W ostatnim czasie trwa dyskusja na temat \u015brodk\u00f3w karnych (finansowych i pozafinansowych) wobec sprawc\u00f3w wykrocze\u0144 i przest\u0119pstw drogowych, kt\u00f3re skutecznie mog\u0142yby spowodowa\u0107 zmniejszenie wypadk\u00f3w, liczby rannych i zabitych na naszych drogach. Zdumiewaj\u0105ce jest zachowanie kierowc\u00f3w, kt\u00f3rzy na polskich drogach do\u015b\u0107 swobodnie przekraczaj\u0105 dozwolon\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107, nawet na obszarze zabudowanym, a jednocze\u015bnie z chwil\u0105 przekroczenia granicy kraju staj\u0105 si\u0119 przyk\u0142adnymi uczestnikami ruchu drogowego. Jak si\u0119 wydaje odpowied\u017a na t\u0119 zagadk\u0119 jest bardzo prosta i tkwi w sankcji stosowanej za taki uczynek. Na polskich drogach wielu kierowc\u00f3w jest w stanie zaakceptowa\u0107 mandat w kwocie rz\u0119du 200 czy 300 z\u0142, ale ju\u017c znacznie trudniej jest \u201eprze\u017cy\u0107\u201d kar\u0119 w wysoko\u015bci 100, 200 czy 300 nawet Euro.<\/p>\n
Podobne zjawisko istnia\u0142o na polskich granicach w przypadku przemytu niewielkich ilo\u015bci papieros\u00f3w. Od wielu lat S\u0142u\u017cba Celna zmaga\u0142a si\u0119 z masowym zjawiskiem przemytu kilku karton\u00f3w papieros\u00f3w, kt\u00f3rym zajmowali si\u0119 mieszka\u0144cy przygranicznych teren\u00f3w, na co dzie\u0144 przyk\u0142adni obywatele. Cz\u0119sto by\u0142a to forma dorobienia do normalnej, uczciwiej pracy. W przypadku z\u0142apania na przemycie otrzymywali mandat karny skarbowy na kwot\u0119 200 \u2013 300 z\u0142, kt\u00f3ry traktowali jako koszt dzia\u0142alno\u015bci, kt\u00f3ry zdarza\u0142 si\u0119 raz na kilka przekrocze\u0144 granicy z przemytem. Dodatkowym ujemnym efektem tej dzia\u0142alno\u015bci by\u0142y utrzymuj\u0105ce si\u0119 kolejki przed przej\u015bciami granicznymi, gdzie zwykli podr\u00f3\u017cni stali mi\u0119dzy drobnymi przygranicznymi przemytnikami, oczekuj\u0105c kilka godzin na przekroczenie granicy. Wytworzy\u0142a si\u0119 sytuacja, w kt\u00f3rej kara przesta\u0142a pe\u0142ni\u0107 swoj\u0105 podstawow\u0105 rol\u0119<\/strong> \u2013 prewencji i odstraszania.<\/p>\n Taki stan rzeczy stanowi\u0142 wyzwanie dla S\u0142u\u017cby Celnej, na kt\u00f3re odpowiedzieli\u015bmy, cho\u0107 wymaga\u0142o to zmiany wielu utartych przyzwyczaje\u0144 \u2013 nie tylko funkcjonariuszy S\u0142u\u017cby Celnej, ale r\u00f3wnie\u017c innych organ\u00f3w Pa\u0144stwa. W tym celu w 2013 roku okre\u015blili\u015bmy polityk\u0119 kryminaln\u0105, kt\u00f3ra \u2013 poprzez okre\u015blenie zasad stosowania dost\u0119pnych kar i innych \u015brodk\u00f3w \u2013 przyczyni\u0142a si\u0119 do ograniczenia wspominanego zjawiska.<\/p>\n Okre\u015blaj\u0105c zasady stosowanej polityki mieli\u015bmy na uwadze przede wszystkim fakt, \u017ce prawo karne (w tym i prawo karne skarbowe) jest szczeg\u00f3lnym instrumentem, kt\u00f3ry powinien by\u0107 stosowany tylko i wy\u0142\u0105cznie wtedy, gdy inne instrumenty pozaprawne i prawne (nierepresyjne) oka\u017c\u0105 si\u0119 w praktyce nieskuteczne. Z drugiej jednak strony, w przypadku gdy ten instrument jest ju\u017c stosowany, winien si\u0119 odznacza\u0107 wysok\u0105 skuteczno\u015bci\u0105<\/strong>.