{"id":3979,"date":"2017-12-12T11:45:50","date_gmt":"2017-12-12T11:45:50","guid":{"rendered":"https:\/\/mil.link\/pl\/?p=3979"},"modified":"2018-04-13T11:51:37","modified_gmt":"2018-04-13T11:51:37","slug":"wojny-byly-sa-i-beda","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mil.link\/pl\/wojny-byly-sa-i-beda\/","title":{"rendered":"Wojny by\u0142y, s\u0105 i b\u0119d\u0105…"},"content":{"rendered":"

Wszystkie pa\u0144stwa d\u0105\u017c\u0105 do zapewnienia sobie bezpiecze\u0144stwa, maj\u0105 w tym wsp\u00f3lny cel, aby przetrwa\u0107 w niesprzyjaj\u0105cych warunkach. Zasadniczy podzia\u0142 mi\u0119dzy nimi istnieje w postrzeganiu zewn\u0119trznego otoczenia. Dla jednych z nich b\u0119dzie ono optymalne, dla drugich nie do zaakceptowania. <\/strong><\/p>\n

W pierwszym przypadku, pa\u0144stwa uczyni\u0105 wszystko, w\u0142\u0105cznie z u\u017cyciem si\u0142y, aby zachowa\u0107 sw\u00f3j status quo, w drugim, b\u0119d\u0105 zmierza\u0142y do zmiany istniej\u0105cych warunk\u00f3w. Zmiana pozycji\u00a0oznacza dla dominuj\u0105cych mocarstw ogromne koszty, strach wobec tego nast\u0119pstwa nieuchronnie popycha je ku wojnie. Z kolei logiczna rezygnacja z rewizjonistycznych zamiar\u00f3w, kt\u00f3re zawsze determinuj\u0105 najwi\u0119ksze pot\u0119gi w kierunku wi\u0119kszych korzy\u015bci jest niemo\u017cliwa, z samej genezy i natury pa\u0144stwa. Wed\u0142ug tego paradygmatu mocarstwa rewizjonistyczne zrobi\u0105 wszystko, co tylko jest mo\u017cliwe, aby osi\u0105gn\u0105\u0107 swoje ekspansywne cele, nawet za cen\u0119 wojny. Tragizm tej sytuacji by\u0142 wiele razy odnotowywany w historii stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych.<\/p>\n

W jaki spos\u00f3b pojawiaj\u0105 si\u0119 obie kategorie pa\u0144stw? Ich geneza tkwi w niepohamowanej pogoni za pot\u0119g\u0105. Niemniej nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce \u00f3w pot\u0119ga nie jest celem samym w sobie, stanowi ona narz\u0119dzie umo\u017cliwiaj\u0105ce przetrwanie. Tak wi\u0119c wojny wynikaj\u0105 ze strachu przed utrat\u0105 si\u0142y lub nie wykorzystania mo\u017cliwo\u015bci wej\u015bcia w jej posiadanie. W tym sensie nieust\u0119pliwy wy\u015bcig za lepszym status quo\u00a0oznacza, \u017ce mocarstwa s\u0105 sk\u0142onne wyczekiwa\u0107 sprzyjaj\u0105cych okazji, aby dokona\u0107 rozwi\u0105zania kryzysu na swoj\u0105 korzy\u015b\u0107. Z natury rzeczy wielkie pot\u0119gi nie przepuszcz\u0105 \u017cadnej szansy, je\u015bli tylko posiadaj\u0105 ku temu stosowne mo\u017cliwo\u015bci w zdobyciu wi\u0119kszego udzia\u0142u w redystrybucji si\u0142y, jak i stworzenia nowego stanu r\u00f3wnowagi. Z samej natury s\u0105 one przygotowane na tak\u0105 sytuacj\u0119 przez posiadanie ofensywnych zdolno\u015bci militarnych. Wielkie mocarstwa nie tylko poszukuj\u0105 okazji poprawienia w\u0142asnej pozycji kosztem innych pa\u0144stw, ale tak\u017ce pr\u00f3buj\u0105 udaremni\u0107 rywali zdecydowanych na zwi\u0119kszenie swojej roli w strukturze systemu mi\u0119dzynarodowego. Zatem mocarstwa b\u0119d\u0105 broni\u0142y wszelkimi dost\u0119pnymi sposobami swojego stanu posiadania wobec potencjalnego ryzyka wy\u0142onienia si\u0119 nowego uk\u0142adu si\u0142, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 niekorzystny zar\u00f3wno dla schodz\u0105cego hegemona, jak i grupy zwi\u0105zanych z nim pa\u0144stw.<\/p>\n

Co powoduje, \u017ce wielkie mocarstwa zachowuj\u0105 si\u0119 w ten spos\u00f3b? Odpowied\u017a zwi\u0105zana jest bezpo\u015brednio ze struktur\u0105 systemu mi\u0119dzynarodowego, kt\u00f3ry bezwzgl\u0119dnie zmusza aktor\u00f3w do poszukiwania bezpiecze\u0144stwa przez dzia\u0142ania nacechowane otwart\u0105 agresj\u0105 wobec siebie. Trzy zasadnicze cechy systemu mi\u0119dzynarodowego przyczyniaj\u0105 si\u0119 w najwi\u0119kszym stopniu do tego, \u017ce pa\u0144stwa odczuwaj\u0105 permanentny strach w relacjach mi\u0119dzy sob\u0105. Po pierwsze, brak centralnej w\u0142adzy osadzonej ponad nimi, kt\u00f3ra mog\u0142aby je chroni\u0107. Po drugie, prawie wszystkie pa\u0144stwa, r\u00f3wnie\u017c neutralne, posiadaj\u0105 ofensywne zdolno\u015bci militarne. Po trzecie, aktorzy nigdy nie s\u0105 pewni intencji innych podmiot\u00f3w. To powoduje sta\u0142e poczucie zagro\u017cenia o w\u0142asn\u0105 egzystencj\u0119 zmuszaj\u0105ce ich do zmagania si\u0119 z odwieczn\u0105 zasad\u0105, im wi\u0119ksz\u0105 posiadasz pot\u0119g\u0119 w wielko\u015bciach relatywnych wobec swoich rywali, tym wi\u0119ksze masz szanse na przetrwanie w anarchii systemu mi\u0119dzynarodowego. W rzeczywisto\u015bci najlepiej jest posiada\u0107 pozycj\u0119 hegemona, poniewa\u017c takiej pot\u0119dze nikt nie mo\u017ce de facto zagrozi\u0107.<\/p>\n

