{"id":3990,"date":"2017-12-10T13:04:22","date_gmt":"2017-12-10T13:04:22","guid":{"rendered":"https:\/\/mil.link\/pl\/?p=3990"},"modified":"2018-04-13T13:11:29","modified_gmt":"2018-04-13T13:11:29","slug":"biegunowosc-systemu-polarity-of-the-system","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/mil.link\/pl\/biegunowosc-systemu-polarity-of-the-system\/","title":{"rendered":"Biegunowo\u015b\u0107 systemu (polarity of the system)"},"content":{"rendered":"

W\u015br\u00f3d badaczy stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych ma miejsce d\u0142uga i nierozstrzygni\u0119ta debata czy dwubiegunowo\u015b\u0107 (dwa wielkie mocarstwa) jest bardziej podatna na wojny ni\u017c wielobiegunowo\u015b\u0107 (trzy i wi\u0119cej mocarstw). Chocia\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich uznaje, \u017ce system suwerennych pa\u0144stw od swoich narodzin w 1648 r., a\u017c do zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej by\u0142 wielobiegunowy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 te\u017c uznaje, \u017ce bipolarno\u015b\u0107 wyst\u0105pi\u0142a jedynie raz po 1945 r. i trwa\u0142a do 1989\/91 r.<\/strong><\/p>\n

W efekcie wyst\u0119puje silna pokusa, maj\u0105ca swoje podstawy w historii Europy, aby twierdzi\u0107, \u017ce dwubiegunowo\u015b\u0107 jest bardziej stabilna. W ko\u0144cu dwie \u015bwiatowe wojny mia\u0142y miejsce w pierwszej po\u0142owie XX w., kiedy Europa by\u0142a wielobiegunowa. Z kolei podczas zimnej wojny nie wyst\u0105pi\u0142 \u017caden bezpo\u015bredni konflikt zbrojny pomi\u0119dzy dwoma supermocarstwami USA-ZSRS.<\/p>\n

Wskazane argumenty s\u0105 nieco mniej wiarygodne, je\u015bli nasz\u0105 o\u015b czasu przesuniemy do XIX-ego w. W tamtym okresie w latach 1815-1853 r. te\u017c nie by\u0142o \u017cadnej wojny pomi\u0119dzy \u00f3wczesnymi wielkimi mocarstwami (Wielka Brytania, Rosja, Francja, Prusy, Austria), ani w latach 1871-1914 r. (Wielka Brytania, Rosja, Francja, Niemcy, Austro-W\u0119gry i W\u0142ochy). W sumie te d\u0142ugie okresy relatywnej stabilno\u015bci s\u0105 por\u00f3wnywane do tzw. d\u0142ugiego pokoju zimnowojennego. Jakby\u015bmy na to nie spojrzeli bardzo trudno jest ustali\u0107 przez sam\u0105 analiz\u0119 historii czy dwubiegunowo\u015b\u0107 lub wielobiegunowo\u015b\u0107 jest bardziej lub mniej podatna na konflikty zbrojne.<\/p>\n

Dlatego zwolennicy tych dw\u00f3ch perspektyw (bipolarity), jak i (multipolarity) nie opieraj\u0105 si\u0119 tylko na historycznych faktach, ale tak\u017ce na argumentach teoretycznych. Badacze, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce dwubiegunowo\u015b\u0107 jest mniej podatna na wojny przedstawiaj\u0105 trzy silne fakty. Po pierwsze, wed\u0142ug nich, niestabilno\u015b\u0107 struktury wielobiegunowej wynika z wi\u0119kszej liczby kombinacji potencjalnych par konfliktu. Inaczej jest w strukturze dwubiegunowej, gdzie g\u0142\u00f3wna o\u015b rywalizacji przebiega pomi\u0119dzy liderami dw\u00f3ch mocarstw (np. Sparta-Ateny, Rzym-Kartagina, Francja-Habsburgowie, USA-ZSRS). W takim uk\u0142adzie (bipolarity) przy dw\u00f3jce supermocarstw wyst\u0119puje jedna para relacji, a wi\u0119c tylko jedna mo\u017cliwo\u015b\u0107 wojny, przy trzech aktorach (multipolarity) mog\u0105 wyst\u0105pi\u0107 trzy konflikty zbrojne, przy czterech sze\u015b\u0107 przy pi\u0119ciu dziesi\u0119\u0107 \u2026 etc. Zatem czym wi\u0119ksza liczba du\u017cych podmiot\u00f3w w systemie tym bardziej ro\u015bnie suma potencjalnych napi\u0119\u0107, kryzys\u00f3w i konflikt\u00f3w. Liczba par relacji kszta\u0142tuje si\u0119 wed\u0142ug wzoru: n (n \u2013 1) \/ 2.<\/p>\n

