Bezpieczeństwo Geopolityka Służby

Propaganda RPC

25 lutego 2018

author:

Propaganda RPC

Jeszcze w czasach starożytności propaganda i religia były pojęciami ściśle związanymi między sobą i działającymi w celu wywarcia określonego wpływu na jednostkę społeczną. Współczesna Rosja, jako przykład potężnej maszyny propagandowej dalej działa wg wyżej wspomnianej zasady. Propaganda religijna jest jedną z płaszczyzn, która pozwala rosyjskiej władzy oddziaływać na opinie społeczeństwa, wpływać na ich decyzje i kształtować człowieka o charakterystycznych cechach i z określoną wizją świata.

Jeszcze za czasów Stalina, kiedy dostrzegł on, po latach walki z cerkwią, jak duże wpływy mają osoby reprezentujące sferę religijną, zaczęła się masowa rekrutacja głównych metropolitów w poszczególnych krajach ZSRR. W taki sposób Stalin stworzył jeszcze jeden oddział KGB – religijny. Przedstawiciele tego oddziału zajmowali najwyższe stanowiska religijne i działali oni zgodnie z polityką Stalina. Troszczyli się o reżim ZSRR i jego wizerunek. Wszystkich sprzeciwiających się reżimowi zgłaszali do specjalnych organów, które zajmowały się zmianą światopoglądów takiej osoby poprzez więzienia, co zdarzało się najczęściej, z którego nikt i nigdy nie wracał.

Wpływy na Ukrainie i powrót tego kraju do prorosyjskiej polityki jest jednym z kluczowych zadań współczesnych rosyjskich przedstawicieli religijnych na Ukrainie. Płaszczyzna ta, jako jedna z szybkich dróg dotarcia do odbiorcy jest przez wiele lat wykorzystywana przez rosyjską religijną propagandę.

Religia na Ukrainie jest jednym z ważnych elementów tożsamości narodowej oraz przynależności historycznej. Badania „Centrum Razumkowa[1]” pokazują, iż 63% społeczeństwa ukraińskiego są religii prawosławnej. Wśród nich 38% odnosi się do Patriarchatu Kijowskiego, 17,4% wybiera Patriarchat Moskiewski. Kolejne 35,7% uważa się za prawosławnych, nie preferując żadnego z wyżej wspomnianych patriarchatów. Wyniki te pokazują, jak istotną kwestią jest religia dla społeczeństwa ukraińskiego oraz jak łatwo jest dotrzeć do tego społeczeństwa poprzez aktywność w wspomnianej sferze.

RPC – rosyjska prawosławna cerkiew
MP – Moskiewski Patriarchat
RPC MP – rosyjska prawosławna cerkiew Moskiewskiego Patriarchatu
UPC – ukraińska prawosławna cerkiew
UPC MP – ukraińska prawosławna cerkiew Moskiewskiego Patriarchatu
KP – Kijowski Patriarchat
UPC KP – ukraińska prawosławna cerkiew Kijowskiego Patriarchatu

Przedstawiciele rosyjskiej propagandy religijnej

Kluczową postacią rosyjskiej propagandy religijnej jest główny patriarcha rosyjskiej prawosławnej cerkwi (RPC) Cyryl I. Jest on osobą wdrażającą strategie rosyjskiej propagandy cerkiewnej. O powiązaniach Cyryla z Putinem i Kremlem jest szereg opracowań opublikowanych w mediach tradycyjnych i społecznościowych.  Zanim przejdziemy do dokładnej analizy rosyjskiej propagandy religijnej poniżej zamieszczam kilka faktów dotyczących postaci Cyryla.
Kilka ważnych kwestii o Cyryle:

  1. Patriarcha Cyrylo jest bliskim przyjacielem mistrza propagandy: Dmytra Kyselyova – dziennikarz i dyrektor rosyjskiej agencji informacyjnej „Russia Today” (której działalność jest zabroniona na Ukrainie). Kyselyov otrzymał osobiście od Cyryla odznakę za działalność na rzecz Cerkwi i Ojczyzny.
  2. Cyrylo jest często porównywany z Putinem, mają oni podobne cele, myślenie, pragną odnowienie granic ZSRR oraz na wszelkie sposoby próbują przywrócić i zwiększyć swoje wpływy na Ukrainie.
  3. Jest on przeciwnikiem aborcji, zwolennikiem działań Stalina, jego poglądy są bardzo antyzachodnie.
  4. Jak twierdzą media Cyrylo za czasów ZSRR był agentem KGB[2].

