Za przewinienie dyscyplinarne przełożony może wymierzyć żołnierzowi jedną z siedmiu kar – od upomnienia i nagany po zwolnienie z dobrowolnych form służby. Kara ma odpowiadać wadze czynu i stopniowi winy, a ustawa wylicza okoliczności, które ją zaostrzają i łagodzą.14
| Kara | Uwagi |
|---|---|
| upomnienie | |
| nagana | |
| kara pieniężna | w stawkach dziennych (art. 364) |
| ostrzeżenie o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku | art. 365 |
| zwolnienie z zajmowanego stanowiska i wyznaczenie na inne | art. 366 |
| ostrzeżenie o niepełnej przydatności do dobrowolnych form służby | art. 367 |
| zwolnienie z dobrowolnych form służby | art. 368 |
Siedem kar
Kary dyscyplinarne to: upomnienie, nagana, kara pieniężna, ostrzeżenie o niepełnej przydatności na zajmowanym stanowisku, zwolnienie z zajmowanego stanowiska i wyznaczenie na inne, ostrzeżenie o niepełnej przydatności do dobrowolnych form służby oraz zwolnienie z dobrowolnych form służby (art. 362 ust. 1).1
Kto został prawomocnie zwolniony z dobrowolnych form służby, przez 10 lat nie może być do nich ponownie przyjęty (art. 362 ust. 2).1
Ostrzeżenie o niepełnej przydatności na stanowisku przełożony wymierza w rozmowie w czasie raportu dyscyplinarnego: wskazuje niewłaściwe postępowanie i uprzedza, że kolejne przewinienie może skończyć się zwolnieniem ze stanowiska albo surowszą karą (art. 365).5
Zakaz opuszczania zakwaterowania
Żołnierzom innym niż zawodowi zajmujący stanowiska lub pozostający w dyspozycji można obok kary wymierzyć zakaz opuszczania miejsca zakwaterowania na 7–15 dni (art. 362 ust. 3, art. 369).13
Jak ustala się karę
Karę zaostrzają m.in. szczególnie naganna motywacja, działanie po alkoholu lub środkach odurzających, popełnienie przewinienia przed zatarciem wcześniejszej kary, poważne skutki – zwłaszcza dla zadań lub dobrego imienia Sił Zbrojnych – oraz działanie w obecności podwładnego, wspólnie z nim albo na jego szkodę (art. 371 ust. 2).4
Łagodzą ją: działanie nieumyślne, ograniczanie skutków przewinienia, brak doświadczenia lub kompetencji zawodowych oraz dobrowolne zgłoszenie się do przełożonego przed wszczęciem postępowania (art. 371 ust. 3).4
Środki dyscyplinarne
Obok kar lub zamiast nich przełożony dyscyplinarny może orzec środek dyscyplinarny: przeprosiny pokrzywdzonego, dodatkowe czynności służbowe, naprawienie szkody, odebranie prawa do noszenia odznaki honorowej i udziału w uroczystościach wojskowych i państwowych albo podanie informacji o ukaraniu do wiadomości innych osób (art. 373).2
Karę można wymierzyć najpóźniej rok od przewinienia (art. 382) – zob. postępowanie dyscyplinarne.3
Nowelizacja z 2025 roku
Od 12 sierpnia 2025 roku uprawnienia dyscyplinarne rozszerzono – drobne kary mogą wymierzać także dowódcy batalionów i kompanii.67
Stan prawny
Opis według ustawy o obronie Ojczyzny z 11 marca 2022 roku – tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 825 ze zmianami, w wersji obowiązującej od 4 lipca 2026 roku.897