Drugi argument zmierza do tego, i\u017c w dwubiegunowo\u015bci pojawia si\u0119 wi\u0119ksza r\u00f3wno\u015b\u0107 (equality) roz\u0142o\u017cenia potencja\u0142u mi\u0119dzy dwoma wielkimi mocarstwami. Wynika to z tego, \u017ce im wi\u0119cej jest du\u017cych aktor\u00f3w w systemie tym wi\u0119ksza jest asymetria dystrybucji bogactwa i populacji. Silniejsze mocarstwa mog\u0105 uzyska\u0107 przewag\u0119 nad s\u0142abszymi. Z tak\u0105 sytuacj\u0105 mieli\u015bmy do czynienia w relacjach Francja-wilhelmi\u0144skie Niemcy w latach 1871-1913 r., gdzie ci ostatni uzyskali ogromn\u0105 przewag\u0119 (40% do 12% \u2013 relatywnego bogactwa Europy) u progu I wojny \u015bwiatowej. Ponadto, w strukturze systemu wielobiegunowego istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 zmowy dw\u00f3ch lub wi\u0119cej mocarstw przeciwko jednemu. Z tak\u0105 sytuacj\u0105 mieli\u015bmy do czynienia w 1866 r., kiedy Prusy i W\u0142ochy zjednoczy\u0142y si\u0119 przeciwko Austrii, lub kiedy III Rzesza i Zwi\u0105zek Sowiecki zm\u00f3wi\u0142y si\u0119 przeciwko Polsce w 1939 r. Z samej definicji takie zachowanie jest nie mo\u017cliwe w strukturze systemu dwubiegunowego, dzi\u0119ki temu Bo\u015bnia i Hercegowina unikn\u0119\u0142a rozbioru ze strony Chorwacji i Serbii \u2013 zapobieg\u0142y temu Stany Zjednoczone.<\/p>\n

Trzeci argument przeciwko wielobiegunowo\u015bci dotyczy du\u017co wi\u0119kszego prawdopodobie\u0144stwa b\u0142\u0119dnej oceny otoczenia, czyli tzw. miskalkulacji (miscalculation). Niestety miskalkulacja cz\u0119sto ma du\u017cy wp\u0142yw na przyczyny wojen. W dwubiegunowo\u015bci wyst\u0119puje du\u017co wi\u0119ksza przejrzysto\u015b\u0107, je\u015bli chodzi o potencjalne zagro\u017cenia i to kto ma za nie wzi\u0105\u0107 odpowiedzialno\u015b\u0107. Dwaj najwi\u0119ksi aktorzy w systemie b\u0119d\u0105 nieuchronnie skupiali na sobie najwi\u0119cej czasu i uwagi, bo nikt inny nie b\u0119dzie w stanie zada\u0107 im por\u00f3wnywalnych strat. W efekcie ulega redukcji mo\u017cliwo\u015b\u0107 fa\u0142szywej oceny zdolno\u015bci w\u0142asnych i adwersarza np. strategiczno-militarnych i spo\u0142eczno-gospodarczych, ale tak\u017ce wzajemnych intencji \u2013 przynajmniej do jakiego\u015b stopnia.<\/p>\n

