Mobilizacja to przestawienie państwa i wojska na gotowość do wojny. Zarządza ją Prezydent; wtedy osoby zdolne do służby mogą być powołane w każdej chwili – kartą powołania albo obwieszczeniem – a ochotnicy mogą się zgłaszać sami. Zasady określa ustawa o obronie Ojczyzny.1
Czym jest mobilizacja
Mobilizacja to przygotowanie państwa, w tym Sił Zbrojnych, do gotowości na wypadek bezpośredniego zagrożenia zewnętrznego. Zarządza ją Prezydent.1
Powołanie
W razie ogłoszenia mobilizacji i w czasie wojny osoby uznane za zdolne do służby mogą być w każdym czasie powołane do czynnej służby wojskowej.1
Powołuje się kartami powołania albo w drodze obwieszczenia publicznego; karty doręczają m.in. wójtowie, burmistrzowie i prezydenci miast.1
Kwalifikację wojskową w czasie mobilizacji i wojny zarządza Minister Obrony Narodowej. Powołani żołnierze mogą zostać skierowani do służby w jednostkach zmilitaryzowanych.1
Ochotnicy
Do służby mogą zgłosić się ochotniczo także osoby, które nie podlegają obowiązkowi: muszą mieć ukończone 18 lat, a mężczyźni nie więcej niż 60, kobiety nie więcej niż 50 lat.1
Początek wojny
Czas wojny w rozumieniu ustawy zaczyna się i kończy w dniu określonym przez Prezydenta w postanowieniu wydanym na wniosek Rady Ministrów.1
W praktyce
Forsal zwraca uwagę, że mobilizacja może objąć całe województwa, wybrane powiaty lub konkretne jednostki – osoby z tej samej kategorii mogą zostać powołane w jednym regionie, a w sąsiednim nie. Pierwsi są rezerwiści z przydziałami mobilizacyjnymi i ochotnicy spełniający kryteria; sama kategoria A nie oznacza automatycznego powołania.2
Wyłączenia obejmują m.in. parlamentarzystów, radnych, osoby na kierowniczych stanowiskach państwowych i pracowników kluczowych instytucji, a na wniosek – osoby niezbędne dla podmiotów ważnych dla obronności. Niestawienie się w czasie mobilizacji lub wojny grozi do 3 lat pozbawienia wolności, a z zamiarem trwałego uchylenia się od służby – do 5 lat.2