os w\u0142asnej opinii publicznej, chi\u0144scy przyw\u00f3dcy s\u0105 \u015bwiadomi, \u017ce jakikolwiek dalszy rozlew krwi dokonany przez Stany Zjednoczone zmusi\u0142by ich do agresywnego odwetu.<\/p>\n

W kolejnych sekwencjach tego scenariusza kontrola nad sytuacj\u0105 wymyka si\u0119 z r\u0105k chi\u0144skich przyw\u00f3dc\u00f3w. Zaczyna si\u0119 od tego, jak F-35 wchodzi do akcji, w\u00f3wczas bateria chi\u0144skiej obrony przeciwlotniczej oddaje salw\u0119. Pilot maszyny dokonuje manewru wymijaj\u0105cego, jednak nie ma to ju\u017c wi\u0119kszego znaczenia, poniewa\u017c niszczyciel U.S. Navy zaczyna k\u0142a\u015b\u0107 ogie\u0144 rakietowy na obron\u0119 przeciwlotnicz\u0105 PLA Navy na jednej ze sztucznych wysp. Po tym ataku chi\u0144ski dow\u00f3dca wydaje rozkaz odpalenia pocisk\u00f3w przeciwokr\u0119towych. Oczywi\u015bcie rakiety dosi\u0119gaj\u0105 swojego celu i zabijaj\u0105 setki ameryka\u0144skich marynarzy. Ci kt\u00f3rzy si\u0119 uratowali znajduj\u0105 si\u0119 teraz na otwartym morzu zdani na w\u0142asne si\u0142y.<\/p>\n

W tych okoliczno\u015bciach Chiny og\u0142osi\u0142yby oficjalnie, \u017ce ich dzia\u0142ania s\u0105 proporcjonalne i maj\u0105 charakter czysto defensywny. Z kolei Waszyngton zosta\u0142by zaszokowany utrat\u0105 okr\u0119tu wartego trzy miliardy USD i zabiciu przy tym setek ameryka\u0144skich marynarzy. Pomimo w\u0105tpliwo\u015bci Bia\u0142ego Domu, aby wypowiedzie\u0107 wojn\u0119 ChRL, rz\u0105d ameryka\u0144ski nie m\u00f3g\u0142by ju\u017c si\u0119 cofn\u0105\u0107. Wideo ze szcz\u0105tk\u00f3w niszczyciela U.S. Navy oraz pozostawionych tam marynarzy na otwartym morzu obiegaj\u0105ce najwi\u0119ksze agencje informacyjne i social media uczyni\u0142yby to po prostu niemo\u017cliwe.<\/p>\n

Wielu polityk\u00f3w w Kongresie wzywa\u0142oby administracj\u0119 do autoryzowania plan\u00f3w wojennych tzw. koncepcji wojny powietrzno-morskiej (Air-Sea Battle). Zak\u0142adaj\u0105ca zmasowany atak powietrzny na systemy radarowe i rakietowe w g\u0142\u0119bi chi\u0144skiego terytorium. Zdaj\u0105c sobie spraw\u0119, \u017ce naloty (rakietowo-lotnicze) na masyw l\u0105dowy Pa\u0144stwa \u015arodka zwolni\u0142by mechanizm konfliktu zbrojnego na du\u017c\u0105 skal\u0119, prezydent USA m\u00f3g\u0142by upowa\u017cni\u0107 dow\u00f3dztwo Pacyfiku (Pacific Command), aby zniszczy\u0107 jedynie chi\u0144skie bazy na tzw. spornych wodach Morza Po\u0142udniowochi\u0144skiego. To pozwoli\u0142oby przede wszystkim uratowa\u0107 marynarzy U.S. Navy i unikn\u0105\u0107 ataku na terytorium kontynentalne ChRL. Z drugiej strony prezydent Xi Jinping i Rada Pa\u0144stwa (chi\u0144ski rz\u0105d) musieliby uzna\u0107 taki stan rzeczy za casus belli<\/i>. Zgodnie z retoryk\u0105 Pekinu Chiny posiadaj\u0105 niepodwa\u017caln\u0105 suwerenno\u015b\u0107 nad wyspami wskazanego morza. W\u0142a\u015bciwie jest ono integraln\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ChRL.<\/p>\n

Ci, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105 ten scenariusz za trywialny powinni sobie przypomnie\u0107 japo\u0144ski atak na Pearl Harbor, to terytorium nie znajdowa\u0142o si\u0119 ani na kontynencie Ameryki P\u0142n. ani nawet nie by\u0142o w\u00f3wczas jednym ze stan\u00f3w USA, a jednak tamto wydarzenie zmobilizowa\u0142o ameryka\u0144ski nar\u00f3d wok\u00f3\u0142 idei wojny z Japoni\u0105. Wielu w Chinach \u017c\u0105da\u0142oby od Xi Jinpinga, aby wyda\u0142 rozkaz PLA Navy zniszczenia ameryka\u0144skich baz na Guam, w Japonii lub gdziekolwiek na Pacyfiku. Znale\u017aliby si\u0119 i tacy, kt\u00f3rzy \u017c\u0105daliby zaatakowania terytorium kontynentalne USA. Nie trudno jest sobie wyobrazi\u0107 miliony chi\u0144skich obywateli wysy\u0142aj\u0105cych posty w Internecie przypominaj\u0105ce chi\u0144skiemu rz\u0105dowi komunistyczny slogan \u201enigdy wi\u0119cej\u201d \u2013 po wieku ha\u0144by z r\u0105k wielkich mocarstw (1845-1945 r.).<\/p>\n

W dalszych sekwencjach prezydent Xi Jinping, aby unikn\u0105\u0107 wojny i jednocze\u015bnie proporcjonalnie odpowiedzie\u0107 m\u00f3g\u0142by zaakceptowa\u0107 plan awaryjny, czyli u\u017cy\u0107 lasera, broni elektronicznej i kinetycznej, aby zniszczy\u0107 ameryka\u0144skie satelity na orbicie w promilu ca\u0142ego obszaru dzia\u0142a\u0144 wojennych. W powi\u0105zaniu z cyberatakami sparali\u017cowa\u0142oby to ameryka\u0144ski system dowodzenia. Cel ChRL to deeskalacja. Prezydent Xi ma nadziej\u0119, \u017ce Stany Zjednoczone cofn\u0105 si\u0119.<\/p>\n