Czym jest pot\u0119ga i do czego s\u0142u\u017cy? To kolejne wa\u017cne pytanie. W stosunkach mi\u0119dzynarodowych nie istnieje definicja \u201epot\u0119gi\u201d, cho\u0107 jest to jedno z najwa\u017cniejszych poj\u0119\u0107 w odniesieniu do rozwa\u017ca\u0144 teoretycznych i empirycznych. W literaturze przedmiotu najcz\u0119\u015bciej sk\u0142ada si\u0119 ono z dw\u00f3ch podstawowych czynnik\u00f3w. W pierwszej kolejno\u015bci wymienia si\u0119 czynniki spo\u0142eczno-gospodarcze, w drugiej strategiczno-militarne. W rzeczywisto\u015bci struktura, r\u00f3\u017cne aspekty i wielowymiarowy podzia\u0142\u00a0\u201epot\u0119gi\u201d jest bardzo skomplikowany i mo\u017cna uzna\u0107, \u017ce nawet na gruncie wskazanej nauki posta\u0107 i w\u0142a\u015bciwo\u015bci tego poj\u0119cia\u00a0nie zosta\u0142y jeszcze do ko\u0144ca odkryte. Do pewnego stopnia\u00a0\u201epot\u0119ga\u201d ma charakter ewolucyjny i jest do\u015b\u0107 p\u0142ynna w zale\u017cno\u015bci od splotu wielu r\u00f3\u017cnych obiektywnych przes\u0142anek, kt\u00f3rych raczej nie mo\u017cna przewidzie\u0107. Do czego s\u0142u\u017cy \u201epot\u0119ga\u201d? Najkr\u00f3tsz\u0105 odpowied\u017a mo\u017cna sprowadzi\u0107, i\u017c jest ona podstaw\u0105 realizacji interes\u00f3w narodowych. Niemniej jest to do\u015b\u0107 og\u00f3lne uj\u0119cie problemu. Aby bli\u017cej tej kwestii si\u0119 przyjrze\u0107 nale\u017cy po\u015bwi\u0119ci\u0107 temu nie co wi\u0119cej uwagi.<\/p>\n

Pot\u0119ga generalnie s\u0142u\u017cy do osi\u0105gania cel\u00f3w politycznych. Z kolei cele polityczne s\u0105 ostatecznym wynikiem natury samego pa\u0144stwa i jego spo\u0142ecze\u0144stwa. Do osi\u0105gni\u0119cia cel\u00f3w politycznych mo\u017cna wykorzysta\u0107 pot\u0119g\u0119 ekonomiczn\u0105 b\u0105d\u017a militarn\u0105. W jednym i drugim przypadku mamy do czynienia z przymusem, jak i podbojem. Cho\u0107 to pierwsze jest ta\u0144sze i bardziej atrakcyjne z punktu moralnego, jak i spo\u0142ecznego. Jednak to drugie, pomimo wi\u0119kszych koszt\u00f3w, jest czasami nieuchronne, aby mo\u017cna by\u0142o m\u00f3wi\u0107 o jakiejkolwiek skuteczno\u015bci. Dla lepszego wyobra\u017cenia sobie do czego s\u0142u\u017cy pot\u0119ga pa\u0144stwa ograniczymy si\u0119 tylko do jednego jej aspektu, czyli militarnego, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 u\u017cyty zar\u00f3wno w sytuacji wymuszania okre\u015blonych zachowa\u0144 pa\u0144stw trzecich, jak i ich podboju.<\/p>\n

Jak funkcjonuje wskazany \u201eprzymus\u201d i\u00a0\u201epodb\u00f3j\u201d w obszarze pot\u0119gi militarnej pa\u0144stwa? Na pocz\u0105tku nale\u017cy u\u015bci\u015bli\u0107 czym jest pot\u0119ga militarna. Zasadniczo w nauce o stosunkach mi\u0119dzynarodowych poj\u0119cie to sk\u0142ada si\u0119 z czterech rodzaj\u00f3w si\u0142 zbrojnych, armii (wojsk l\u0105dowych), si\u0142 powietrznych, si\u0142 morskich i nuklearnych. Z tych czterech rodzaj\u00f3w zasadnicz\u0105 pot\u0119g\u0119 posiadaj\u0105 armie, kt\u00f3re odgrywaj\u0105 najwa\u017cniejsz\u0105 rol\u0119 z punktu widzenie si\u0142y ofensywnej pa\u0144stwa. Zatem si\u0142y zbrojne pa\u0144stw, cho\u0107 nie wszystkich, s\u0105 skoncentrowane przede wszystkim na rozwoju wojsk l\u0105dowych, kt\u00f3re tak\u017ce obejmuj\u0105 si\u0142y powietrzne i morskie, niemniej jedynie jako wsparcie np. transport piechoty morskiej przez oceany, morza b\u0105d\u017a wi\u0119ksze lub mniejsze przej\u015bcia morskie. W tym sensie okr\u0119ty wojenne posiadaj\u0105 zdolno\u015bci, aby rzutowa\u0107 si\u0142\u0119 l\u0105dow\u0105 na wybrze\u017ca wrogich pa\u0144stw. Podobnie jest z si\u0142ami powietrznymi, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c posiadaj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 transportu wojsk, niemniej w ich przypadku wa\u017cniejsze jest to, \u017ce lotnictwo bojowe mo\u017ce skutecznie razi\u0107 przeciwnika z powietrza, pomagaj\u0105c tym samym wydatnie armiom operuj\u0105cym na l\u0105dzie. Wed\u0142ug takiego podej\u015bcia zar\u00f3wno misje morskie, jak i powietrzne jedynie asystuj\u0105 armii i nie s\u0105 one niezale\u017cne. Zatem misje te mo\u017cna wpisa\u0107 do rubryki pod nazw\u0105 armia (wojska l\u0105dowe).<\/p>\n