<\/p>\n Zasady Polityki kryminalnej S\u0142u\u017cby Celnej<\/strong><\/span><\/em><\/p>\n \u00a0> ochrona interes\u00f3w finansowych bud\u017cetu pa\u0144stwa jako cel nadrz\u0119dny, <\/em><\/p>\n \u00a0> odpowiednio szeroki wachlarz kar skutecznie zniech\u0119caj\u0105cych sprawc\u00f3w do pope\u0142niania kolejnych czyn\u00f3w zabronionych,<\/em><\/p>\n \u00a0> \u0142\u0105czenie post\u0119powa\u0144 prowadzonych wobec jednego sprawcy umo\u017cliwiaj\u0105ce zakwalifikowanie jego dzia\u0142ania jako przest\u0119pstwa skarbowego, zamiast kilku wykrocze\u0144 skarbowych, <\/em><\/p>\n \u00a0> prewencja: <\/em><\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0– dotkliwo\u015b\u0107 kary uwzgl\u0119dniaj\u0105ca indywidualne warunki osobiste konkretnego sprawcy,<\/em><\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0– nieuchronno\u015b\u0107 kary wynikaj\u0105ca z efektywnego wykorzystania narz\u0119dzi kontrolnych,<\/em><\/p>\n \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 – szybko\u015b\u0107 w na\u0142o\u017ceniu kary poprzez stosowanie uproszczonych tryb\u00f3w post\u0119powania.<\/em><\/p>\n <\/p>\n Podstawowym zatem elementem polityki kryminalnej sta\u0142o si\u0119 powi\u0105zanie wysoko\u015bci kary (kwoty mandatu) z warto\u015bci\u0105 przemytu, a \u015bci\u015blej rzecz bior\u0105c z kwot\u0105 potencjalnego uszczuplenia dochod\u00f3w bud\u017cetu pa\u0144stwa. Czynnikiem radykalnie podnosz\u0105cym warto\u015b\u0107 kary jest te\u017c recydywa. W ten spos\u00f3b z jednej strony zapewniona zosta\u0142a lepsza ochrona interes\u00f3w finansowych kraju, a z drugiej strony lepiej spe\u0142niana jest \u2013 wspomniana wcze\u015bniej \u2013 odstraszaj\u0105ca rola kary, a tak\u017ce poprawa p\u0142ynno\u015bci przekraczania granicy przez podr\u00f3\u017cnych.<\/p>\n M\u00f3wi\u0105c kr\u00f3tko: w wielu przypadkach przemyt zwyczajnie przesta\u0142 si\u0119 op\u0142aca\u0107<\/strong>.<\/p>\n Odr\u0119bn\u0105 kwesti\u0105 jest stosowanie \u015brodka pod skr\u00f3con\u0105 nazw\u0105 DPO, czy dobrowolne poddanie si\u0119 odpowiedzialno\u015bci. Jest to bardzo szczeg\u00f3lna instytucja, kt\u00f3rej praktyczn\u0105 konsekwencj\u0105 jest to, \u017ce wyrok wydany przez s\u0105d nie polega wpisowi do krajowego rejestru karnego, czyli dany przemytnik jest uznawana za niekaranego. DPO by\u0142o i jest stosowane, ale sta\u0142o si\u0119 ono znacznie bardziej kosztowne. O ile \u015brednia grzywna wynosi 1 300 z\u0142, o tyle \u015brednia grzywna przy DPO to ju\u017c prawie 3 000 z\u0142. \u201eNiewinno\u015b\u0107\u201d kosztuje<\/strong>.<\/p>\n Oczywi\u015bcie \u017cycie jest znacznie bardziej skomplikowane i gdyby prostym podniesieniem kwot wymierzanych mandat\u00f3w mo\u017cna by\u0142o swobodnie zwalcza\u0107 negatywne zjawiska, to z pewno\u015bci\u0105 dawno przestaliby\u015bmy si\u0119 boryka\u0107 cho\u0107by z problemem pijanych kierowc\u00f3w.