Z perspektywy USA \u015blepe ataki ChRL wprowadzi\u0142yby ogromn\u0105 niepewno\u015b\u0107 i z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 sytuacji. Ameryka\u0144scy stratedzy musieliby zada\u0107 sobie pytanie, czy ju\u017c zacz\u0105\u0142 si\u0119 pierwszy etap skoordynowanego ataku na lotniskowce U.S. Navy oraz ich grupy uderzeniowe czy jeszcze nie? To ma zasadnicze znaczenie, poniewa\u017c Chiny przez dekady rozwija\u0142y przeciwokr\u0119towe pociski balistyczne DF-21D (zab\u00f3jcy lotniskowc\u00f3w). Zauwa\u017cmy jeden lotniskowiec o wyporno\u015bci ponad 90 tys. ton, z 5,5 tys. marynarzami na pok\u0142adzie, Amerykanie opisuj\u0105, jako suwerenne terytorium, i jest ono zbyt cenne, aby pozwoli\u0107 sobie na jego utrat\u0119. \u017baden ameryka\u0144ski prezydent nie we\u017amie na siebie, a\u017c tak du\u017cego ryzyka. Za rad\u0105 szefa po\u0142\u0105czonych sztab\u00f3w prezydent m\u00f3g\u0142by zaaprobowa\u0107 plan wojny powietrzno-morskiej.<\/p>\n

Kiedy Amerykanie zaczn\u0105 niszczy\u0107 chi\u0144skie instalacje wojskowe i systemy satelitarne przy u\u017cyciu rakiet pozbawi to Pekin zdolno\u015bci namierzania okr\u0119t\u00f3w U.S. Navy nawet w zasi\u0119gu tzw. pierwszego \u0142a\u0144cucha wysp. Te ataki mog\u0105 sprowokowa\u0107 to, czego Amerykanie chcieliby unikn\u0105\u0107. Chi\u0144skie terytorium kontynentalne znalaz\u0142oby si\u0119 pod ci\u0105g\u0142ymi falami ognia. W efekcie czego systemy broni rakietowej ChRL by\u0142yby bliskie ca\u0142kowitego zniszczenia. Dylemat b\u0119dzie prosty, albo Pekin utraci swoj\u0105 strategiczn\u0105 bro\u0144 albo jej u\u017cyje. Najprawdopodobniej Xi Jinping dokona\u0142by autoryzacji totalnego ataku na okr\u0119ty U.S. Navy w\u0142\u0105czaj\u0105c w to grupy ameryka\u0144skich lotniskowc\u00f3w. Obrona morska floty USA przechwyci\u0142aby cz\u0119\u015b\u0107 chi\u0144skich bombowc\u00f3w i my\u015bliwc\u00f3w, ale r\u00f3j „zab\u00f3jc\u00f3w lotniskowc\u00f3w” DF-21D (pocisk balistyczny) m\u00f3g\u0142by si\u0119 okaza\u0107 nie do zatrzymania. Jedna taka rakieta wystarczy, aby pos\u0142a\u0107 na dno ameryka\u0144ski lotniskowiec i zabi\u0107 du\u017co wi\u0119cej marynarzy ni\u017c Ameryka straci\u0142a w 1941 r. podczas japo\u0144skiego nalotu na Pearl Harbor.<\/p>\n

Scenariusz II<\/h2>\n

Gdyby Tajwan by\u0142 niezale\u017cny, czyli uznany przez ca\u0142\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105 za suwerenne pa\u0144stwo, m\u00f3g\u0142by by\u0107 w\u015br\u00f3d najbardziej prosperuj\u0105cych narod\u00f3w \u015bwiata. Jego 23 milionowa populacja zbudowa\u0142a rozwini\u0119t\u0105 gospodark\u0119 dwa razy wi\u0119ksz\u0105 ni\u017c posiadaj\u0105 Filipiny, Tajlandia czy Wietnam. Pomimo tego, \u017ce wielu Tajwa\u0144czyk\u00f3w chce niepodleg\u0142o\u015bci, Chiny postrzegaj\u0105 ich kraj, jako swoj\u0105 prowincj\u0119. Pekin jest bezustannie przygotowany, aby uczyni\u0107 wszystko, co tylko jest mo\u017cliwe, w udaremnieniu niepodleg\u0142o\u015bciowych zamiar\u00f3w Tajpej. Co wi\u0119cej, \u017caden kraj na \u015bwiecie nie chce i nie ma zdolno\u015bci, aby walczy\u0107 z ChRL o t\u0119 kwesti\u0119.<\/p>\n

Przypu\u015b\u0107my jednak, \u017ce chi\u0144ski rz\u0105d znacz\u0105co zwi\u0119ksza represje u siebie w kraju, i dotyczy to tak\u017ce Hong Kongu, gdzie Chiny obieca\u0142y zachowa\u0107 autonomi\u0119, od kiedy Wielka Brytania pozby\u0142a si\u0119 kontroli nad tym obszarem w 1997 r. Oburzeni mieszka\u0144cy Hong Kongu zaczynaj\u0105 wychodzi\u0107 na ulice i \u017c\u0105daj\u0105 od Pekinu dotrzymania zobowi\u0105za\u0144 m.in. zasady „jeden kraj dwa systemy” (One Country, Two Systems). W ko\u0144cu, kiedy protesty przeci\u0105gaj\u0105 si\u0119 o kolejne tygodnie bez \u017cadnego widocznego rozwi\u0105zania, Xi Jinping wydaje rozkaz armii, aby przywr\u00f3ci\u0142a porz\u0105dek, tak jak uczyniono to w 1989 r. na placu Tiananmen.<\/p>\n

Post\u0119puj\u0105ca przemoc szokuje Tajwa\u0144czyk\u00f3w – szczeg\u00f3lnie m\u0142odsz\u0105 generacj\u0119. Ruchy pro-niepodleg\u0142o\u015bciowe i anty-chi\u0144skie rosn\u0105 w si\u0142\u0119. W tej atmosferze prezydent Tajwanu pani Tsai Ing-wen pozwala sobie na coraz ostrzejsz\u0105 retoryk\u0119, podkre\u015blaj\u0105c przy tym, i\u017c jej kraj wywalczy\u0142 sobie praworz\u0105dno\u015b\u0107 i demokracj\u0119 za cen\u0119 krwi w\u0142asnych obywateli. Jej polityczni sojusznicy id\u0105 dalej, naciskaj\u0105c, i\u017c to co si\u0119 wydarzy\u0142o w Hong Kongu potwierdza, \u017ce Tajwan nigdy nie b\u0119dzie w stanie zagwarantowa\u0107 wolno\u015bci swoim obywatelom bez posiadania niepodleg\u0142ego pa\u0144stwa. Aby zasygnalizowa\u0107 swoj\u0105 dezaprobat\u0119 dla chi\u0144skich represji w Hong Kongu, prezydent USA ostentacyjnie przy\u0142\u0105cza si\u0119 do stanowiska prezydent Tsai Ing-wen i deklaruje, i\u017c dokument Taiwan Relations Act b\u0119dzie w pe\u0142ni honorowany przez Stany Zjednoczone.<\/p>\n