Armie maj\u0105 najwa\u017cniejsze znaczenie w prowadzeniu wojen, poniewa\u017c to one stanowi\u0105 g\u0142\u00f3wny instrument podboju i kontroli terytorium, kt\u00f3re dalszym ci\u0105gu stanowi najwa\u017cniejszy cel polityczny w \u015bwiecie pa\u0144stw terytorialnych. Zar\u00f3wno si\u0142y morskie, jak i powietrzne nie posiadaj\u0105 w\u0142a\u015bciwych sobie cech, aby m\u00f3c skutecznie opanowa\u0107 przestrze\u0144 l\u0105dow\u0105 przeciwnika. Jak wskaza\u0142 jeden ze s\u0142awnych brytyjskich strateg\u00f3w morskich Julian Corbett odno\u015bnie relacji mi\u0119dzy armi\u0105, a marynark\u0105 wojenn\u0105 \u201eOd kiedy ludzie \u017cyj\u0105 na ziemi, a nie na morzu, wielkie kwestie w czasie wojny pomi\u0119dzy narodami s\u0105 rozstrzygane \u2013 z wyj\u0105tkiem niewielu przypadk\u00f3w \u2013 albo przez armie dzia\u0142aj\u0105ce przeciwko terytorium wroga i jego organizacji \u017cycia spo\u0142eczno-gospodarczego, albo przez strach, \u017ce flota wojenna mo\u017ce stworzy\u0107 im sprzyjaj\u0105ce warunki\u201d. Corbett stosowa\u0142 swoj\u0105 logik\u0119 zar\u00f3wno do si\u0142 powietrznych, jak i pot\u0119gi morskiej.<\/p>\n

Jednak\u017ce, si\u0142y morskie i powietrzne nie musz\u0105 dzia\u0142a\u0107, jako element zwi\u0119kszaj\u0105cy zdolno\u015bci operacyjne armii. Z tych dw\u00f3ch pierwszych, ka\u017cda mo\u017ce niezale\u017cnie rzutowa\u0107 w\u0142asne zdolno\u015bci przeciwko wrogowi. Jak wielu marynarzy i lotnik\u00f3w z entuzjazmem lubi to podkre\u015bla\u0107. W tym sensie marynarka wojenna mo\u017ce ca\u0142kowicie zignorowa\u0107 to, co si\u0119 dzieje na polu bitwy i blokowa\u0107 wrogie pa\u0144stwa, podczas gdy si\u0142y powietrzne mog\u0105 panowa\u0107 nad lini\u0105 frontu i zrzuca\u0107 bomby na terytorium przeciwnika. Zar\u00f3wno morskie blokady, jak i bombardowania strategiczne szukaj\u0105 zwyci\u0119stwa przez zmuszenie adwersarza do poddania si\u0119, zanim armia odniesie zwyci\u0119stwo na froncie. Szczeg\u00f3lny cel stanowi to, aby przeciwnik podda\u0142 si\u0119, albo z powodu wyczerpania ekonomicznego, czyli skutecznego podkopania jego zdolno\u015bci do prowadzenia dalszych dzia\u0142a\u0144 wojennych, albo przez ogromne wyczerpanie moralne \u2013 cywilnej populacji.<\/p>\n

Jednak pomimo twierdze\u0144 Douhet\u2019a i Mahan\u2019a ani powietrzna ani morska pot\u0119ga nie posiada de facto zdolno\u015bci do wygrywania wojen samodzielnie. Nale\u017cy zdecydowanie zaznaczy\u0107, \u017ce \u017caden z tych wymuszaj\u0105cych instrument\u00f3w pot\u0119gi militarnej nie mo\u017ce wygra\u0107 konfliktu zbrojnego na du\u017c\u0105 skal\u0119, tym bardziej je\u015bli bior\u0105 w nim udzia\u0142 wielkie mocarstwa. G\u0142\u00f3wna przyczyna sprowadza si\u0119 do trudno\u015bci wywarcia skutecznego przymusu na przeciwniku. Szczeg\u00f3lnie trudno jest naruszy\u0107 podstawy lub zniszczy\u0107 gospodark\u0119 wroga jedynie przez morsk\u0105 blokad\u0119 lub strategiczne naloty. Ponadto przyw\u00f3dcy wsp\u00f3\u0142czesnych pa\u0144stw, tak jak ich narody, rzadko s\u0105 ch\u0119tne do kapitulacji nawet pomimo ponoszenia ogromnych strat materialnych i humanitarnych. Chocia\u017c blokady morskie, jak i strategiczne bombardowania nie mog\u0105 przynie\u015b\u0107 po\u017c\u0105danego efektu ko\u0144cowego, to jednak czasami mog\u0105 pom\u00f3c armii w uzyskaniu zwyci\u0119stwa przez powa\u017cne wyrz\u0105dzenie szk\u00f3d w strukturze przemys\u0142owej nieprzyjaciela, kt\u00f3ra zawsze stanowi podstaw\u0119 jego wojennej machiny. Niemniej nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, i\u017c zdolno\u015bci operacyjne tych si\u0142 s\u0105 wydatnie ograniczone i najcz\u0119\u015bciej odgrywaj\u0105 jedynie rol\u0119 pomocnicz\u0105.<\/p>\n