W kontra\u015bcie do tego, wielobiegunowo\u015b\u0107 maj\u0105ca trzech lub wi\u0119cej aktor\u00f3w zwykle operuje w bardzo p\u0142ynnym \u015brodowisku, gdzie identyfikowanie sojusznik\u00f3w, neutralnych pa\u0144stw lub wrog\u00f3w jest bardzo trudne. We\u017amy przyk\u0142ad Polski z okresu dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego. Jej stratedzy musieli bez przerwy kalkulowa\u0107, jak zachowa si\u0119 III Rzesza, Zwi\u0105zek Sowiecki, Litwa, \u0141otwa, Czechos\u0142owacja, p\u00f3\u017aniej r\u00f3wnie\u017c S\u0142owacja i W\u0119gry. Dlatego nie zaskakuje fakt, \u017ce nie uda\u0142o si\u0119 nam przewidzie\u0107, \u017ce Francja, Wielka Brytania i Rumunia nie wype\u0142ni\u0105 swoich zobowi\u0105za\u0144 sojuszniczych, a ZSRS nie dochowa neutralno\u015bci. W obecnej sytuacji, gdzie w moim przekonaniu mamy struktur\u0119 dwubiegunow\u0105 w Europie (USA-Rosja) istnieje tylko jeden kierunek zagro\u017ce\u0144 \u2013 Federacja Rosyjska. Takie warunki s\u0105 du\u017co bardziej komfortowe dla bezpiecze\u0144stwa naszego kraju, poniewa\u017c zmniejszaj\u0105 poziom prawdopodobie\u0144stwa pope\u0142nienia b\u0142\u0119du.<\/p>\n

Ponadto, koncepcja \u201ebalance of power\u201d jest efektywniejsza w strukturze dwubiegunowej, gdy\u017c tylko dwa supermocarstwa musz\u0105 zmaga\u0107 si\u0119 ze sob\u0105. W takim systemie nie ma innych aktor\u00f3w, kt\u00f3rzy posiadaliby por\u00f3wnywalny lub przybli\u017cony potencja\u0142, kt\u00f3ry mo\u017ce by\u0107 u\u017cyty efektywnie do balansowania. Pomimo tego, \u017ce mniejsze mocarstwa mog\u0105 by\u0107 u\u017cytecznymi sojusznikami w r\u00f3wnowa\u017ceniu, to w ostateczno\u015bci nie decyduj\u0105 o rezultacie roz\u0142o\u017cenia pot\u0119gi i geografii. Inaczej jest w strukturze wielobiegunowej, gdzie zaniepokojone pa\u0144stwa zawsze czuj\u0105 pokus\u0119 spychania ci\u0119\u017caru odstraszania i obrony na swoich s\u0105siad\u00f3w lub sojusznik\u00f3w.<\/p>\n

Chocia\u017c taka strategia nie jest zbyt atrakcyjna, gdy\u017c z regu\u0142y prowadzi do sytuacji, w kt\u00f3rej agresorzy izoluj\u0105 swoje ofiary i w ostateczno\u015bci je eliminuj\u0105. Oczywi\u015bcie istnieje te\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107, \u017ce sojusznicy nie zachowaj\u0105 si\u0119 samolubnie wobec zagro\u017conego pa\u0144stwa i przy\u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 do koalicji r\u00f3wnowa\u017c\u0105cej, aby powstrzyma\u0107 lub nawet pokona\u0107 agresora. Chocia\u017c mocarstwo rewizjonistyczne i tak mo\u017ce doj\u015b\u0107 do wniosku, \u017ce osi\u0105gnie swoje cele, zanim zawi\u0105\u017ce si\u0119 r\u00f3wnowa\u017c\u0105ca koalicja. Do takich przes\u0142anek dochodzili w historii Europy m.in. Napoleon, Bismarck i Hitler. W ka\u017cdym razie ta niebezpieczna dynamika nie istnieje w prostej strukturze \u015bwiata bipolarnego, gdzie jest tylko dw\u00f3ch rywali, bezustannie patrz\u0105cych sobie na r\u0119ce.<\/p>\n