To stanowi powa\u017cny wy\u0142om w ameryka\u0144skiej polityce tzw. „strategicznej dwuznaczno\u015bci”. Tajwa\u0144ska prezydent traktuje to o\u015bwiadczenie, jako ciche przyzwolenie do wykonania kolejnego ruchu w stron\u0119 suwerenno\u015bci. Nie trudno jest sobie wyobrazi\u0107, \u017ce og\u0142asza, w jakim\u015b wywiadzie dla New York Times’a, \u017ce Tajwan b\u0119dzie aplikowa\u0142 o pe\u0142ne cz\u0142onkostwo w organizacji NZ, co wi\u0119cej odrzuci tak\u017ce tzw. Consensus z 1992 r., wed\u0142ug kt\u00f3rego obie strony zgodzi\u0142y si\u0119 na koncepcj\u0119 polityki One-China.<\/p>\n

Cho\u0107 zapisy tego dokumentu s\u0105 inaczej interpretowane przez Tajpej i Pekin. Aby ukara\u0107 niesubordynacj\u0119 Tajwanu i zastraszy\u0107 go Chiny mog\u0105 zacz\u0105\u0107 wprowadza\u0107 tzw. trzeci\u0105 wersj\u0119 kryzysu w cie\u015bninie. Pierwsza mia\u0142a miejsce w 1958 r., przez wznowienie ostrza\u0142u artyleryjskiego wysp Quemoy i Natsu. Druga w latach 1995-96 r., kiedy odby\u0142y si\u0119 tam d\u0142ugotrwa\u0142e manewry morskie PLA Navy. W trzeciej ods\u0142onie Chiny nie u\u017cy\u0142yby ju\u017c przestarza\u0142ej artylerii dalekosi\u0119\u017cnej lub okr\u0119t\u00f3w w\u00f3d przybrze\u017cnych, ale zmasowanego ognia pocisk\u00f3w balistycznych i kierowanych \u2013 pod przykrywk\u0105 test\u00f3w. W ten spos\u00f3b dokonuj\u0105c parali\u017cu handlu morskiego wok\u00f3\u0142 wyspy i odcinaj\u0105c j\u0105 od linii komunikacyjnych. W sytuacji, kiedy Tajpej dalej odmawia\u0142aby wycofania swojego wniosku z forum NZ Chiny mog\u0142yby u\u017cy\u0107 dron\u00f3w ze zdolno\u015bci\u0105 stawiania min, aby jeszcze bardziej zak\u0142\u00f3ci\u0107 ruch statk\u00f3w w akwenach przylegaj\u0105cych do Tajwanu.<\/p>\n

Wyspiarska populacja Tajwanu importuje 70% \u017cywno\u015bci i wi\u0119kszo\u015b\u0107 surowc\u00f3w naturalnych \u2013 w\u0142\u0105czaj\u0105c w to potrzeby energetyczne. Podtrzymywana blokada mog\u0142aby zmieli\u0107 ich ekonomi\u0119 i spowodowa\u0107 ogromne niedobory zaopatrzeniowe. Pomimo sprzeciwu USA wobec aplikacji Tajwanu do NZ, Waszyngton w dalszym ci\u0105gu czu\u0142by si\u0119 zobligowany do zapobie\u017cenia ekonomicznego zaduszenia Tajpej. Wielu pro-tajwa\u0144skich kongresmen\u00f3w \u017c\u0105da\u0142oby, aby Bia\u0142y Dom wys\u0142a\u0142 lotniskowce z pomoc\u0105 wojskow\u0105 i humanitarn\u0105. Jak uczyni\u0142 to prezydent Bill Clinton w latach 1995-96 r. Jednak obecna administracja zdaje sobie spraw\u0119, \u017ce chi\u0144skie pociski balistyczne mog\u0105 stanowi\u0107 du\u017co bardziej powa\u017cne zagro\u017cenie dla jakiegokolwiek okr\u0119tu U.S. Navy. Poza tym ameryka\u0144ska opinia publiczna raczej nie mia\u0142aby ochoty do wojny z ChRL.<\/p>\n

Zamiast tego, dow\u00f3dztwo Pacyfiku USA (Pacific Command) mog\u0142oby zaoferowa\u0107 eskortowanie statk\u00f3w handlowych przez zagro\u017cone wody, by\u0142by to jaki\u015b gest wsparcia, ale na pewno nie przejaw determinacji do walki. \u00d3w operacja i tak po\u0142o\u017cy\u0142aby ameryka\u0144skie okr\u0119ty w powa\u017cnym ryzyku. Gdyby chi\u0144skie pociski przeciwokr\u0119towe \u2013 oficjalnie odpalane, jako cz\u0119\u015b\u0107 trwaj\u0105cych manewr\u00f3w \u2013 zatopi\u0142y jakikolwiek ameryka\u0144ski okr\u0119t chroni\u0105cy cywilny konw\u00f3j prawdopodobnie \u015bmier\u0107 ponios\u0142oby od 600 do 800 ameryka\u0144skich marynarzy i \u017co\u0142nierzy piechoty morskiej, czyli wi\u0119cej ni\u017c stracono w pierwszym roku wojny w Iraku 2003 r.
\nChiny t\u0142umaczy\u0142yby si\u0119, \u017ce jest to wypadek. Nie wykluczone, i\u017c Pekin przypomnia\u0142by Ameryce sytuacj\u0119 z 1999 r., kiedy lotnictwo ameryka\u0144skie zbombardowa\u0142o chi\u0144sk\u0105 ambasad\u0119 w Belgradzie \u2013 podczas tzw. wojny o Kosowo. W Waszyngtonie, sekretarz obrony oraz szef po\u0142\u0105czonych sztab\u00f3w doradzaliby prezydentowi, aby nie da\u0142 si\u0119 zwie\u015b\u0107 tym t\u0142umaczeniom. Zewn\u0119trzna presja mog\u0142aby prowadzi\u0107 prezydenta USA do autoryzowania wojny i zniszczenia rakietowych instalacji PLA Navy w g\u0142\u0119bi terytorium ChRL.<\/p>\n