Aby móc poddać analizie wpływy działań Cyryla oraz ogólnie pojętej propagandy religijnej w Rosji przejrzymy się następującym faktom i informacjom.

UPC MP[3]

UPC MP jest częścią Rosyjskiej Prawosławnej Cerkwi, dlatego to Cyryl mianuje szefa Patriarchatu Moskiewskiego swoim „błogosławieństwem”. Cyryl wielokrotnie mówił o niemożności oddzielenia UPC od moskiewskiego patriarchatu i o tym, iż razem oni tworzą Ruską Prawosławną Cerkiew.

Jednym z kluczowych postulatów, które wyrażał patriarcha było stanowisko MP wobec wydarzeń na Krymie. Zachęcał on do zachowania pokoju i krytykował wszelkiego rodzaju protesty skierowane przeciwko odłączeniu Krymu od Ukrainy. Wszystkie cerkwie MP na Ukrainie dostały informacje o tym, iż wyżej wspomniane stanowisko wobec Krymu jest ogólnie przejęte przez MP i powinno być propagowane we wszystkich ośrodkach religijnych MP.

Obecnie głównym patriarchom UPC MP jest Onufrii. Otrzymał on kilka państwowych nagród w Rosji, w tym Order Przyjaźni. Metropolita jest wierny Patriarchatowi Moskiewskiemu i działa w jego interesie – przemawiając przeciwko autonomii ukraińskiej cerkwi.

Onufrii wielokrotnie krytykował politykę Ukrainy i wyrażał swój protest przeciwko kontynuacji ATO w Donbasie oraz protestom w Kijowie. To stanowisko szerzył on poprzez swoje publikacje w cerkiewnych portalach oraz czasopismach. Wielu przedstawicieli MP pod jego przewodnictwem działało w Donbasie po stronie separatystów. Prowadzili dla nich msze i szerzyli moskiewskie poglądy dotyczące sytuacji na Ukrainie, jej obecnej władzy oraz zmian  dotyczących integracji z UE oraz relacji ze Stanami Zjednoczonymi.

Kolejną postacią religijnej propagandy jest Cyrylo Frolow. Frolow jest oficjalnie zastępcą dyrektora Instytutu Krajów Wspólnoty Niepodległych Państw, a także rzecznikiem Związku Prawosławnych Obywateli. Jednak w rzeczywistości Frolow pełni stanowisko głównego religijnego technologa politycznego, który wydaje zalecenia co do Ukrainy dla patriarchy Cyryla, przedstawicieli FSB, a nawet administracji prezydenta. Jest to tzw. prawosławny aktywista, działający w imieniu Kremla. Po złamaniu przez hackerów jego skrzynki pocztowej na jaw wyszło wiele różnych informacji. Na poczcie Frolowa znaleziono wiele listów z sprawozdaniami dotyczącymi sytuacji w określonych  regionach Ukrainy: listy od Kornilowa, jednego z głównych pomysłodawców DRN, od Filatowa o Krymie, krymskich tatarach i rosyjskim prawosławnym ruchu na półwyspie. Jeszcze za czasów pomarańczowej rewolucji Frolow aktywnie wspierał partię Janukowycza, działał jako przeciwnik rewolucji, organizował koncerty i wydarzenia religijne, które były finansowane z rosyjskich  środków.

Jednym z najbardziej skandalicznych listów znalezionych w korespondencji Frolowa jest następujący:

„Взагалі, захист територіальної цілісності України мені незрозумілий, я в душі не визнаю України. Більш того, її не визнає Патріарх Кирило (він у кулуарах чітко говорить, що мета його Патріарства – державне злиття Росії і України, а не тільки духовна єдність). Якщо цьому заважатиме Галичина – під три чорти Галичину „

czyli

„Obrona terytorialnej niepodległości Ukrainy nie jest dla mnie zrozumiała, w swojej duszy ja nie uznaje istnienia Ukrainy. Co więcej jej istnienia nie uznaje też patriarcha Cyrylo (między nami on mówi, iż celem jego patriarchatu na Ukrainie jest oficjalne połączenie Ukrainy i Rosji, a nie tylko religijne). Jeżeli temu będzie przeszkadzać Halyczyna (dwa obwody zachodniej Ukrainy) to niech idzie do Diabła.”

W swojej korespondencji z przedstawicielami MSZ Rosji Frolow opowiada o sukcesach akcji zjednoczenia społeczności ukraińskiej pod szydłem inicjatyw RPC MP. Także za inicjatywy Frolowa Cyrylo wprowadził „Dzień Pobiedy” – Dzień Zwycięstwa jako święto cerkiewne i jednoczące wszystkie kraje byłego ZSRR.