Jednak nie wszyscy badacze stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych akceptuj\u0105 twierdzenie, \u017ce dwubiegunowo\u015b\u0107 sprzyja pokojowi. Niekt\u00f3rzy s\u0105 przekonani, \u017ce jest przeciwnie. Wed\u0142ug ich pogl\u0105d\u00f3w im wi\u0119cej jest wielkich mocarstw w strukturze systemu tym lepsze s\u0105 perspektywy dla stabilno\u015bci i pokoju. Ten optymizm jest oparty na dw\u00f3ch za\u0142o\u017ceniach. Po pierwsze, odstraszanie jest du\u017co \u0142atwiejsze, poniewa\u017c wi\u0119cej jest pa\u0144stw, kt\u00f3re mog\u0105 przy\u0142\u0105czy\u0107 si\u0119 do konfrontacji z agresywn\u0105 pot\u0119g\u0105. W przeciwie\u0144stwie do dwubiegunowo\u015bci, gdzie nie ma \u017cadnych r\u00f3wnowa\u017c\u0105cych partner\u00f3w. Pomimo tego, \u017ce w strukturze wielobiegunowej r\u00f3wnowa\u017cenie mo\u017ce by\u0107 nieefektywne, to jednak ostatecznie sojusznicy s\u0105 w stanie zawi\u0105za\u0107 szerok\u0105 koalicj\u0119 i pokona\u0107 agresora. Tak by\u0142o m.in. w przypadku Cesarstwa Francji 1815 r., Cesarstwa Niemieckiego 1918 r., Cesarstwa Japonii 1945 r. i III Rzeszy 1945 r.<\/p>\n

Po drugie, w wielobiegunowo\u015bci wyst\u0119puje du\u017co mniej podejrzliwo\u015bci i wrogo\u015bci mi\u0119dzy wielkimi mocarstwami, poniewa\u017c ich uwaga, jak\u0105 sobie nawzajem po\u015bwi\u0119caj\u0105 jest mniej intensywna ni\u017c w systemie dw\u00f3ch supermocarstw. W uk\u0142adzie wielobiegunowo\u015bci mocarstwa nie mog\u0105 sobie pozwoli\u0107 na zbytnie zainteresowanie jednym ze swoich rywali, aby nie straci\u0107 z pola widzenia innych, musz\u0105 rozprasza\u0107 swoj\u0105 uwag\u0119 na wszystkich potencjalnych pretendent\u00f3w do hegemonii. Ponadto, mnogo\u015b\u0107 interakcji mi\u0119dzy r\u00f3\u017cnymi pa\u0144stwami tworzy wiele linii podzia\u0142\u00f3w, kt\u00f3re mityguj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 wybuchu konfliktu. W efekcie czego z\u0142o\u017cono\u015b\u0107 systemu obni\u017ca prawdopodobie\u0144stwo wybuchu wielkiej wojny.<\/p>\n

Wraz z ko\u0144cem zimnej wojny i implozj\u0105 Zwi\u0105zku Sowieckiego wielu publicyst\u00f3w i naukowc\u00f3w mia\u0142o sk\u0142onno\u015b\u0107 do wyra\u017cania pogl\u0105du, \u017ce pojawi\u0142 si\u0119 na \u015bwiecie system jednobiegunowy lub nawet bezbiegunowy (m.in. Charles Krauthammer,\u00a0The Unipolar Moment<\/em>, Foreign Affairs, 1990; William C. Wohlforth,\u00a0The Stability of Unipolar World<\/em>, International Security, 1999; Samuel P. Huntington\u00a0The Lonely Superpower<\/em>, Foreign Affairs, 1999; R. N. Haass,\u00a0The Age of Nonpolarity<\/em>, Foreign Affairs, 2008). Wed\u0142ug\u00a0tego za\u0142o\u017cenia Stany Zjednoczone stanowi\u0105 jedyne wielkie mocarstwo na \u015bwiecie, czyli Ameryka jest globaln\u0105 hegemoni\u0105. Wyczyn bez precedensu w historii \u015bwiata. Jednak jest r\u00f3wnie\u017c wielu badaczy, kt\u00f3rzy utrzymuj\u0105, \u017ce obecny system jest wielobiegunowy (multipolarity), innymi s\u0142owy USA to najpot\u0119\u017cniejsze mocarstwo na \u015bwiecie w\u015br\u00f3d innych wielkich mocarstw, takich jak Rosja i Chiny.<\/p>\n