Potencja\u0142 konwencjonalny i nuklearny Pa\u0144stwa \u015arodka jest zlokalizowany na tych samych terenach, a ich systemy dowodzenia s\u0105 powi\u0105zane. Z tego powodu Pekin m\u00f3g\u0142by b\u0142\u0119dnie oceni\u0107 atak i doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce Stany Zjednoczone pr\u00f3buj\u0105 wyeliminowa\u0107 jego nuklearn\u0105 bro\u0144 za pomoc\u0105 tzw. pierwszego uderzenia (First Strike). W desperackiej pr\u00f3bie deeskalacji przez eskalacj\u0119 \u2013 doktryna stanowi\u0105ca podstaw\u0119 dla strategii militarnej Rosji \u2013 Chiny mog\u0142yby odpali\u0107 ze swojej bazy na l\u0105dzie, balistyczny pocisk uzbrojony w nuklearn\u0105 g\u0142owic\u0119, kt\u00f3ry spad\u0142by gdzie\u015b na po\u0142udnie od wyspy Okinawy. W ten spos\u00f3b nuklearny pr\u00f3g zosta\u0142by przekroczony. I chocia\u017c nikt nie straci\u0142by \u017cycia \u015bwiat stan\u0105\u0142by na kraw\u0119dzi nuklearnego Armagedonu.<\/p>\n

Scenariusz III<\/h2>\n

Zainicjowanie wojny USA-ChRL nie wymaga bezpo\u015bredniego zaanga\u017cowania si\u0142 zbrojnych U.S. Army i ChPLA (Chinese People Liberation Army \u2013 Chi\u0144ska Armia Ludowo-Wyzwole\u0144cza). Konfrontacja mo\u017ce pojawi\u0107 si\u0119 mi\u0119dzy ich sojusznikami. Tak jak Sparta i Ateny w staro\u017cytno\u015bci zosta\u0142y wci\u0105gni\u0119te w wojn\u0119 peloponesk\u0105 przez swoich mniejszych wasali (sojusznik\u00f3w) Kokyr\u0119 (Korfu) i Korynt, tak samo Chiny i Ameryka mog\u0105 zosta\u0107 uwik\u0142ane w dzia\u0142ania militarna przez Kore\u0119 P\u00f3\u0142nocn\u0105 i Po\u0142udniow\u0105.<\/p>\n

Taki scenariusz jest bardzo mo\u017cliwy. W zasadzie 10 marca 2010 r., omal nie sta\u0142o si\u0119 to faktem, kiedy si\u0142y zbrojne KRLD zatopi\u0142y fregat\u0119 Korei Po\u0142udniowej „Cheonan” w akwenie Morza \u017b\u00f3\u0142tego. W wyniku tego incydentu zgin\u0119\u0142o 46 marynarzy po\u0142udniowokorea\u0144skich. Chiny oczywi\u015bcie wspiera\u0142y KRLD w uchylaniu si\u0119 od odpowiedzialno\u015bci za ten atak. Ostatecznie dwa pa\u0144stwa korea\u0144skie i ich wielcy sojusznicy cofn\u0119li si\u0119 od kraw\u0119dzi wojny. Jednak w dzisiejszych warunkach unikni\u0119cie konfliktu zbrojnego mo\u017ce nie by\u0107 takie proste. Szczeg\u00f3lnie je\u015bli trzecia strona b\u0119dzie mniej odporna na zmagania i napi\u0119cia, jakie dr\u0119cz\u0105 P\u00f3\u0142wysep Korea\u0144ski od ponad siedmiu dekad.<\/p>\n

Opr\u00f3cz Korei Po\u0142udniowej, inny wielki sojusznik USA w regionie Azji i Pacyfiku, oraz bliski s\u0105siad ChRL, to Japonia \u2013 z siln\u0105 tradycj\u0105 powojennego pacyfizmu. Cho\u0107 politycy japo\u0144scy przejawiaj\u0105 coraz bardziej militarystyczne nastroje. Wida\u0107 to szczeg\u00f3lnie w\u015br\u00f3d japo\u0144skich konserwatyst\u00f3w, kt\u00f3rzy wr\u0119cz naciskaj\u0105 na rewizj\u0119 powojennej konstytucji narzuconej przez Stany Zjednoczone w 1947 r. Chodzi konkretnie o art. 9, kt\u00f3ry rozstrzyga jednoznacznie o tym, jaka powinna by\u0107 polityka obronna i zagraniczna tego kraju. Artyku\u0142 ten brzmi nast\u0119puj\u0105co:<\/p>\n

\u00a7. 1. Nar\u00f3d japo\u0144ski, d\u0105\u017c\u0105c szczerze do mi\u0119dzynarodowego pokoju opartego na sprawiedliwo\u015bci i porz\u0105dku, wyrzeka si\u0119 na zawsze wojny jako suwerennego prawa narodu, jak r\u00f3wnie\u017c u\u017cycia lub gro\u017aby u\u017cycia si\u0142y jako \u015brodka rozwi\u0105zywania spor\u00f3w mi\u0119dzynarodowych.<\/p>\n

\u00a7. 2. Dla osi\u0105gni\u0119cia celu okre\u015blonego w poprzednim ust\u0119pie nie b\u0119d\u0105 nigdy utrzymywane si\u0142y zbrojne l\u0105dowe, morskie i powietrzne ani inne \u015brodki mog\u0105ce s\u0142u\u017cy\u0107 wojnie. Nie uznaje si\u0119 prawa pa\u0144stwa do prowadzenia wojny.<\/p>\n

W rzeczywisto\u015bci te zapisy stoj\u0105 w ewidentnej sprzeczno\u015bci do zagro\u017ce\u0144 i wyzwa\u0144 przed jakimi stoi Japonia wobec terytorialnych roszcze\u0144 ChRL w akwenach Morza Wschodniochi\u0144skiego i Po\u0142udniowochi\u0144skiego. Podczas jakiegokolwiek kryzysu dotycz\u0105cego bezpo\u015brednio Pa\u0144stwa \u015arodka \u2013 historycznego rywala Japonii \u2013 ka\u017cdy krok podj\u0119ty przez Tokio by\u0142yby zapewne kszta\u0142towany przez historyczne resentymenty, jak i zmian\u0119 jego stosunku do u\u017cycia si\u0142y.<\/p>\n