Wśród swoich zwolenników oraz osób wspierających jego działania Frolow wymienia dwie postaci: Tabacznyk – deputowany od Partii Regionów i były minister szkolnictwa na Ukrainie, który wprowadzał zajęcia z ruskiego prawosławia oraz mytropolyt odeski Ahafangel. Frolow poprzez swoje działania propaguje negatywny wizerunek Europy poprzez istniejące w Rosji stereotypy: geje, prostytutki, chaos, brak religijności, wojna z Niemcami.

Na zamówienie Putina Frolow organizuje akcje protestacyjne przeciwko integracji Ukrainy z UE, na którą z Kremla przychodzi finansowanie w postaci 125 tysięcy dolarów. Wiktor Medwedczuk wspiera działalność Frolowa i pomaga mu w propagowaniu gejowskiej i agresywnej Europy. Przed Rewolucją Godności na Ukrainie Frolow razem ze swoim zespołem przeszedł pod kontrolę asystenta i radcy prezydenta Rosji Wladimira Surkowa. Około miliona dolarów zostało wydane na finansowanie i przeprowadzenie szeregu akcji i protestów przeciwko UE i w poparciu Janukowycza, Partii Regionów i integracji z Rosją. Za jego inicjatywy zostały stworzone różne media, mające na celu kształtowania wizji świata propagowanej przez Frolowa.

Agencja informacyjna Informnapalm[4] opublikowała na swoim portalu szczegółową analizę na temat różnych płaszczyzn działalności Frolowa, natomiast ja przedstawię tylko najważniejsze fakty pojawiające się w artykule.

  1. Działalność Federacji Rosyjskiej przeciwko stworzeniu niepodległej i niezależnej Ukrainy rozwijała się niemal natychmiast po rozpadzie ZSRR. Jeśli przeanalizujemy  informacje z poczty Frolowa, to widzimy, iż tematyka odłączenia obwodu Zakarpackiego przewija się w 1997 r. Temat rozkwitu zakarpackiego problemu miał na celu odłączenie obwodu poprzez następujące działania: zorganizowanie publicznych organizacji, instytutów i agencji socjologicznych. Miały one na celu zbieranie i analizę informacji dotyczących sposobu odłączenia terytorium oraz możliwości wprowadzenia niestabilnej sytuacji w regionie. Działania te były finansowane przez Kreml i Frolow był w to zaangażowany jako jedna z dróg kontaktu pomiędzy zlecającym, a realizującym zadanie.
  2. Religijne motywy przejawiają się niemal we wszystkich listach. Frolow, oprócz problemów rosyjskiej cerkwi prawosławnej na Ukrainie, wiele uwagi poświęcił ukraińskiej prawosławnej cerkwi KP: jej rozwoju i działalności. Dołożył wszelkich starań, aby zablokować naturalny proces tworzenia ukraińskiej lokalnej cerkwi, ingerując w polityczne i konfesyjne sprawy UPC KP. Wpływy te odbywały się za pośrednictwem bliskich Frolovowi metropolitów RPC.
  3. Do ważnych narzędzi oddziaływania należy zaliczyć wszelkiego rodzaju projekty: „zjednoczenie Rosjan na Ukrainie”, „Unia prawosławnych obywateli Ukrainy”, kozackie organizacje itd.
  4. Najbardziej aktywnymi regionami działalności Frolova są Autonomiczna Republika Krymu, Zakarpacie, Odessa, Donieck, Charków i Kijów.
  5. Na Ukrainie ciągle trwa konkurencyjna walka między agentami wpływów reprezentującymi różne regiony i organizacje.

Głównym zadaniem Frołowa na Ukrainie jest szerzenie sfery wpływów rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej i zapobieganie odłączenia UPC od MP.

Źródła

Na jednym z portali informacyjnych Espresso TV[5] jeszcze w maju 2017 roku pojawił się analityczny materiał poświęcony wpływom rosyjskiej cerkwi na wydarzenia na Ukrainie, artykuł został opublikowany pod tytułem „Propaganda od Boga”.

Artykuł opierał się na informacjach, które się pojawiły po włamaniu do skrzynki pocztowej Frolowa i publikacji wszelkiej korespondencji w Internecie. Tematem przewodnim jest pokazanie tego, jak Rosyjska Cerkiew Prawosławna wielokrotnie interweniowała w historię Ukrainy i próbowała oddzielić ją od Europy, nawiązując swoją wizje świata.