Zastan\u00f3wmy si\u0119 przez chwil\u0119, jakie mog\u0105 by\u0107 konsekwencje dla mi\u0119dzynarodowej stabilno\u015bci i pokoju w przypadku istnienia struktury jednobiegunowej? Zapewne taki \u015bwiat mo\u017ce by\u0107 bardziej bezpieczny ni\u017c dwubiegunowy i wielobiegunowy, poniewa\u017c nie istnia\u0142aby w nim ani rywalizacja o bezpiecze\u0144stwo prowadz\u0105ca do wy\u015bcigu zbroje\u0144 ani wojna pomi\u0119dzy wielkimi mocarstwami. Ponadto, \u015brednie i mniejsze pa\u0144stwa szybko zesz\u0142yby z drogi unipolarnemu mocarstwu, aby unikn\u0105\u0107 z nim jakiegokolwiek starcia. W sumie taka sytuacja wyst\u0119puje w Zachodniej Hemisferze, gdzie USA cieszy si\u0119 regionaln\u0105 hegemoni\u0105. W rzeczywisto\u015bci \u017cadne pa\u0144stwo tam po\u0142o\u017cone nie jest w stanie rzuci\u0107 wyzwania Ameryce (nawet tak du\u017ce mocarstwa jak: Brazylia, Argentyna, Kanada, Meksyk). Taka sama logika mo\u017ce by\u0107 zastosowana do wszystkich region\u00f3w na \u015bwiecie, gdyby Stany Zjednoczone stanowi\u0142y globaln\u0105 hegemoni\u0119. Jednak tak nie jest.<\/p>\n

W tej argumentacji mo\u017cna znale\u017a\u0107 kilka zastrze\u017ce\u0144. Je\u015bli globalny hegemon poczuje si\u0119 bezpieczny i wycofa swoje si\u0142y zbrojne do domu, to w porzuconych miejscach ponownie mo\u017ce si\u0119 odrodzi\u0107 rywalizacja lub nawet doj\u015b\u0107 do wojny. Z drugiej strony pozycja \u015bwiatowego hegemona mo\u017ce stworzy\u0107 pokus\u0119 lub szans\u0119 u\u017cycia swojej pot\u0119gi militarnej, aby dokona\u0107 transformacji politycznej odleg\u0142ych cz\u0119\u015bci \u015bwiata. W\u00f3wczas, globalne mocarstwo mo\u017ce zaanga\u017cowa\u0107 si\u0119 w tzw. spo\u0142eczn\u0105 in\u017cynieri\u0119, bez pozytywnego rezultatu, aby nast\u0119pnie wej\u015b\u0107 w pu\u0142apk\u0119 asymetrycznej wojny z lokaln\u0105 rebeli\u0105. Jakby nie spojrze\u0107, wszystko to razem, nie b\u0119dzie sprzyja\u0107 ani stabilno\u015bci ani pokojowi, pomimo tego, \u017ce w dalszym ci\u0105gu nie b\u0119dziemy mieli do czynienia z wielk\u0105 wojn\u0105 mi\u0119dzy mocarstwami.<\/p>\n

\n

Link:\u00a0<\/strong>mil.link\/pl\/biegunowosc-systemu-polarity-of-the-system\/<\/p>\n

