Wojsko to nie tylko etat żołnierza zawodowego. Można służyć ochotniczo w dobrowolnej zasadniczej służbie, łączyć mundur z pracą w Obronie Terytorialnej, regularnie ćwiczyć w aktywnej rezerwie albo związać się z armią zawodowo. Ustawa o obronie Ojczyzny dzieli to wszystko na czynną służbę i rezerwę – zob. rodzaje służby.123
Pierwszym krokiem jest zawsze wojskowe centrum rekrutacji.1
W tym dziale
Jak trafić do wojska 10
Dobrowolna zasadnicza służba wojskowaDo 12 miesięcy: szkolenie podstawowe zakończone przysięgą, potem szkolenie specjalistyczne.Terytorialna służba wojskowaSłużba łączona z pracą lub nauką: od roku do sześciu lat, rotacyjnie albo dyspozycyjnie.Zawodowa służba wojskowaSłużba na czas nieokreślony: kto może zostać żołnierzem zawodowym, jakie wykształcenie jest wymagane i kto ocenia zdrowie.Wojskowe centra rekrutacjiUrzędy, które prowadzą rekrutację do wojska i ewidencję wojskową.Kwalifikacja wojskowaKto i kiedy musi stawić się do kwalifikacji wojskowej.Kategorie zdolności do służbyA, B, D i E: co oznacza każda kategoria orzekana przy kwalifikacji wojskowej, a co Z, Z/O i N przy służbie zawodowej.Wojskowe komisje lekarskieOrzekają, czy kandydat nadaje się do służby, i oceniają inwalidztwo byłych żołnierzy; od ich decyzji można się odwołać w ciągu 14 dni.Ewidencja wojskowaRejestr osób podlegających obowiązkowi obrony: kto go prowadzi, skąd pochodzą dane i jakie dokumenty wydaje się żołnierzom.Przysięga wojskowaRota zapisana w art. 12 ustawy o obronie Ojczyzny: służba Rzeczypospolitej, obrona niepodległości i granic, straż Konstytucji.Książeczka wojskowa i tabliczka tożsamościDokumenty żołnierza: książeczka wydawana po przysiędze oraz karta i tabliczka tożsamości.
Rodzaje służby i kadry 6
Rodzaje służby wojskowejCzynna służba albo rezerwa – i co dokładnie mieści się w każdej z tych kategorii.Korpusy kadrowe: szeregowi, podoficerowie, oficerowieTrzy korpusy kadrowe żołnierzy i stopnie, które do nich należą.Stopnie wojskoweWszystkie stopnie Wojska Polskiego z odpowiednikami w Marynarce Wojennej, i kto je nadaje.Kobiety w Wojsku PolskimPonad 17 tys. żołnierek zawodowych we wszystkich korpusach i rodzajach sił zbrojnych.Żołnierze-sportowcyNa igrzyskach w Paryżu 2024 roku ok. 80 z ok. 200 polskich olimpijczyków było żołnierzami Wojska Polskiego.Służba zastępczaSłużba bez broni dla osób, którym nie pozwalają na nią przekonania religijne lub zasady moralne – możliwa tylko wtedy, gdy obowiązuje pobór.
Rezerwa i mobilizacja 6
Rezerwa aktywna i pasywnaKto jest w rezerwie, czym różni się rezerwa aktywna od pasywnej i do jakiego wieku się w niej pozostaje.Aktywna rezerwaOchotnicza rezerwa, która regularnie ćwiczy: służba raz na kwartał i dłuższe ćwiczenia co trzy lata.Pasywna rezerwa i ćwiczenia wojskoweRezerwa z uregulowanym stosunkiem do służby: kto do niej należy i na jak długo można ją wezwać na ćwiczenia.Rezerwa wysokiej gotowościZapowiadany przez MON trzeci filar obrony: ochotnicy regularnie ćwiczący i gotowi do stawiennictwa w kilka dni.Służba w czasie mobilizacji i wojnyKto może zostać powołany po ogłoszeniu mobilizacji, w jaki sposób i kto może zgłosić się ochotniczo.Świadczenia na rzecz obronyObowiązki, które państwo może nałożyć na cywilów i firmy: prace doraźne, oddanie rzeczy do używania i przydział mobilizacyjny.
Szkolenia dla obywateli 7
wGotowości: szkolenia obronne dla obywateliBezpłatne, dobrowolne szkolenia MON dla pełnoletnich obywateli – bez obowiązku służby.Trenuj z wojskiem – jednodniowe szkolenia dla cywilówBezpłatne, 8-godzinne sobotnie szkolenia w jednostkach dla osób w wieku 15–65 lat; ponad 23 tys. uczestników do 2024 roku.Wakacje z wojskiem27-dniowe płatne szkolenie dla osób w wieku 18–35 lat, zakończone przysięgą – pierwszy etap dobrowolnej zasadniczej służby.Legion MedycznyCywilna, ochotnicza inicjatywa MON łącząca medyków z wojskiem: dziesięć modeli współpracy, od kursów po szkolenie oficerów rezerwy.Legia AkademickaOchotnicze szkolenie wojskowe dla studentów i absolwentów, prowadzone równolegle ze studiami.Oddziały Przygotowania Wojskowego (klasy wojskowe)Licealne klasy z programem MON: ponad 33 tys. uczniów w 494 szkołach; od roku szkolnego 2026/2027 także szkolenie dronowe.Strzelnica w powiecie – program MONJak działa program dotacji MON na strzelnice, ile ich powstało – głównie wirtualnych w szkołach – i kto może z nich korzystać.
Prawa, obowiązki i dyscyplina 7
Prawa żołnierza zawodowegoUposażenie, dodatki, urlopy, czas służby, opieka zdrowotna, rodzicielstwo i odprawa: co ustawa gwarantuje żołnierzowi zawodowemu.Dyscyplina wojskowaCzym jest przewinienie dyscyplinarne i kto ma władzę dyscyplinarną nad żołnierzem.Kary dyscyplinarneSiedem kar – od upomnienia do zwolnienia z dobrowolnych form służby – i zakaz opuszczania miejsca zakwaterowania.Postępowanie dyscyplinarneKto prowadzi sprawę, jak długo można ukarać żołnierza i co się dzieje, gdy czyn jest też przestępstwem.Medale resortu obronyTrzy medale nadawane przez Ministra Obrony Narodowej: za zasługi dla obronności, za długoletnią służbę i dla zagranicznych partnerów.Poświadczenie bezpieczeństwaDokument dopuszczający do informacji niejawnych – wydawany po postępowaniu sprawdzającym na 5, 7 lub 10 lat.Zakaz fotografowania obiektów wojskowych i służbOd 2025 roku bez zgody nie wolno filmować ani fotografować oznaczonych obiektów jednostek wojskowych i służb specjalnych – z wyjątkiem ujęć, w których obiekt jest tylko szczegółem.
Koniec służby 4
Zwolnienie z zawodowej służbyKiedy żołnierz zawodowy kończy służbę: wiek, wypowiedzenie i inne podstawy zwolnienia.Po służbie: emerytury, renty i rekonwersjaCo przysługuje żołnierzowi zawodowemu, który kończy służbę: emerytura wojskowa w dwóch systemach, renta, pomoc w przekwalifikowaniu i instytucje, które to obsługują.Emerytura wojskowaDwa systemy: 15 lat służby i 40% podstawy dla przyjętych do końca 2012 roku, 25 lat i 60% dla przyjętych później.Rekonwersja: przekwalifikowanie po służbieDoradztwo, kursy, pośrednictwo pracy i praktyki dla odchodzących żołnierzy zawodowych – kto może skorzystać i za ile.