Zawodowa służba zwykle kończy się po osiągnięciu 60 lat, a wyjątkowo można ją przedłużyć do 65. Żołnierz może też odejść wcześniej sam, składając wypowiedzenie.2
Podstawy
Ustawa wymienia 16 sytuacji, w których żołnierza trzeba zwolnić z zawodowej służby. Są wśród nich: zrzeczenie się obywatelstwa, wybór na posła, senatora lub do organu wykonawczego samorządu, orzeczenie niezdolności przez komisję lekarską, odmowa stawienia się przed nią, ukończenie 60 lat, niedostateczna ocena w opiniowaniu, nieprawdziwe oświadczenie lustracyjne i odmowa objęcia równorzędnego lub wyższego stanowiska (art. 226 pkt 1–8).1
Dalej: upływ wypowiedzenia złożonego przez żołnierza, niewyznaczenie na stanowisko w czasie pozostawania w dyspozycji, utrata stopnia lub degradacja, prawomocna kara zwolnienia z dobrowolnych form służby, środek karny (np. pozbawienie praw publicznych), prawomocny wyrok bezwzględnego pozbawienia wolności, kara samorządu zawodowego, gdy nie ma innego stanowiska, oraz jednorazowa nieusprawiedliwiona nieobecność przez 3 dni robocze (art. 226 pkt 9–16). Od podstawy zwolnienia zależy wysokość odprawy.13
W określonych przypadkach służbę po 60. roku życia można przedłużyć do 65 lat (art. 227). Żołnierz może też sam wypowiedzieć stosunek służbowy (art. 230–231); w niektórych sytuacjach przysługuje odszkodowanie (art. 232).2
Po zwolnieniu
Zwolniony żołnierz dostaje świadectwo służby (art. 239), a ustawa przewiduje pierwszeństwo w zatrudnieniu i pomoc w przejściu do cywila – rekonwersję (art. 235–237). Przysługuje też odprawa.2
Zwolnieni żołnierze przechodzą do pasywnej rezerwy (art. 238 ust. 1).2
Nowelizacja z 2025 roku
Nowelizacja z 25 czerwca 2025 roku doprecyzowała zasady zwalniania z zawodowej i niezawodowej służby wojskowej oraz zwrotu kosztów nauki (limit – 60-krotność najniższego uposażenia).45
Stan prawny
Opis według ustawy o obronie Ojczyzny z 11 marca 2022 roku – tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 825 ze zmianami, w wersji obowiązującej od 4 lipca 2026 roku.675