Podstawą jest Konstytucja: określa zadania Sił Zbrojnych, zwierzchnictwo Prezydenta i stany nadzwyczajne. O stanie wojny i zawarciu pokoju decyduje Sejm. Gdy Sejm nie może zebrać się na posiedzenie, o stanie wojny postanawia Prezydent.1
Najważniejszą ustawą jest ustawa o obronie Ojczyzny z 2022 roku.2
Trasy
W tym dziale
Podstawy 3
Konstytucja RP z 1997 roku a obronnośćZadania Sił Zbrojnych, zwierzchnictwo Prezydenta, decyzja o stanie wojny i stany nadzwyczajne – przepisy Konstytucji, na których opiera się prawo obronne.Ustawa o obronie OjczyznyUstawa z 11 marca 2022 roku: podstawowy akt o organizacji obrony państwa i Sił Zbrojnych.Ustawa o powszechnym obowiązku obrony (1967–2022)Podstawa prawa obronnego przez 55 lat: od PRL do 2022 roku, ponad sto nowelizacji, uchylona przez ustawę o obronie Ojczyzny.
Stany, gotowość, alarmy 6
Stany nadzwyczajneStan wojenny, stan wyjątkowy i stan klęski żywiołowej: kto je wprowadza, na jak długo i z jakimi ograniczeniami.Stany gotowości obronnej państwaOd 29 marca 2025 roku dwa stany – stałej i pełnej gotowości obronnej; wcześniej trzy. Most między pokojem a stanem wojennym.Stopnie alarmowe i stopnie alarmowe CRPCztery stopnie – ALFA, BRAVO, CHARLIE, DELTA – na zagrożenie terrorystyczne i cztery CRP na zagrożenia w cyberprzestrzeni; od 2025 roku w Polsce obowiązuje m.in. BRAVO w całym kraju i CHARLIE na kolei.Syreny alarmowe i Alert RCBJak brzmią sygnały alarmowe i kiedy Rządowe Centrum Bezpieczeństwa wysyła SMS-y ostrzegawcze.Ustawa o zarządzaniu kryzysowym (2007)Kryzys poniżej progu stanu nadzwyczajnego: od Rady Ministrów po wójta – i kiedy na pomoc idzie wojsko.Cztery fazy zarządzania kryzysowegoZapobieganie, przygotowanie, reagowanie i odtwarzanie – cykl, na którym opiera się ustawa o zarządzaniu kryzysowym.
Ochrona ludności 4
Ochrona ludności i obrona cywilnaNiewojskowa część systemu obronnego: kto chroni ludność w czasie kryzysu, a kto w czasie wojny.Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej 2025–202616,7 mld zł w 2025 i 17,2 mld zł w 2026 roku na schrony, sprzęt, łączność i alarmowanie – głównie przez samorządy.Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej 2027–2031Na co pójdzie ponad 100 mld zł i jak program oceniają eksperci.Poradnik bezpieczeństwa (2025)Wspólna publikacja MON, MSWiA i RCB: ponad 40 stron porad na wypadek kryzysu i wojny, 17 mln egzemplarzy rozniesionych do domów.
Wojsko w kraju i za granicą 5
Ustawa o użyciu i pobycie Sił Zbrojnych poza granicami (1998)Kto i w jakim trybie wysyła polskie wojsko za granicę – na wojnę, misję, ćwiczenia czy akcję ratowniczą.Pomoc wojska dla Policji – zasadyKiedy żołnierze wspierają Policję, kto o tym decyduje, jakie mają uprawnienia i kto nimi dowodzi.Zasady użycia siły (RoE) i użycie broni przez żołnierzyCzym są reguły użycia siły w operacjach i co polskie prawo mówi o użyciu broni przez żołnierza w czasie pokoju.Ustawa o ochronie granicy państwowejUstawa z 1990 roku dzieli zadania: granicę lądową i morską chroni Straż Graniczna, powietrzną – wojsko pod Dowódcą Operacyjnym.Ustawa „Bezpieczny Bałtyk” (2026)Nowe uprawnienia Marynarki Wojennej: kontrola statków, użycie broni w obronie infrastruktury krytycznej i wysyłanie okrętów decyzją MON.
Wojska sojusznicze 4
Ustawa o pobycie wojsk obcychKto zgadza się na pobyt i przejazd obcych wojsk przez Polskę i jakie prawo je obowiązuje.NATO SOFA – umowa o statusie siłLondyńska umowa z 1951 roku: kto sądzi sojuszniczego żołnierza, kto płaci za szkody i jakie cła obowiązują.Umowa EDCA – wzmocniona współpraca obronna Polska–USAUmowa z 15 sierpnia 2020 roku, na której opiera się obecność wojsk USA w Polsce, i jej porozumienia wykonawcze.HNS – wsparcie przez państwo-gospodarzaJak Polska przyjmuje, zaopatruje i przepuszcza wojska sojusznicze: doktryna NATO, prawo polskie, procedury i role od ministra po gminę.
Informacja, cyber, AI 3
Ustawa o ochronie informacji niejawnych (2010)Cztery klauzule tajności, poświadczenia bezpieczeństwa i nadzór ABW oraz SKW.Ustawa o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa (KSC)Wdrożenie dyrektyw NIS i NIS2: trzy krajowe CSIRT-y, podmioty kluczowe i ważne, Pełnomocnik ds. Cyberbezpieczeństwa.AI Act a obronność – wyłączenie wojskoweUnijny akt o sztucznej inteligencji nie obejmuje systemów AI używanych wyłącznie do celów wojskowych, obronnych i bezpieczeństwa narodowego.
Wymiar sprawiedliwości i prawo międzynarodowe 4
Sądy wojskoweDwa wojskowe sądy okręgowe i siedem garnizonowych: sądzą sprawy karne w Siłach Zbrojnych, a sędziowie są oficerami zawodowymi.Prokuratura do spraw wojskowychOd 4 kwietnia 2016 roku nie ma odrębnej prokuratury wojskowej: sprawy wojskowe prowadzą wyspecjalizowane komórki prokuratury powszechnej.Prawo konfliktów zbrojnychMiędzynarodowe prawo humanitarne: konwencje genewskie i haskie, jeńcy, znaki ochronne, zbrodnie wojenne i nowe technologie.Kontrola zbrojeń i rozbrojenieTraktaty, które ograniczały wojska i broń w Europie, i to, co z nich zostało: CFE, Otwarte Przestworza, INF, New START, Dokument wiedeński, konwencja ottawska.