Kr\u00f3tki link:<\/strong> mil.link\/i\/biegun<\/p>\n

\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W\u015br\u00f3d badaczy stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych ma miejsce d\u0142uga i nierozstrzygni\u0119ta debata czy dwubiegunowo\u015b\u0107 (dwa wielkie mocarstwa) jest bardziej podatna na wojny ni\u017c wielobiegunowo\u015b\u0107 (trzy i wi\u0119cej mocarstw). Chocia\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich uznaje, \u017ce system suwerennych pa\u0144stw od swoich narodzin w 1648 r., a\u017c do zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej by\u0142 wielobiegunowy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 te\u017c uznaje, \u017ce bipolarno\u015b\u0107 wyst\u0105pi\u0142a …<\/p>\n","protected":false},"author":27,"featured_media":3991,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"single-default-ns.php","format":"standard","meta":[],"categories":[6,7],"tags":[34,387,282],"yoast_head":"\nBiegunowo\u015b\u0107 systemu (polarity of the system) | MIL.link - edycja polska<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/mil.link\/pl\/biegunowosc-systemu-polarity-of-the-system\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Biegunowo\u015b\u0107 systemu (polarity of the system) | MIL.link - edycja polska\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"W\u015br\u00f3d badaczy stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych ma miejsce d\u0142uga i nierozstrzygni\u0119ta debata czy dwubiegunowo\u015b\u0107 (dwa wielkie mocarstwa) jest bardziej podatna na wojny ni\u017c wielobiegunowo\u015b\u0107 (trzy i wi\u0119cej mocarstw). Chocia\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich uznaje, \u017ce system suwerennych pa\u0144stw od swoich narodzin w 1648 r., a\u017c do zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej by\u0142 wielobiegunowy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 te\u017c uznaje, \u017ce bipolarno\u015b\u0107 wyst\u0105pi\u0142a ...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/mil.link\/pl\/biegunowosc-systemu-polarity-of-the-system\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"MIL.link - edycja polska\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/mildotlink\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2017-12-10T13:04:22+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2018-04-13T13:11:29+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/earth-1617121_1920.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1920\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"1079\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Artur Brzeskot\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@mildotlink\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@mildotlink\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Artur Brzeskot\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"9 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/biegunowosc-systemu-polarity-of-the-system\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/biegunowosc-systemu-polarity-of-the-system\/\"},\"author\":{\"name\":\"Artur Brzeskot\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/person\/8f6ee52e2910077628bc6fa66238f467\"},\"headline\":\"Biegunowo\u015b\u0107 systemu (polarity of the system)\",\"datePublished\":\"2017-12-10T13:04:22+00:00\",\"dateModified\":\"2018-04-13T13:11:29+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/biegunowosc-systemu-polarity-of-the-system\/\"},\"wordCount\":1713,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization\"},\"keywords\":[\"balance of power\",\"biegunowo\u015b\u0107\",\"stosunki mi\u0119dzynarodowe\"],\"articleSection\":[\"Geopolityka\",\"Historia\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/biegunowosc-systemu-polarity-of-the-system\/\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/biegunowosc-systemu-polarity-of-the-system\/\",\"name\":\"Biegunowo\u015b\u0107 systemu (polarity of the system) | MIL.link - edycja polska\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#website\"},\"datePublished\":\"2017-12-10T13:04:22+00:00\",\"dateModified\":\"2018-04-13T13:11:29+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/biegunowosc-systemu-polarity-of-the-system\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/mil.link\/pl\/biegunowosc-systemu-polarity-of-the-system\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/biegunowosc-systemu-polarity-of-the-system\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Strona g\u0142\u00f3wna\",\"item\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Biegunowo\u015b\u0107 systemu (polarity of the system)\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#website\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/\",\"name\":\"MIL.link - edycja polska\",\"description\":\"\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization\",\"name\":\"mil.link\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/\",\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/mildotlink\/\",\"https:\/\/twitter.com\/mildotlink\"],\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/millink.