<\/p>\n Niestety, w przypadku przemytu standardowe kary wymierzane czy to przez organy S\u0142u\u017cby Celnej czy przez s\u0105dy s\u0105 w wielu przypadkach niewystarczaj\u0105ce. Wielu przemytnik\u00f3w to osoby bezrobotne, bez maj\u0105tku, bez wykazywanych dochod\u00f3w. W ich przypadkach kara grzywny (a taka kara jest podstawow\u0105 przewidywan\u0105 przez Kodeks karny skarbowy) jest w wi\u0119kszo\u015bci nieskuteczna. Nie tyle poprzez trudno\u015bci w egzekucji (gdy\u017c w ostateczno\u015bci istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 zamiany kary grzywny na kar\u0119 pozbawienia wolno\u015bci) ile z powodu konstrukcji tzw. stawek dziennych, w jakich wymierzana jest przez s\u0105d kara. Konstrukcja ta uzale\u017cnia realn\u0105 wysoko\u015b\u0107 kary od warunk\u00f3w osobistych sprawcy. W przypadku os\u00f3b nie posiadaj\u0105cych niczego, kara wymierzana w stawkach dziennych z regu\u0142y b\u0119dzie (realnie) niska.<\/p>\n Z tego wzgl\u0119du w Polityce kryminalnej S\u0142u\u017cby Celnej wskazano te\u017c na mo\u017cliwo\u015bci (czy raczej potrzeb\u0119) stosowania innych \u015brodk\u00f3w karnych<\/strong> przewidzianych Kodeksem karnym skarbowym a tak\u017ce szczeg\u00f3lnych \u015brodk\u00f3w prawnych o charakterze administracyjnym<\/strong>.<\/p>\n Najwa\u017cniejszym \u015brodkiem karnym stosowanym w przypadku przest\u0119pstw przemytu jest orzekanie \u015brodka karnego przepadku \u015brodka przewozowego<\/strong> w przypadku przemytu dokonywanego przy u\u017cyciu przystosowanych pojazd\u00f3w. \u015arodek ten jest szczeg\u00f3lnie skuteczny wobec sprawc\u00f3w trudni\u0105cych si\u0119 przemytem o charakterze \u201eokazjonalnym\u201d. Wobec przemytu zorganizowanego \u015brodek ten ma mniejsz\u0105 skuteczno\u015b\u0107, z uwagi na stosunkow\u0105 nisk\u0105 warto\u015b\u0107 pojazd\u00f3w. Nie zmienia to faktu, \u017ce ju\u017c sama gro\u017aba (mo\u017cliwo\u015b\u0107) jego zastosowania zmniejsza liczb\u0119 potencjalnych przemytnik\u00f3w. O tym, \u017ce nie jest to tylko gro\u017aba, na przestrzeni ostatniego roku przekona\u0142o si\u0119 blisko 500 przemytnik\u00f3w, kt\u00f3rym odebrano pojazdy.<\/p>\n Podobna liczba \u201epodr\u00f3\u017cnych\u201d odczu\u0142a na w\u0142asnej sk\u00f3rze fakt, i\u017c nawet gdy nie ma podstaw do przepadku pojazdu jako przedmiotu przest\u0119pstwa, zawsze istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 zatrzymania samochodu jako zabezpieczenia<\/strong> na poczet kary grzywny. Bolesny jest bowiem nie tyle wymiar kary (np. znane z film\u00f3w kolekcjonowanie mandat\u00f3w za z\u0142e parkowanie), ile jej skuteczna egzekucja. Zabezpieczenie (zatrzymanie) pojazdu jest bardzo skutecznym i cz\u0119sto stosowanym \u015brodkiem usprawniaj\u0105cym i przyspieszaj\u0105cym uiszczanie kar. W sumie w ci\u0105gu roku zatrzymywanych jest blisko tysi\u0105c pojazd\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105cych przemytnikom.