Prawdopodobny punkt zapalny Japonia-Chiny to Wyspy Senkaku (w nomenklaturze chi\u0144skiej: Diaoyu) po\u0142o\u017cone blisko obfitych \u0142owisk rybackich (\u017cywych zasob\u00f3w morskich), szlak\u00f3w komunikacyjnych oraz niezliczonych z\u0142\u00f3\u017c ropy naftowej i gazu \u2013 Morze Wschodniochi\u0144skie. Od zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej USA kontroluje te obszary. W 1953 r. Waszyngton wyda\u0142 nawet o\u015bwiadczenie, w kt\u00f3rym stwierdza\u0142, \u017ce Wyspy Senkaku wraz z wysp\u0105 Okinaw\u0105 s\u0105 przez nie administrowane. W 1972 r., na podstawie dwustronnego uk\u0142adu USA-Japonia Ameryka przekaza\u0142a Okinaw\u0119 pod jurysdykcj\u0119 japo\u0144sk\u0105 i o\u015bwiadczy\u0142a, \u017ce dotyczy to tak\u017ce Wysp Senkaku. W tej samej dekadzie lat 70. XX w. Chiny zacz\u0119\u0142y sobie ro\u015bci\u0107 suwerenne prawa do wskazanego terytorium. Chi\u0144skie statki regularnie przep\u0142ywaj\u0105 przez te wody, co podnosi napi\u0119cia w relacjach Tokio-Pekin i stwarza oczywi\u015bcie ryzyko kolizji jednostek handlowych i okr\u0119t\u00f3w.<\/p>\n

Wyobra\u017amy sobie scenariusz, w kt\u00f3rym grupa nacjonalist\u00f3w z Japonii p\u0142ynie ma\u0142ym cywilnym statkiem na jedn\u0105 z niezamieszkanych wysepek na archipelagu Senkaku. Uczestnicy wyprawy relacjonuj\u0105 swoje wyczyny przez social media, gdzie informuj\u0105, \u017ce ich celem jest wysepka Kuba Jima, kt\u00f3r\u0105 zamierzaj\u0105 zaj\u0105\u0107 i okupowa\u0107 w imieniu Japonii. Po wyl\u0105dowaniu zaczynaj\u0105 budowa\u0107 tam jakie\u015b niezidentyfikowane obiekty. Zapewne Chiny zareagowa\u0142yby natychmiast, ich morska stra\u017c graniczna, pojawi\u0142aby si\u0119 w ci\u0105gu kilku godzin i zaaresztowa\u0142a japo\u0144skich prowokator\u00f3w. Czy Japonia pozwoli\u0142aby, aby stan\u0119li oni przed obliczem chi\u0144skiego s\u0105du? By\u0107 mo\u017ce. Aby jednak nie utraci\u0107 twarzy Tokio mog\u0142oby te\u017c wys\u0142a\u0107 w\u0142asn\u0105 jednostk\u0119, kt\u00f3ra powstrzyma\u0142by zabranie dysydent\u00f3w do ChRL.<\/p>\n

Z pewno\u015bci\u0105 wytworzy\u0142oby to du\u017cy zam\u0119t, gdyby PLA Navy i Maritime Self-Defense Force (Japo\u0144skie Morskie Si\u0142y Samoobrony) rozmie\u015bci\u0142y swoje okr\u0119ty i odrzutowce na niewielkiej przestrzeni oko\u0142o 35 tys. km\u00b2. Sytuacja pogorszy\u0142aby si\u0119 jeszcze bardziej gdyby japo\u0144ski okr\u0119t desantowy zacz\u0105\u0142 zajmowa\u0107 wysepk\u0119 Kuba Jima. Innymi s\u0142owy Tokio podwoi\u0142oby stawk\u0119.<\/p>\n

Zwyk\u0142y incydent m\u00f3g\u0142by przeistoczy\u0107 si\u0119 w militarn\u0105 konfrontacj\u0119. W pilnym wezwaniu japo\u0144ski premier przypomnia\u0142by prezydentowi USA, \u017ce Tokio oczekuje od Waszyngtonu zachowania gwarancji bezpiecze\u0144stwa \u2013 zgodnie z zapisami wielokrotnie aktualizowanego uk\u0142adu o wsp\u00f3lnym bezpiecze\u0144stwie zawartym w 1951 r. Japo\u0144ski rz\u0105d powo\u0142ywa\u0142by si\u0119 te\u017c na wielokrotnie sk\u0142adane zapewnienia wysokich urz\u0119dnik\u00f3w Pentagonu i departamentu stanu, i\u017c zobowi\u0105zania sojusznicze dotycz\u0105 r\u00f3wnie\u017c Wysp Senkaku.<\/p>\n

Za\u0142\u00f3\u017cmy, \u017ce opisany impas wchodzi w trzeci dzie\u0144 kryzysu. Prezydent USA i Rada Bezpiecze\u0144stwa Narodowego (National Security Council) musi podj\u0105\u0107 ostateczn\u0105 decyzj\u0119: Czy Stany Zjednoczone maj\u0105 wiarygodnie odpowiedzie\u0107 na apel japo\u0144skiego premiera i zacz\u0105\u0107 rzutowa\u0107 swoj\u0105 si\u0142\u0119 powietrzn\u0105 nad spornymi wyspami, aby chroni\u0107 japo\u0144skich marynarzy? Czy mo\u017ce zostanie wyznaczony bardziej pow\u015bci\u0105gliwy kurs, aby usatysfakcjonowa\u0107 Japoni\u0119, ale jednocze\u015bnie nie antagonizowa\u0107 ChRL i nie eskalowa\u0107 napi\u0119cia? Wyobra\u017amy sobie, \u017ce prezydent optuje za drug\u0105 propozycj\u0105 i wysy\u0142a z japo\u0144skiej bazy morskiej Yokosuka patrolow\u0105 grup\u0119 okr\u0119t\u00f3w, ale poza zasi\u0119giem pocisk\u00f3w balistycznych PLA Navy, czyli DF-21D (zab\u00f3jc\u00f3w lotniskowc\u00f3w). Z kolei z drugiej ameryka\u0144skiej bazy powietrznej Yokota (Japonia) zostaj\u0105 wys\u0142ane samoloty, na tyle blisko miejsca zdarzenia, \u017ce mog\u0105 udzieli\u0107 pomocy japo\u0144skiej marynarce. W pobli\u017cu nast\u0119puje r\u00f3wnie\u017c dyslokacja okr\u0119t\u00f3w podwodnych U.S. Navy.<\/p>\n