Armie (wojska l\u0105dowe) dominuj\u0105 nad innymi rodzajami si\u0142 zbrojnych z kilku powod\u00f3w. Tylko one mog\u0105 \u0142atwo pokona\u0107 wroga. Blokady morskie, jak i strategiczne bombardowania nie przynosz\u0105 szybkiego i zdecydowanego zwyci\u0119stwa. Szczeg\u00f3lnie je\u015bli w takim konflikcie bior\u0105 udzia\u0142 wielkie mocarstwa. Z regu\u0142y ten rodzaj pa\u0144stw posiada niezb\u0119dne warunki, aby prowadzi\u0107 d\u0142ugie i wyniszczaj\u0105ce wojny. Gwarancj\u0119 unikni\u0119cia takiej sytuacji daje jedynie armia. Innymi s\u0142owy ofensywny potencja\u0142 pa\u0144stwa jest osadzony przede wszystkim w pot\u0119dze wojsk l\u0105dowych. Potwierdzenie tej tezy odnajdziemy w zapisie historii najwi\u0119kszych wojen na \u015bwiecie na przestrzeni ostatnich dwustu lat, kt\u00f3ry\u00a0zostanie przedstawiony poni\u017cej.<\/p>\n

W okresie 153 lat, rozci\u0105gaj\u0105cych si\u0119 na przestani trzech stuleci XVIII, XIX i XX w., dok\u0142adnie pomi\u0119dzy 1792 r., a 1945 r., dosz\u0142o do dziesi\u0119ciu wielkich wojen pomi\u0119dzy najpot\u0119\u017cniejszymi mocarstwami na \u015bwiecie. Pierwszy okres dotyczy lat 1792-1815 r. \u2013 Rewolucji Francuskiej i wojen napoleo\u0144skich. Drugi okres dotyczy lat 1914-18 r. \u2013 pierwszej wojny \u015bwiatowej. Trzeci okres dotyczy lat 1939-45 r. \u2013 drugiej wojny \u015bwiatowej. W ostatnim przypadku wojna obj\u0119\u0142a nie tylko Europ\u0119, ale tak\u017ce Azj\u0119.<\/p>\n

W nast\u0119pstwie Rewolucji Francuskiej, nowy typ pa\u0144stwa \u2013 republika \u2013 a nast\u0119pnie Cesarstwo Francji prowadzi\u0142o wojny przez przesz\u0142o dwadzie\u015bcia trzy lata przeciwko r\u00f3\u017cnym koalicjom najwi\u0119kszych europejskich pot\u0119g, czyli Austrii, Prus, Rosji oraz Anglii. Wynik prawie ka\u017cdej z tych wojen by\u0142 rozstrzygany przez armie na l\u0105dzie \u2013 nie na morzu. Najlepiej o tym \u015bwiadczy s\u0142ynna bitwa morska pod Trafalgar w 1805 r. Pomimo tego, \u017ce flota brytyjska zdecydowanie pokona\u0142a flot\u0119 francusk\u0105 21 pa\u017adziernika 1805 r., sukces ten nie zapobieg\u0142 zwyci\u0119stwu Napoleona \u2013 odniesionego dzie\u0144 p\u00f3\u017aniej \u2013 nad Austri\u0105 w bitwie pod Ulm. Zatem zwyci\u0119stwo brytyjskiej floty mia\u0142o niewielki wp\u0142yw na fortun\u0119 wojenn\u0105 Francji na kontynencie. W rzeczywisto\u015bci w nast\u0119pnych dw\u00f3ch latach 1806-07 r. armie Napoleona odnios\u0142y ca\u0142\u0105 seri\u0119 najwi\u0119kszych triumf\u00f3w w Europie, pokonuj\u0105c Austriak\u00f3w i Rosjan pod Austerlitz (1805 r.), Prusy pod Jen\u0105 i Auerstadt (1806 r.), i ponownie Rosjan pod Frydlandem (1807 r.).<\/p>\n

Anglia tak\u017ce zastosowa\u0142a blokad\u0119 morsk\u0105, na kt\u00f3r\u0105 odpowiedzia\u0142 Napoleon, niemniej \u017cadne z tych dzia\u0142a\u0144 nie mia\u0142o znacz\u0105cego wp\u0142ywu na wynik wojennych zmaga\u0144 w Europie. W rzeczywisto\u015bci Anglia ostatecznie zosta\u0142a zmuszona do wys\u0142ania armii na kontynent, aby walczy\u0107 przeciwko wojskom Napoleona w Hiszpanii. W tym znaczeniu zar\u00f3wno angielska armia, jak i \u2013 w jeszcze wi\u0119kszym stopniu \u2013 rosyjska armia, kt\u00f3ra zdziesi\u0105tkowa\u0142a Francuz\u00f3w na rozleg\u0142ej przestrzeni swojego terytorium, by\u0142y przede wszystkim odpowiedzialne za ca\u0142kowite pozbawienie Cesarstwa Francji iluzji o zwyci\u0119stwie.<\/p>\n

Zasadniczy czynnik zwyci\u0119stwa podczas I wojny \u015bwiatowej zwi\u0105zany by\u0142 z r\u00f3wnowag\u0105 pot\u0119gi l\u0105dowej (balance of land power). O ostatecznym wyniku wojny przes\u0105dzi\u0142y d\u0142ugie i kosztowne bitwy na wschodnim froncie pomi\u0119dzy niemieckimi i rosyjskimi armiami, oraz na zachodnim froncie pomi\u0119dzy Niemcami, a si\u0142ami sojuszniczymi (Angli\u0105, Francj\u0105 i Ameryk\u0105). Niemcy odnie\u015bli ogromne zwyci\u0119stwo na wschodzie w pa\u017adzierniku 1917 r., kiedy rosyjska armia uleg\u0142a rozk\u0142adowi, a sama Rosja zaprzesta\u0142a dalszego prowadzenia wojny. Niemcy prawie powt\u00f3rzyli ten wyczyn na froncie zachodnim wiosn\u0105 1918 r., jednak angielskie, francuskie i ameryka\u0144skie armie skutecznie ich powstrzyma\u0142y. W wyniku niemieckiej kl\u0119ski na Zachodzie I wojna \u015bwiatowa zako\u0144czy\u0142a si\u0119 11 listopada 1918 r.<\/p>\n