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/millink.png\",\"width\":317,\"height\":93,\"caption\":\"mil.link\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/\"}},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/person\/8f6ee52e2910077628bc6fa66238f467\",\"name\":\"Artur Brzeskot\",\"description\":\"Absolwent Uniwersytetu Szczeci\u0144skiego Instytutu Historii i Stosunk\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych oraz Katedry Bada\u0144 nad Konfliktami i Pokojem. Ekspert Europejskiego Instytutu Bezpiecze\u0144stwa. Zainteresowania: stosunki mi\u0119dzynarodowe teoria i praktyka\",\"url\":\"https:\/\/mil.link\/pl\/author\/arturbrzeskot\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Biegunowo\u015b\u0107 systemu (polarity of the system) | MIL.link - edycja polska","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/mil.link\/pl\/biegunowosc-systemu-polarity-of-the-system\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Biegunowo\u015b\u0107 systemu (polarity of the system) | MIL.link - edycja polska","og_description":"W\u015br\u00f3d badaczy stosunk\u00f3w mi\u0119dzynarodowych ma miejsce d\u0142uga i nierozstrzygni\u0119ta debata czy dwubiegunowo\u015b\u0107 (dwa wielkie mocarstwa) jest bardziej podatna na wojny ni\u017c wielobiegunowo\u015b\u0107 (trzy i wi\u0119cej mocarstw). Chocia\u017c wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich uznaje, \u017ce system suwerennych pa\u0144stw od swoich narodzin w 1648 r., a\u017c do zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej by\u0142 wielobiegunowy. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 te\u017c uznaje, \u017ce bipolarno\u015b\u0107 wyst\u0105pi\u0142a ...","og_url":"https:\/\/mil.link\/pl\/biegunowosc-systemu-polarity-of-the-system\/","og_site_name":"MIL.link - edycja polska","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/mildotlink\/","article_published_time":"2017-12-10T13:04:22+00:00","article_modified_time":"2018-04-13T13:11:29+00:00","og_image":[{"width":1920,"height":1079,"url":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/earth-1617121_1920.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Artur Brzeskot","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@mildotlink","twitter_site":"@mildotlink","twitter_misc":{"Napisane przez":"Artur Brzeskot","Szacowany czas czytania":"9 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/biegunowosc-systemu-polarity-of-the-system\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/biegunowosc-systemu-polarity-of-the-system\/"},"author":{"name":"Artur Brzeskot","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/person\/8f6ee52e2910077628bc6fa66238f467"},"headline":"Biegunowo\u015b\u0107 systemu (polarity of the system)","datePublished":"2017-12-10T13:04:22+00:00","dateModified":"2018-04-13T13:11:29+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/biegunowosc-systemu-polarity-of-the-system\/"},"wordCount":1713,"publisher":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization"},"keywords":["balance of power","biegunowo\u015b\u0107","stosunki mi\u0119dzynarodowe"],"articleSection":["Geopolityka","Historia"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/biegunowosc-systemu-polarity-of-the-system\/","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/biegunowosc-systemu-polarity-of-the-system\/","name":"Biegunowo\u015b\u0107 systemu (polarity of the system) | MIL.link - edycja polska","isPartOf":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#website"},"datePublished":"2017-12-10T13:04:22+00:00","dateModified":"2018-04-13T13:11:29+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/biegunowosc-systemu-polarity-of-the-system\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/mil.link\/pl\/biegunowosc-systemu-polarity-of-the-system\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/biegunowosc-systemu-polarity-of-the-system\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Strona g\u0142\u00f3wna","item":"https:\/\/mil.link\/pl\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Biegunowo\u015b\u0107 systemu (polarity of the system)"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#website","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/","name":"MIL.link - edycja polska","description":"","publisher":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/mil.link\/pl\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#organization","name":"mil.link","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/","sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/mildotlink\/","https:\/\/twitter.com\/mildotlink"],"logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/millink.png","contentUrl":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-content\/uploads\/2018\/04\/millink.png","width":317,"height":93,"caption":"mil.link"},"image":{"@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/logo\/image\/"}},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/mil.link\/pl\/#\/schema\/person\/8f6ee52e2910077628bc6fa66238f467","name":"Artur Brzeskot","description":"Absolwent Uniwersytetu Szczeci\u0144skiego Instytutu Historii i Stosunk\u00f3w Mi\u0119dzynarodowych oraz Katedry Bada\u0144 nad Konfliktami i Pokojem. Ekspert Europejskiego Instytutu Bezpiecze\u0144stwa. Zainteresowania: stosunki mi\u0119dzynarodowe teoria i praktyka","url":"https:\/\/mil.link\/pl\/author\/arturbrzeskot\/"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3990"}],"collection":[{"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/27"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3990"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3990\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3994,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3990\/revisions\/3994"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3991"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3990"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3990"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/mil.link\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3990"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}