<\/p>\n S\u0142u\u017cba Celna stosuje r\u00f3wnie\u017c \u2013 o czym nie wszyscy wiedz\u0105 r\u00f3wnie\u017c ca\u0142y wachlarz \u015brodk\u00f3w administracyjnych skierowanych na uniemo\u017cliwienie przekraczania granicy przez osoby trudni\u0105ce si\u0119 przemytem. W przypadku obywateli polskich takim \u015brodkiem jest uniewa\u017cnienie paszportu<\/strong> a w przypadku cudzoziemc\u00f3w zakaz wjazdu<\/strong> na terytorium RP czy cofni\u0119cie zezwolenia MRG<\/strong> (przekraczanie granicy w ramach ma\u0142ego ruchu granicznego). W ci\u0105gu roku te \u015brodki zastosowano do 150 os\u00f3b, kt\u00f3re narazi\u0142y swoim przemytem bezpiecze\u0144stwo finansowe Polski.<\/p>\n Wszystkie te dzia\u0142ania \u2013 po\u0142\u0105czone oczywi\u015bcie ze skuteczn\u0105 kontrol\u0105 \u2013 w spos\u00f3b istoty przyczyni\u0142y si\u0119 do zmniejszenia przemytu na polskich przej\u015bciach granicznych. Podstawowym i chyba najcenniejszym efektem stosowanej polityki karnej jest realny spadek liczby os\u00f3b pope\u0142niaj\u0105cych przest\u0119pstwa<\/strong> i wykroczenia przemytu o ponad 10%. Zauwa\u017calny jest zw\u0142aszcza spadek liczby os\u00f3b przemycaj\u0105cych niejako przy okazji, mimochodem, w trakcie przejazd\u00f3w przez granic\u0119 wykonywanych z zupe\u0142nie innych powod\u00f3w. Ten efekt jest szczeg\u00f3lnie znacz\u0105cy, je\u017celi we\u017amie si\u0119 pod uwag\u0119 fakt, \u017ce na terenach przygranicznych zjawisko przemytu ma charakter spo\u0142eczny. Zmniejszenie liczby os\u00f3b przemycaj\u0105cych przez przej\u015bcia graniczne pozwala na (ostro\u017cny) optymizm, co do zmiany postaw w spo\u0142eczno\u015bciach lokalnych. Zmiana tych postaw nie wynika jednak z nag\u0142ego przyp\u0142ywu uczciwo\u015bci \u2013 po prostu przesta\u0142o si\u0119 op\u0142aca\u0107. Podj\u0119te dzia\u0142ania powoduj\u0105 niestety przenoszenie si\u0119 przemytu przez zielon\u0105 granic\u0119.<\/p>\n Nie mo\u017cna mie\u0107 z\u0142udze\u0144, \u017ce kiedykolwiek uda si\u0119 opanowa\u0107 w pe\u0142ni zjawisko przemytu czy nielegalnej produkcji. Nie przy takich r\u00f3\u017cnicach cenowych, nie w warunkach sta\u0142ego upraszczania i przyspieszania proces\u00f3w przekraczania granicy.<\/p>\n Jednak poprzez przyj\u0119cie wsp\u00f3lnych za\u0142o\u017ce\u0144 i konsekwentne ich stosowanie, S\u0142u\u017cbie Celnej uda\u0142o si\u0119 znacznie zmniejszy\u0107 dochodowo\u015b\u0107<\/strong> tego procederu oraz przywr\u00f3ci\u0107 karze jej podstawowa rol\u0119: odstraszanie<\/strong>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" W ostatnim czasie trwa dyskusja na temat \u015brodk\u00f3w karnych (finansowych i pozafinansowych) wobec sprawc\u00f3w wykrocze\u0144 i przest\u0119pstw drogowych, kt\u00f3re skutecznie mog\u0142yby spowodowa\u0107 zmniejszenie wypadk\u00f3w, liczby rannych i zabitych na naszych drogach. Zdumiewaj\u0105ce jest zachowanie kierowc\u00f3w, kt\u00f3rzy na polskich drogach do\u015b\u0107 swobodnie przekraczaj\u0105 dozwolon\u0105 pr\u0119dko\u015b\u0107, nawet na obszarze zabudowanym, a jednocze\u015bnie z chwil\u0105 przekroczenia granicy kraju …<\/p>\n","protected":false},"author":10,"featured_media":862,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"single-default-ns.php","format":"standard","meta":[],"categories":[3,9],"tags":[229,243,272],"yoast_head":"\n