W trakcie I wojny \u015bwiatowej strategiczne bombardowania odegra\u0142y marginaln\u0105 rol\u0119, je\u015bli chodzi o ko\u0144cowy wynik. Z kolei anglo-ameryka\u0144ska blokada morska Niemc\u00f3w zapewne mia\u0142a sw\u00f3j udzia\u0142 w zwyci\u0119stwie, niemniej by\u0142 to drugorz\u0119dny czynnik. Wielka Wojna w latach 1914-18 r., jak zosta\u0142a okre\u015blona przez historyk\u00f3w, by\u0142a de facto rozstrzygni\u0119ta na l\u0105dzie przez miliony walcz\u0105cych \u017co\u0142nierzy w okopach, wielu front\u00f3w przecinaj\u0105cych wzd\u0142u\u017c i wszerz ca\u0142y kontynent europejski, zmagaj\u0105cych si\u0119 stron w krwawych bitwach pod Verdun, Tannenberg, Passchendaele i Som\u0105.<\/p>\n

Wynik II wojny \u015bwiatowej w Europie i Azji by\u0142 rozstrzygni\u0119ty tak\u017ce w du\u017cej mierze przez bitwy prowadzone na l\u0105dzie pomi\u0119dzy armiami rywali wspieranych przez si\u0142y powietrzne i morskie. Niemiecka pot\u0119ga l\u0105dowa, Naczelnego Dow\u00f3dztwa Wojsk L\u0105dowych (Oberkommando des Heeres) \u2013 Wehrmachtu, by\u0142a prawie wy\u0142\u0105cznie odpowiedzialna za nag\u0142\u0105 fal\u0119 niemieckich zwyci\u0119stw, przeciwko Polsce we wrze\u015bniu 1939 r., Francji i Wielkiej Brytanii pomi\u0119dzy maj-czerwiec 1940 r. i Zwi\u0105zek Sowiecki pomi\u0119dzy czerwiec-grudzie\u0144 1941 r. \u00d3w fala obr\u00f3ci\u0142a si\u0119 przeciwko III Rzeszy z pocz\u0105tkiem 1942 r., a ostatecznie w maju 1945 r., kiedy Adolf Hitler by\u0142 ju\u017c martwy, a jego sukcesorzy przyj\u0119li bezwarunkow\u0105 kapitulacj\u0119.<\/p>\n

Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, i\u017c Niemcy byli zdecydowanie pobici na kontynencie, g\u0142\u00f3wnie na froncie wschodnim, przez Armi\u0119 Czerwon\u0105, \u00f3w front zap\u0142aci\u0142 wysok\u0105 danin\u0119 krwi, w postaci przygniataj\u0105cej liczby o\u015bmiu milion\u00f3w \u017co\u0142nierzy. W tym \u015bmierciono\u015bnym procesie, co najmniej, na ka\u017cde trzy sowieckie ofiary przypada\u0142y cztery niemieckie (w samych walkach pomi\u0119dzy rzek\u0105 Bug i Odr\u0105 zgin\u0119\u0142o oko\u0142o 600 tys. sowieckich obywateli). Tak\u017ce brytyjskie i ameryka\u0144skie armie pomaga\u0142y pokona\u0107 Wehrmacht, ale odgrywa\u0142y one znacz\u0105co mniejsz\u0105 rol\u0119 ni\u017c armie sowiet\u00f3w, by\u0142o to spowodowane g\u0142\u00f3wnie tym, i\u017c wojska Aliant\u00f3w nie zajmowa\u0142y we Francji \u017cadnych przycz\u00f3\u0142k\u00f3w, a\u017c do 1944 r., czyli mniej wi\u0119cej na rok przed zako\u0144czeniem II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n

Nale\u017cy nadmieni\u0107, i\u017c strategiczne bombardowania Aliant\u00f3w zako\u0144czy\u0142y si\u0119 niepowodzeniem i nie sparali\u017cowa\u0142y one niemieckiej machiny gospodarczej, a\u017c do pocz\u0105tku 1945 r., kiedy wynik wojny by\u0142 ju\u017c rozstrzygni\u0119ty. Sama pot\u0119ga powietrzna nie by\u0142a w stanie zniszczy\u0107 niemieckiej bazy przemys\u0142owej. To w\u0142a\u015bnie armie Aliant\u00f3w zbli\u017caj\u0105ce si\u0119 do III Rzeszy, tak jak na wschodzie armie sowieckie, odegra\u0142y kluczow\u0105 rol\u0119 w tym wysi\u0142ku. Tak\u017ce si\u0142y morskie Amerykan\u00f3w i Brytyjczyk\u00f3w nak\u0142adaj\u0105ce blokad\u0119 na Niemc\u00f3w mia\u0142y niewielki wp\u0142yw na ko\u0144cowy wynik wojny. Reasumuj\u0105c, jedyny spos\u00f3b, aby zniszczy\u0107 tak wielk\u0105 pot\u0119g\u0119 kontynentaln\u0105, jak\u0105 by\u0142y nazistowskie Niemcy, by\u0142a krwawa walka w l\u0105dowych bitwach i w ostateczno\u015bci terytorialny podb\u00f3j. Zar\u00f3wno strategiczne bombardowania, jak i morskie blokady mog\u0142y pom\u00f3c tylko w ograniczonym zakresie. W rzeczywisto\u015bci ich wojenny wysi\u0142ek mia\u0142 marginalne znaczenie.<\/p>\n

Amerykanie uwa\u017caj\u0105, \u017ce azjatycka cz\u0119\u015b\u0107 II wojny \u015bwiatowej zacz\u0119\u0142a si\u0119 od japo\u0144skiego ataku na Pearl Harbor 7 grudnia 1941 r. Jednak Japonia by\u0142a na wojennej \u015bcie\u017cce w Azji od 1931 r., kiedy podbi\u0142a Mand\u017curi\u0119, du\u017c\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 p\u00f3\u0142nocno-wschodnich Chin, zanim Stany Zjednoczone wesz\u0142y do wojny. Bezpo\u015brednio po Pearl Harbor, Japo\u0144czycy podbili wi\u0119ksz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 regionu Azji Po\u0142udniowo-Wschodniej i w zasadzie wszystkie wyspy w zachodniej cz\u0119\u015bci Pacyfiku. Japo\u0144ska armia stanowi\u0142a w zasadzie podstawowy instrument podboju, chocia\u017c jej marynarka cz\u0119sto by\u0142a u\u017cywana do transportu si\u0142 l\u0105dowych. Japonia tak\u017ce prowadzi\u0142a strategiczne bombardowania w Chinach, ale by\u0142y one jednoznacznie nieskuteczne.<\/p>\n