W czwartym dniu kryzysu chi\u0144ski niszczyciel doznaje kolizji z japo\u0144sk\u0105 \u0142odzi\u0105 ryback\u0105 na zat\u0142oczonych wodach. Wkr\u00f3tce my\u015bliwce obu stron przelatuj\u0105 prowokacyjnie nad okr\u0119tami swoich oponent\u00f3w. W tym czasie, kiedy japo\u0144ski kapitan wydaje rozkaz zestrzelenia chi\u0144skiego my\u015bliwca, okr\u0119ty PLA Navy w odpowiedzi na atak, zatapiaj\u0105 jego fregat\u0119, kryzys zamienia si\u0119 w kr\u00f3tk\u0105, ale bardzo \u015bmierciono\u015bn\u0105 bitw\u0119 morsk\u0105. W zasadzie obie strony s\u0105 na kraw\u0119dzi wojny. Stany Zjednoczone s\u0105 gotowe zatopi\u0107 chi\u0144skie jednostki przy u\u017cyciu okr\u0119t\u00f3w podwodnych lub wys\u0142a\u0107 w rejon konfliktu ca\u0142e skrzyd\u0142o lotnictwa taktycznego. Jednak przed podj\u0119ciem kolejnej decyzji dzieje si\u0119 co\u015b nieoczekiwanego nad rejonem walk zapada informacyjna ciemno\u015b\u0107 japo\u0144skie si\u0142y morskie i powietrzne trac\u0105 \u0142\u0105czno\u015b\u0107 mi\u0119dzy sob\u0105 i ich kwater\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105 w Tokio.<\/p>\n

W efekcie przeprowadzonego cyberataku japo\u0144ski system dowodzenia ulega powa\u017cnemu uszkodzeniu. Z pewno\u015bci\u0105 USA i Japonia obwini\u0142yby za ten atak Chiny. Tym bardziej gdyby sprawcy pozostawili czytelne \u015blady prowadz\u0105ce do jednostki hakuj\u0105cej w si\u0142ach zbrojnych ChRL. W U.S. Pacific Command pojawi\u0142aby si\u0119 niepewno\u015b\u0107 \u2013 co robi\u0107 dalej? W celu zapobie\u017cenia zniszczenia japo\u0144skiej floty okr\u0119ty podwodne U.S. Navy mog\u0142yby zacz\u0105\u0107 zatapia\u0107 chi\u0144skie okr\u0119ty w pobli\u017cu Wysp Senkaku. W ten spos\u00f3b incydent Japonia-Chiny zamieni\u0142by si\u0119 w wojn\u0119 trzech narod\u00f3w Japonia-Chiny-USA.<\/p>\n

Co by si\u0119 sta\u0142o, gdyby za tym cyberatakiem nie sta\u0142y Chiny? Co je\u015bli, ten atak by\u0142 przeprowadzony przez Rosj\u0119, pod fa\u0142szyw\u0105 flag\u0105, tak aby wci\u0105gn\u0105\u0107 USA i ChRL w konflikt zbrojny, i odci\u0105gn\u0105\u0107 uwag\u0119 Waszyngtonu od europejskiego teatru? Zapewne do tego czasu s\u0142u\u017cby wywiadowcze odkry\u0142yby prawd\u0119, ale to niczego ju\u017c by nie zmieni\u0142o. Strefa wojenna wok\u00f3\u0142 Wysp Senkaku uleg\u0142aby rozszerzeniu. W tej sytuacji Tokio rozpaczliwie potrzebowa\u0142oby pomocy Ameryki, czyli u\u017cycia lotniskowc\u00f3w. Gdyby Waszyngton wys\u0142ucha\u0142 tego krzyku rozpaczy, punkt zwrotny zosta\u0142by bezpowrotnie przekroczony. Zniszczenie cho\u0107by jednego lotniskowca U.S. Navy, z tysi\u0105cami ludzkich istnie\u0144 na pok\u0142adzie by\u0142oby tragedi\u0105, kt\u00f3ra zmusi\u0142aby administracj\u0119 USA do zmasowanego ataku na ChRL. W rezultacie incydent zamieni\u0142by si\u0119 w wiele morskich bitew.<\/p>\n

Wojna USA-Chiny jest nieuchronna. Wskazane scenariusze w zasadzie s\u0105 drugorz\u0119dne dla powy\u017cszej konkluzji. Wyra\u017anie wida\u0107 w nich, jak \u0142atwo mo\u017ce doj\u015b\u0107 do incydentu przeistaczaj\u0105cego si\u0119 w seri\u0119 morskich star\u0107 rozstrzygaj\u0105cych ostatecznie status ChRL w regionie Azji Wschodniej. To jako\u015bciowa r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy rozproszon\u0105 geometri\u0105 przysz\u0142ej wojny USA-ChRL na morzu, a zwart\u0105 rywalizacj\u0105 na l\u0105dzie NATO-Uk\u0142ad Warszawski.<\/p>\n

Powr\u00f3t do przysz\u0142o\u015bci (Back to the Future)<\/h2>\n

Jakie konsekwencje b\u0119dzie mia\u0142a zmiana uk\u0142adu si\u0142 USA-Chiny dla Azji, Ameryki i reszty \u015bwiata? Zacznijmy od Azji. Je\u015bli Chiny wy\u0142oni\u0105 si\u0119, jako regionalny hegemon to nast\u0119pne zagro\u017cone obszary b\u0119d\u0105 Australia i Bliski Wsch\u00f3d. Kiedy to mo\u017ce nast\u0105pi\u0107? Jak Chiny przebij\u0105 si\u0119 przez pierwszy \u0142a\u0144cuch wysp \u2013 Morze Wschodniochi\u0144skie i Po\u0142udniowochi\u0144skie. Ostatni\u0105 desk\u0105 ratunku dla USA b\u0119dzie zablokowanie Cie\u015bniny Malakka. Z kolei to zdeterminuje ChRL, aby przebi\u0107 si\u0119 przez drugi \u0142a\u0144cuch wysp od wysoko\u015bci baz U.S. Navy (Yokosuka) i U.S. Air Force (Yokota) w Japonii, wysp\u0119 Guam, Papu\u0119 Zachodni\u0105 po Indonezj\u0119 i omin\u0105\u0107 blokad\u0119.<\/p>\n

\"\"
Mapa nr 4 Linie przerywane: dwa \u0142a\u0144cuchy wysp. Linie ci\u0105g\u0142e: rzutowana si\u0142a ChRL do Australii i Bliskiego Wschodu. Punkt czerwony: Cie\u015bnina Malakka<\/figcaption><\/figure>\n

Wielu chi\u0144skich strateg\u00f3w zwraca baczn\u0105 uwag\u0119 na Australi\u0119 g\u0142\u00f3wnie z powodu deficytu ropy. Uzale\u017cnienie ChRL od importu tego surowca b\u0119dzie ros\u0142o \u2013 obecnie wi\u0119kszo\u015b\u0107 dostaw pochodzi z Bliskiego Wschodu. Dalej b\u0119d\u0105 one transportowane przede wszystkim drog\u0105 morsk\u0105. Pomimo ca\u0142ej argumentacji o budowie ruroci\u0105g\u00f3w i linii kolejowych przebiegaj\u0105cych przez Birm\u0119 i Pakistan, transport morski jest du\u017co \u0142atwiejszy i ta\u0144szy. Chiny o tym wiedz\u0105, dlatego buduj\u0105 globaln\u0105 flot\u0119 (Blue Water Navy), kt\u00f3ra da im zdolno\u015b\u0107 obrony morskich linii komunikacyjnych do i z Zatoki Perskiej.<\/p>\n