Jeszcze jedna analiza działalności propagandowej z uwzględnieniem kwestii religijnych pojawiła się na portalu Media Sapiens[6]. Materiał dotyczył głównych tendencji rosyjskiej propagandy w latach 2014-2016. Analiza pokazuje jak za pomocą różnych sfer wpływu tworzy się określony wizerunek Rosji, Ukrainy, UE, aby w konsekwencji doprowadzić do odwrócenia kierunków polityki Ukrainy z UE na Rosję.

Na stronie Fakeoff widzimy kolejne opracowanie poświęcone wpływom rosyjskiej, religijnej propagandzie. Tej analizie przyjrzymy się nieco dokładniej.

W artykule pojawiają się informacje na temat stron UPC MP[7], które są prowadzone w języku ukraińskim i na której publikowane są informacje dotyczące wydarzeń na Ukrainie, ważności łączenia cerkiew i współpracy z Rosją. Strona church.ua na pierwszy rzut oka wydaje się obiektywnym źródłem informacji, pochodzącym od ukraińskich aktywistów religijnych. W rzeczywistości jest to strona działająca na systemie Prihod.ru. Church.ua jest niczym innym, jak portalem propagandowym, określającym wizję MP, która jest wdrażana na Ukrainie. Jest to płaszczyzna szerzenia informacji i złączenia wszystkich organizacji MP.

Aktualnym przykładem działalności jest obecna sytuacja dotycząca budowli cerkwi MP w Kijowie. Kaplica została zbudowana nielegalnie na terytorium Narodowego Muzeum historii Kijowa, który jest chroniony przez UNESCO. W 2015 roku na terytorium muzeum rozpoczęto budowanie kaplicy, a w planach jest zbudowanie cerkwi. Władze Kijowa twierdzą, iż adres tej budowy nie istnieje i wszystko co zostało zrobione na terytorium muzeum jest nielegalne.

Zwolennicy pozostania budowli twierdzą, iż jest to walka z religią prawosławną MP. W nagraniu ludzie krzyczą i płaczą, iż zabierają im modlitwę i nie dają możliwości spełnienia swych religijnych potrzeb. Władze Kijowa są przedstawione jako bezduszne, niekompetentne, w tym samym świetle opisuje się kierownictwo muzeum.

Podsumowanie

Podsumowując, wpływy rosyjskiej prawosławnej cerkwi na Ukrainie są odzwierciedleniem planów Kremla. UPC RP ma na celu stworzenia warunków do połączenia Ukrainy i Rosji, a w przyszłości Moskiewski Patriarchat ma złączyć też inne kraje byłego ZSRR. UPC MP to jedno z narzędzi współczesnej wojny informacyjnej poprzez które szerzona jest polityka Kremla.

Obecnie nie ma żadnych organizacji, ani projektów czy inicjatyw badających kwestie propagandy MP i jego wpływów na społeczeństwo Ukraińskie, na rozwój państwa ukraińskiego i kierunki polityki zagranicznej Ukrainy. Z pewnością można stwierdzić, iż zanim zjawisko to i jego skutki zostaną badane, jest tylko jeden sposób na walkę z wpływami Kremla w tym sektorze. Takim sposobem jest rozwój i inwestycja w prawosławną cerkiew kijowskiego patriarchatu, która powinna stanowić osobną jednostkę religijną, nie połączoną w żaden sposób z Moskwą, która powinna szerzyć proukraińskie i proeuropejskie wartości oraz która powinna zjednoczyć cały naród ukraiński pod swoim szyldem.

[1] http://razumkov.org.ua/en/, z dnia 20.01.2018
[2]  Patriarcha Cyrylo długi czas był agentem KGB https://ranok.ictv.ua/ua/videos/patriarh-kyrylo-dovgyj-chas-buv-agentom-kdb/, z dnia 2018.01.21
[3] Ukraińska Prawosławna Cerkiew Moskiewskiego Patriarchatu
[4]https://informnapalm.org/ua/frolovleaks/
[5] „Propaganda od Boga” https://espreso.tv/article/2017/05/29/moskovskyy_patriarkhat_i_yikh_agenturna_merezha_vplyvu, z dnia 22.01.2018
[6] Rosyjska propaganda o wydarzeniach na Ukrainie : główne tendencje http://www.osvita.mediasapiens.ua/trends/1411978127/rosiyska_propaganda_pro_podii_v_ukraini_tendentsii_20142016_rokiv/, z dnia 2018.01.25
[7] Church.ua


Link: mil.link/pl/propaganda-rpc/

Krótki link: mil.link/i/rpc


 

Członek Z-Centrum ds. Rozwiązywania Konfliktów oraz Europejskiego Instytutu Bezpieczeństwa