Traktat ustala wspólne zasady eksportu uzbrojenia – od pistoletów po okręty wojenne – i mówi, kiedy państwo musi odmówić zgody na sprzedaż.1
Cel i zakres
Traktat ma ustanowić wspólne standardy międzynarodowego handlu bronią konwencjonalną i zapobiegać nielegalnemu handlowi i przekierowywaniu broni (art. 1).1
Traktat obejmuje siedem kategorii Rejestru Broni Konwencjonalnej ONZ – czołgi, opancerzone pojazdy bojowe, artylerię wielkokalibrową, samoloty bojowe, śmigłowce szturmowe, okręty wojenne, pociski i wyrzutnie – oraz broń strzelecką i lekką (art. 2), a także amunicję (art. 3) oraz części i komponenty (art. 4).12
Zakazy i ocena
Państwo nie zgadza się na transfer, który naruszałby embargo Rady Bezpieczeństwa ONZ lub umowy międzynarodowe, ani gdy wie, że broń posłużyłaby do ludobójstwa, zbrodni przeciwko ludzkości lub poważnych naruszeń prawa humanitarnego (art. 6).1
Eksporter ocenia ryzyko m.in. naruszeń prawa humanitarnego i praw człowieka, terroryzmu i przestępczości zorganizowanej oraz przemocy ze względu na płeć; przy „dominującym ryzyku” negatywnych konsekwencji zgody nie wydaje (art. 7).1
Geneza
Zgromadzenie Ogólne ONZ przyjęło traktat 2 kwietnia 2013 roku rezolucją 67/234B (154 głosy za, 3 przeciw – KRLD, Iran, Syria – i 23 wstrzymujące się); otwarto go do podpisu 3 czerwca 2013 roku, a wszedł w życie 24 grudnia 2014 roku, 90 dni po 50. ratyfikacji. To pierwszy prawnie wiążący instrument ONZ ze wspólnymi standardami transferu broni konwencjonalnej.2