Geograficzny problem Pa\u0144stwa \u015arodka polega na zabezpieczeniu tych szlak\u00f3w. Z kolei to ma szerokie implikacje dla przetrwania Australii. W zasadzie istniej\u0105 tylko trzy przej\u015bcia mi\u0119dzy akwenami Morza Po\u0142udniowochi\u0144skiego i Oceanu Indyjskiego. To oznacza, \u017ce Chiny musz\u0105 kontrolowa\u0107 przynajmniej jedno z nich. Chi\u0144skie statki mog\u0105 przep\u0142yn\u0105\u0107 przez Cie\u015bnin\u0119 Malakka, kt\u00f3ra jest otoczona przez trzy pa\u0144stwa Indonezj\u0119, Malezj\u0119 i Singapur lub p\u0142yn\u0105\u0107 dalej na po\u0142udnie i przej\u015b\u0107 przez Cie\u015bnin\u0119 Lombok lub Sunda. Oba ostatnie punkty przecinaj\u0105 Indonezj\u0119 i wychodz\u0105 na otwarte wody Oceanu Indyjskiego, czyli p\u00f3\u0142nocno-zachodni\u0105 Australi\u0119. Niemniej to jest ma\u0142o prawdopodobne, aby Chiny mog\u0142y przebi\u0107 si\u0119 przez Cie\u015bnin\u0119 Malakka, poniewa\u017c Singapur to bliski sojusznik USA. Zatem tzw. „dylemat Malakka” zostanie rozwi\u0105zany dzi\u0119ki otwarciu dr\u00f3g morskich przez Indonezj\u0119. Nie jest wykluczone, \u017ce ChRL podporz\u0105dkuje sobie Canberr\u0119, aby zmniejszy\u0107 do minimum ryzyko zablokowania wskazanych cie\u015bnin. Tak jak Stany Zjednoczone podporz\u0105dkowa\u0142y sobie Panam\u0119.<\/p>\n

Co b\u0119dzie oznacza\u0142a regionalna hegemonia ChRL dla Ameryki? Opr\u00f3cz tego, \u017ce Waszyngton utraci wi\u0119kszo\u015b\u0107 sojusznik\u00f3w w Azji Wschodniej m.in. Japoni\u0119, Kore\u0119 Po\u0142udniow\u0105, Tajwan, Filipiny, Wietnam \u2026 etc., wyzwoli to now\u0105 sytuacj\u0119 w polityce \u015bwiatowej, do kt\u00f3rej ani Ameryka ani Chiny nie b\u0119d\u0105 przygotowane. To b\u0119dzie rodzi\u0107 powa\u017cne kryzysy podobne do tych z pocz\u0105tku zimnej wojny (np. pierwszy i drugi kryzys berli\u0144ski 1948 r. i 1961 r. lub kryzys kuba\u0144ski 1962 r.). Innymi s\u0142owy Waszyngton i Pekin b\u0119d\u0105 musieli wypracowa\u0107 nowe zasady wsp\u00f3\u0142dzia\u0142ania po cofni\u0119ciu si\u0119 do przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n

Co to nowe rozdanie b\u0119dzie oznacza\u0142o dla \u015bwiata? W mojej ocenie bipolarny antrakt USA-ChRL. Obok starego hegemona w Zachodniej Hemisferze (USA) pojawi si\u0119 drugi hegemon (Chiny) w Azji Wschodniej. Taki uk\u0142ad si\u0142 b\u0119dzie bardziej kryzysogenny, ale mniej podatny na wojny. Bipolarno\u015b\u0107 zamrozi wiele konflikt\u00f3w. Uk\u0142ad ten b\u0119dzie bardziej zr\u00f3wnowa\u017cony w dystrybucji pot\u0119gi i geografii (dwie regionalne hegemonie) ni\u017c obecna struktura USA-Chiny-Rosja. W stosunkach mi\u0119dzynarodowych pojawi si\u0119 wi\u0119ksza pewno\u015b\u0107 podejmowania decyzji i dzia\u0142ania, gdy\u017c zostanie\u00a0zniwelowana prawie do zera wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015b\u0107 militarna mi\u0119dzy pa\u0144stwami. Zwi\u0119kszy si\u0119 przejrzysto\u015b\u0107 zagro\u017ce\u0144 i determinacja, kto ma za nie wzi\u0105\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107. To z kolei wyeliminuje chaotyczne reakcje na kryzysy. W ko\u0144cu bro\u0144 nuklearna dalej b\u0119dzie mitygowa\u0142a zjawisko anarchii w systemie. Zatem powr\u00f3cimy do przysz\u0142o\u015bci, by\u0107 mo\u017ce nie tylko przez imitacj\u0119 zimnej wojny, ale tak\u017ce jej innowacj\u0119.<\/p>\n