W 1938 r. Japonia zacz\u0119\u0142a blokad\u0119 Chin kontynentalnych, aby odci\u0105\u0107 je od dost\u0119pu do \u015bwiata zewn\u0119trznego, co mia\u0142o przyczyni\u0107 si\u0119 wydatnie do redukcji nap\u0142ywu uzbrojenia i innych d\u00f3br do Pa\u0144stwa \u015arodka, kt\u00f3re i tak w\u0105skim strumieniem przenika\u0142y do 1942 r. Pomimo blokady morskiej i cz\u0119\u015bciowo l\u0105dowej, chi\u0144skie armie by\u0142y w stanie utrzyma\u0107 si\u0119 na polu bitwy, odmawiaj\u0105c jakiejkolwiek kapitulacji japo\u0144skiemu okupantowi. W tym sensie, mo\u017cna bezsprzecznie uzna\u0107, \u017ce pot\u0119ga l\u0105dowa stanowi\u0142a kluczowy czynnik militarnych sukces\u00f3w Japonii podczas II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n

Wynik wojny odwr\u00f3ci\u0142 si\u0119 w czerwcu 1942, kiedy Amerykanie odnie\u015bli wa\u017cne zwyci\u0119stwo nad japo\u0144sk\u0105 flot\u0105 wojenn\u0105 w bitwie o Midway. W nast\u0119pnych trzech latach, Japonia coraz bardziej traci\u0142a si\u0142\u0119 wobec prowadzenia wojny na dwa fronty, aby ostatecznie przyj\u0105\u0107 bezwarunkow\u0105 kapitulacj\u0119 w sierpniu 1945 r. W tym kontek\u015bcie przypadek Japonii jest jednak szczeg\u00f3lny. Z pewno\u015bci\u0105 pot\u0119ga l\u0105dowa \u2013 przede wszystkim ameryka\u0144ska \u2013 odnios\u0142a zasadnicz\u0105 rol\u0119 w pokonaniu Japonii. Niemniej morska blokada japo\u0144skich wysp tak\u017ce by\u0142a decyduj\u0105cym czynnikiem dla dalszego przebiegu wojny. Natomiast strategiczne bombardowania japo\u0144skich miast zar\u00f3wno konwencjonalne, jak i j\u0105drowe, obejmuj\u0105ce Hiroszim\u0119, (zrzucenie bomy uranowej o mocy 12,5 kiloton \u2013 140 tys. liczby zabitych) oraz Nagasaki (w tym wypadku, zrzucenia bomby plutonowej o mocy 22 kiloton \u2013 70 tys. liczby zabitych) powoduj\u0105ce ogromne cierpienie w\u015br\u00f3d ludno\u015bci cywilnej, szczeg\u00f3lnie w miastach, odgrywa\u0142o drugorz\u0119dn\u0105 rol\u0119.<\/p>\n

Japonia to jedyny przypadek w historii nowoczesnych stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych, gdzie czynnik pot\u0119gi l\u0105dowej nie by\u0142 wy\u0142\u0105cznie odpowiedzialny za okre\u015blenie ostatecznego wyniku wojny, w kt\u00f3rym pozosta\u0142e dwa najwa\u017cniejsze instrumenty przymusu, a wi\u0119c pot\u0119ga morska i powietrzna, odegra\u0142y wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 ni\u017c tylko pomocnicz\u0105.<\/p>\n

Do siedmiu pozosta\u0142ych wojen mi\u0119dzy wielkimi mocarstwami, na przestrzeni wskazanych 153 lat, (1792-1945 r.) mo\u017cna zaliczy\u0107 wojn\u0119 krymsk\u0105 \u2013 1853-56 r., wojn\u0119 o zjednoczenie W\u0142och \u2013 1859 r., wojn\u0119 austriacko-prusk\u0105 \u2013 1866 r., wojn\u0119 francusko-prusk\u0105 1870-71 r., wojn\u0119 rosyjsko-japo\u0144sk\u0105 \u20131904-5 r., wojn\u0119 domow\u0105 w Rosji \u2013 1918-21 r. W tym ostatnim przypadku nale\u017cy wykluczy\u0107 wojn\u0119 polsko-rosyjsk\u0105 1920 r. Po pierwsze, wojna ta stanowi\u0142a typowy konflikt terytorialny mi\u0119dzy dwoma niepodleg\u0142ymi pa\u0144stwami, a nie walk\u0105 zbrojn\u0105 mi\u0119dzy Rosjanami o w\u0142adz\u0119 polityczn\u0105 w kraju. Po drugie, Polska nie mia\u0142a statusu mocarstwa. Po trzecie, interwencja Francji, Wielkiej Brytanii, Stan\u00f3w Zjednoczonych i Japonii nie by\u0142a wymierzona w odrodzone pa\u0144stwo polskie (II Rzeczypospolit\u0105), ale w re\u017cim bolszewicki. Ostatni konflikt to wojna sowiecko-japo\u0144ska w 1939 r.<\/p>\n

\u017badna z wymienionych wojen nie obejmowa\u0142a kategorii strategicznych bombardowa\u0144. Jedynie rosyjsko-japo\u0144ska wojna 1904-5 r. mia\u0142a znacz\u0105cy udzia\u0142 komponentu morskiego, chocia\u017c \u017cadna ze stron nie zastosowa\u0142a blokady morskiej. Floty wojenne powy\u017cszych rywali walczy\u0142y przede wszystkim o panowanie na morzach, kt\u00f3re by\u0142o wa\u017cne, gdy\u017c strona dominuj\u0105ca na akwenach morskich uzyskiwa\u0142a przewag\u0119 w rzutowaniu si\u0142 l\u0105dowych bezpo\u015brednio na teatr dzia\u0142a\u0144 operacyjnych. W zwi\u0105zku z tym wszystkie wskazane konflikty zosta\u0142y rozstrzygni\u0119te wy\u0142\u0105cznie przez armie \u015bcieraj\u0105ce si\u0119 w bitwach l\u0105dowych.<\/p>\n