\n

Link:\u00a0<\/strong>mil.link\/pl\/wzbierajacy-sztorm-usa-chiny\/<\/p>\n

Kr\u00f3tki link:<\/strong> mil.link\/i\/sztorm<\/p>\n

\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wojny by\u0142y s\u0105 i b\u0119d\u0105, ale nie wszystkie nios\u0105 ten sam potencja\u0142 destrukcji i zmian w systemie. Czym innym jest wojna Armenia-Azerbejd\u017can ci\u0105gn\u0105ca si\u0119 od kilku dekad, a czym innym b\u0119dzie wojna USA-Chiny. Wojna na Zakaukaziu to zaledwie listek spadaj\u0105cy z drzewa w por\u00f3wnaniu do przysz\u0142ego starcia dw\u00f3ch najwi\u0119kszych pot\u0119g na \u015bwiecie. Zmagania w kategorii …<\/p>\n","protected":false},"author":27,"featured_media":3291,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"single-default-ns.php","format":"standard","meta":[],"categories":[3,6],"tags":[58,111,151,327,341],"yoast_head":"\nWzbieraj\u0105cy sztorm USA-Chiny | MIL.link - edycja polska<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/mil.link\/pl\/wzbierajacy-sztorm-usa-chiny\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wzbieraj\u0105cy sztorm USA-Chiny | MIL.link - edycja polska\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Wojny by\u0142y s\u0105 i b\u0119d\u0105, ale nie wszystkie nios\u0105 ten sam potencja\u0142 destrukcji i zmian w systemie. Czym innym jest wojna Armenia-Azerbejd\u017can ci\u0105gn\u0105ca si\u0119 od kilku dekad, a czym innym b\u0119dzie wojna USA-Chiny. Wojna na Zakaukaziu to zaledwie listek spadaj\u0105cy z drzewa w por\u00f3wnaniu do przysz\u0142ego starcia dw\u00f3ch najwi\u0119kszych pot\u0119g na \u015bwiecie. Zmagania w kategorii ...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/mil.link\/pl\/wzbierajacy-sztorm-usa-chiny\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MIL.link - edycja polska\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/mildotlink\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-12-31T15:36:40+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2018-04-11T13:52:27+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/sailors-83518_1280.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1280\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"914\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Artur Brzeskot\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@mildotlink\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@mildotlink\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Artur Brzeskot\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"38 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/wzbierajacy-sztorm-usa-chiny\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/wzbierajacy-sztorm-usa-chiny\/\"},\"author\":{\"name\":\"Artur Brzeskot\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/person\/8f6ee52e2910077628bc6fa66238f467\"},\"headline\":\"Wzbieraj\u0105cy sztorm USA-Chiny\",\"datePublished\":\"2017-12-31T15:36:40+00:00\",\"dateModified\":\"2018-04-11T13:52:27+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/wzbierajacy-sztorm-usa-chiny\/\"},\"wordCount\":7640,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization\"},\"keywords\":[\"Chiny\",\"geopolityka\",\"konflikt\",\"USA\",\"wojna\"],\"articleSection\":[\"Bezpiecze\u0144stwo\",\"Geopolityka\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/wzbierajacy-sztorm-usa-chiny\/\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/wzbierajacy-sztorm-usa-chiny\/\",\"name\":\"Wzbieraj\u0105cy sztorm USA-Chiny | MIL.link - edycja polska\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2017-12-31T15:36:40+00:00\",\"dateModified\":\"2018-04-11T13:52:27+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/wzbierajacy-sztorm-usa-chiny\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/mil.link\/pl\/wzbierajacy-sztorm-usa-chiny\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/wzbierajacy-sztorm-usa-chiny\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Wzbieraj\u0105cy sztorm USA-Chiny\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/\",\"name\":\"MIL.link - edycja polska\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization\",\"name\":\"mil.link\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/mildotlink\/\",\"https:\/\/twitter.com\/mildotlink\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/millink.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/millink.png\",\"width\":317,\"height\":93,\"caption\":\"mil.link\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/person\/8f6ee52e2910077628bc6fa66238f467\",\"name\":\"Artur Brzeskot\",\"description\":\"Absolwent Uniwersytetu Szczeci\u0144skiego Instytutu Historii i Stosunk\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych oraz Katedry Bada\u0144 nad Konfliktami i Pokojem. Ekspert Europejskiego Instytutu Bezpiecze\u0144stwa. Zainteresowania: stosunki mi\u0119dzynarodowe teoria i praktyka\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/author\/arturbrzeskot\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wzbieraj\u0105cy sztorm USA-Chiny | MIL.link - edycja polska","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/mil.link\/pl\/wzbierajacy-sztorm-usa-chiny\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Wzbieraj\u0105cy sztorm USA-Chiny | MIL.link - edycja polska","og_description":"Wojny by\u0142y s\u0105 i b\u0119d\u0105, ale nie wszystkie nios\u0105 ten sam potencja\u0142 destrukcji i zmian w systemie. Czym innym jest wojna Armenia-Azerbejd\u017can ci\u0105gn\u0105ca si\u0119 od kilku dekad, a czym innym b\u0119dzie wojna USA-Chiny. Wojna na Zakaukaziu to zaledwie listek spadaj\u0105cy z drzewa w por\u00f3wnaniu do przysz\u0142ego starcia dw\u00f3ch najwi\u0119kszych pot\u0119g na \u015bwiecie. Zmagania w kategorii ...","og_url":"https:\/\/mil.link\/pl\/wzbierajacy-sztorm-usa-chiny\/","og_site_name":"MIL.link - edycja polska","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/mildotlink\/","article_published_time":"2017-12-31T15:36:40+00:00","article_modified_time":"2018-04-11T13:52:27+00:00","og_image":[{"width":1280,"height":914,"url":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2017\/12\/sailors-83518_1280.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Artur Brzeskot","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@mildotlink","twitter_site":"@mildotlink","twitter_misc":{"Napisane przez":"Artur Brzeskot","Szacowany czas czytania":"38 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/wzbierajacy-sztorm-usa-chiny\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/wzbierajacy-sztorm-usa-chiny\/"},"author":{"name":"Artur Brzeskot","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/person\/8f6ee52e2910077628bc6fa66238f467"},"headline":"Wzbieraj\u0105cy sztorm USA-Chiny","datePublished":"2017-12-31T15:36:40+00:00","dateModified":"2018-04-11T13:52:27+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/wzbierajacy-sztorm-usa-chiny\/"},"wordCount":7640,"publisher":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization"},"keywords":["Chiny","geopolityka","konflikt","USA","wojna"],"articleSection":["Bezpiecze\u0144stwo","Geopolityka"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/wzbierajacy-sztorm-usa-chiny\/","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/wzbierajacy-sztorm-usa-chiny\/","name":"Wzbieraj\u0105cy sztorm USA-Chiny | MIL.link - edycja polska","isPartOf":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#website"},"datePublished":"2017-12-31T15:36:40+00:00","dateModified":"2018-04-11T13:52:27+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/wzbierajacy-sztorm-usa-chiny\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/mil.link\/pl\/wzbierajacy-sztorm-usa-chiny\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/wzbierajacy-sztorm-usa-chiny\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/mil.link\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Wzbieraj\u0105cy sztorm USA-Chiny"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#website","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/","name":"MIL.link - edycja polska","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/mil.link\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization","name":"mil.link","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/","sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/mildotlink\/","https:\/\/twitter.com\/mildotlink"],"logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/millink.png","contentUrl":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/millink.png","width":317,"height":93,"caption":"mil.link"},"image":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/person\/8f6ee52e2910077628bc6fa66238f467","name":"Artur Brzeskot","description":"Absolwent Uniwersytetu Szczeci\u0144skiego Instytutu Historii i Stosunk\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych oraz Katedry Bada\u0144 nad Konfliktami i Pokojem. Ekspert Europejskiego Instytutu Bezpiecze\u0144stwa. Zainteresowania: stosunki mi\u0119dzynarodowe teoria i praktyka","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/author\/arturbrzeskot\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3290"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/27"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3290"}],"version-history":[{"count":7,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3290\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3941,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3290\/revisions\/3941"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3291"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3290"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3290"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3290"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}