W ko\u0144cu, wynik g\u0142\u00f3wnego konfliktu konwencjonalnego w Europie\u00a0podczas zimnej wojny w latach 1946\/47-89 r., przypadek wychodz\u0105cy poza przyj\u0119te teoretyczne ramy czasowe lat 1792-1945 r., hipotetycznie w du\u017cej mierze m\u00f3g\u0142 by\u0107 okre\u015blony przez wydarzenia na jego centralnym froncie, gdzie wojska NATO i Uk\u0142adu Warszawskiego najprawdopodobniej zderzy\u0142yby si\u0119 ze sob\u0105. G\u0142\u00f3wn\u0105 pot\u0119g\u0105 tego frontu by\u0142y wojska l\u0105dowe, trzech najwi\u0119kszych mocarstw. Cho\u0107 warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce Stany Zjednoczone wcale nie by\u0142y w tej kategorii si\u0142\u0105 najpot\u0119\u017cniejsz\u0105, zajmowa\u0142y de facto dopiero trzecie miejsce \u2013 6 dywizji ameryka\u0144skich, 12 dywizji zachodnio\u2013niemieckich i 26 dywizji sowieckich.<\/p>\n

Oczywi\u015bcie taktyczne wsparcie si\u0142 powietrznych mia\u0142oby wp\u0142yw na przeprowadzane uderzenia i przeciwuderzenia wojsk l\u0105dowych. Przebieg ca\u0142ej wojny w du\u017cej mierze zale\u017ca\u0142by od tego, jak rywale realizowaliby swoje doktryny. Ponadto, \u017cadna ze stron nie mog\u0142aby przeprowadzi\u0107 strategicznego bombardowania, z powodu pojawienia si\u0119 broni nuklearnej, kt\u00f3rej obecno\u015b\u0107 raczej zniech\u0119ca\u0142aby obie strony do jej u\u017cycia (zgodnie z doktryn\u0105 wzajemnego gwarantowanego zniszczenia, Mutual Assured Destruction \u2013 MAD).<\/p>\n

NATO nie mog\u0142oby r\u00f3wnie\u017c efektywnie wykorzysta\u0107 swojej przewagi morskiej, wydaje si\u0119 ma\u0142o prawdopodobne, aby Zwi\u0105zek Sowiecki by\u0142 tak wra\u017cliwy na morskie blokady, jak Japonia podczas II wojny \u015bwiatowej. Z pewno\u015bci\u0105 sowieckie okr\u0119ty podwodne by\u0142yby w stanie przeci\u0105\u0107 morskie linie komunikacyjne mi\u0119dzy Stanami Zjednoczonymi, a Zachodni\u0105 Europ\u0105, niemniej istnieje du\u017ce prawdopodobie\u0144stwo, i\u017c taka strategia w d\u0142u\u017cszym okresie czasu ponios\u0142aby fiasko, tak jak sta\u0142o si\u0119 to w przypadku Niemiec w dw\u00f3ch wojnach \u015bwiatowych.<\/p>\n

W zwi\u0105zku z tymi za\u0142o\u017ceniami, oraz analiz\u0105 przypadk\u00f3w historycznych, hegemoniczna wojna NATO-Uk\u0142ad Warszawski musia\u0142aby si\u0119 rozstrzygn\u0105\u0107 w wojnie l\u0105dowej, obejmuj\u0105cej swoim zasi\u0119giem ogromny masyw Europy \u015arodkowo-Wschodniej, tak jak to mia\u0142o miejsce w przesz\u0142o\u015bci w przypadku inwazji na Rosj\u0119\/Zwi\u0105zek Sowiecki przez Francj\u0119 Napoleona, kajzerowskie Niemcy i III Rzesz\u0119.<\/p>\n

\n

Link:<\/strong>\u00a0mil.link\/pl\/wojny-byly-sa-i-beda\/<\/p>\n

Kr\u00f3tki link:<\/strong> mil.link\/i\/wojny<\/p>\n

\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wszystkie pa\u0144stwa d\u0105\u017c\u0105 do zapewnienia sobie bezpiecze\u0144stwa, maj\u0105 w tym wsp\u00f3lny cel, aby przetrwa\u0107 w niesprzyjaj\u0105cych warunkach. Zasadniczy podzia\u0142 mi\u0119dzy nimi istnieje w postrzeganiu zewn\u0119trznego otoczenia. Dla jednych z nich b\u0119dzie ono optymalne, dla drugich nie do zaakceptowania. W pierwszym przypadku, pa\u0144stwa uczyni\u0105 wszystko, w\u0142\u0105cznie z u\u017cyciem si\u0142y, aby zachowa\u0107 sw\u00f3j status quo, w drugim, …<\/p>\n","protected":false},"author":27,"featured_media":3980,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"single-default-ns.php","format":"standard","meta":[],"categories":[6,7,8],"tags":[120,152,383,384],"yoast_head":"\nWojny by\u0142y, s\u0105 i b\u0119d\u0105... | MIL.link - edycja polska<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/mil.link\/pl\/wojny-byly-sa-i-beda\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Wojny by\u0142y, s\u0105 i b\u0119d\u0105... | MIL.link - edycja polska\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Wszystkie pa\u0144stwa d\u0105\u017c\u0105 do zapewnienia sobie bezpiecze\u0144stwa, maj\u0105 w tym wsp\u00f3lny cel, aby przetrwa\u0107 w niesprzyjaj\u0105cych warunkach. Zasadniczy podzia\u0142 mi\u0119dzy nimi istnieje w postrzeganiu zewn\u0119trznego otoczenia. Dla jednych z nich b\u0119dzie ono optymalne, dla drugich nie do zaakceptowania. W pierwszym przypadku, pa\u0144stwa uczyni\u0105 wszystko, w\u0142\u0105cznie z u\u017cyciem si\u0142y, aby zachowa\u0107 sw\u00f3j status quo, w drugim, ...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/mil.link\/pl\/wojny-byly-sa-i-beda\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MIL.link - edycja polska\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/mildotlink\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-12-12T11:45:50+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2018-04-13T11:51:37+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/cemetery-3312698_1920.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1280\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Artur Brzeskot\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@mildotlink\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@mildotlink\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Artur Brzeskot\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"18 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/wojny-byly-sa-i-beda\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/wojny-byly-sa-i-beda\/\"},\"author\":{\"name\":\"Artur Brzeskot\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/person\/8f6ee52e2910077628bc6fa66238f467\"},\"headline\":\"Wojny by\u0142y, s\u0105 i b\u0119d\u0105…\",\"datePublished\":\"2017-12-12T11:45:50+00:00\",\"dateModified\":\"2018-04-13T11:51:37+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/wojny-byly-sa-i-beda\/\"},\"wordCount\":3646,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization\"},\"keywords\":[\"historia\",\"konflikty\",\"polemologia\",\"wojny\"],\"articleSection\":[\"Geopolityka\",\"Historia\",\"Konflikty\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/wojny-byly-sa-i-beda\/\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/wojny-byly-sa-i-beda\/\",\"name\":\"Wojny by\u0142y, s\u0105 i b\u0119d\u0105... | MIL.link - edycja polska\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2017-12-12T11:45:50+00:00\",\"dateModified\":\"2018-04-13T11:51:37+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/wojny-byly-sa-i-beda\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/mil.link\/pl\/wojny-byly-sa-i-beda\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/wojny-byly-sa-i-beda\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Wojny by\u0142y, s\u0105 i b\u0119d\u0105…\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/\",\"name\":\"MIL.link - edycja polska\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization\",\"name\":\"mil.link\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/mildotlink\/\",\"https:\/\/twitter.com\/mildotlink\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/millink.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/millink.png\",\"width\":317,\"height\":93,\"caption\":\"mil.link\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/person\/8f6ee52e2910077628bc6fa66238f467\",\"name\":\"Artur Brzeskot\",\"description\":\"Absolwent Uniwersytetu Szczeci\u0144skiego Instytutu Historii i Stosunk\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych oraz Katedry Bada\u0144 nad Konfliktami i Pokojem. Ekspert Europejskiego Instytutu Bezpiecze\u0144stwa. Zainteresowania: stosunki mi\u0119dzynarodowe teoria i praktyka\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/author\/arturbrzeskot\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Wojny by\u0142y, s\u0105 i b\u0119d\u0105... | MIL.link - edycja polska","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/mil.link\/pl\/wojny-byly-sa-i-beda\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Wojny by\u0142y, s\u0105 i b\u0119d\u0105... | MIL.link - edycja polska","og_description":"Wszystkie pa\u0144stwa d\u0105\u017c\u0105 do zapewnienia sobie bezpiecze\u0144stwa, maj\u0105 w tym wsp\u00f3lny cel, aby przetrwa\u0107 w niesprzyjaj\u0105cych warunkach. Zasadniczy podzia\u0142 mi\u0119dzy nimi istnieje w postrzeganiu zewn\u0119trznego otoczenia. Dla jednych z nich b\u0119dzie ono optymalne, dla drugich nie do zaakceptowania. W pierwszym przypadku, pa\u0144stwa uczyni\u0105 wszystko, w\u0142\u0105cznie z u\u017cyciem si\u0142y, aby zachowa\u0107 sw\u00f3j status quo, w drugim, ...","og_url":"https:\/\/mil.link\/pl\/wojny-byly-sa-i-beda\/","og_site_name":"MIL.link - edycja polska","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/mildotlink\/","article_published_time":"2017-12-12T11:45:50+00:00","article_modified_time":"2018-04-13T11:51:37+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":1280,"url":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/cemetery-3312698_1920.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Artur Brzeskot","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@mildotlink","twitter_site":"@mildotlink","twitter_misc":{"Napisane przez":"Artur Brzeskot","Szacowany czas czytania":"18 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/wojny-byly-sa-i-beda\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/wojny-byly-sa-i-beda\/"},"author":{"name":"Artur Brzeskot","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/person\/8f6ee52e2910077628bc6fa66238f467"},"headline":"Wojny by\u0142y, s\u0105 i b\u0119d\u0105…","datePublished":"2017-12-12T11:45:50+00:00","dateModified":"2018-04-13T11:51:37+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/wojny-byly-sa-i-beda\/"},"wordCount":3646,"publisher":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization"},"keywords":["historia","konflikty","polemologia","wojny"],"articleSection":["Geopolityka","Historia","Konflikty"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/wojny-byly-sa-i-beda\/","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/wojny-byly-sa-i-beda\/","name":"Wojny by\u0142y, s\u0105 i b\u0119d\u0105... | MIL.link - edycja polska","isPartOf":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#website"},"datePublished":"2017-12-12T11:45:50+00:00","dateModified":"2018-04-13T11:51:37+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/wojny-byly-sa-i-beda\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/mil.link\/pl\/wojny-byly-sa-i-beda\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/wojny-byly-sa-i-beda\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/mil.link\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Wojny by\u0142y, s\u0105 i b\u0119d\u0105…"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#website","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/","name":"MIL.link - edycja polska","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/mil.link\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization","name":"mil.link","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/","sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/mildotlink\/","https:\/\/twitter.com\/mildotlink"],"logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/millink.png","contentUrl":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/millink.png","width":317,"height":93,"caption":"mil.link"},"image":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/person\/8f6ee52e2910077628bc6fa66238f467","name":"Artur Brzeskot","description":"Absolwent Uniwersytetu Szczeci\u0144skiego Instytutu Historii i Stosunk\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych oraz Katedry Bada\u0144 nad Konfliktami i Pokojem. Ekspert Europejskiego Instytutu Bezpiecze\u0144stwa. Zainteresowania: stosunki mi\u0119dzynarodowe teoria i praktyka","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/author\/arturbrzeskot\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3979"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/27"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3979"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3979\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3983,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3979\/revisions\/3983"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3980"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3979"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3979"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3979"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}