Żołnierz zawodowy może odejść na emeryturę po określonym stażu. Ile musi przesłużyć i ile dostanie, zależy od tego, kiedy wstąpił do wojska: powołani po raz pierwszy przed 2013 rokiem potrzebują 15 lat i dostają 40% podstawy, powołani po 31 grudnia 2012 roku – 25 lat i 60%. Zasady określa ustawa z 10 grudnia 1993 roku o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych, a świadczenia płaci budżet państwa, nie ZUS.23
| Powołani do służby do 31 grudnia 2012 r. | Powołani po 31 grudnia 2012 r. | |
|---|---|---|
| Wymagany staż | 15 lat służby (art. 12) | co najmniej 25 lat służby (art. 18b) |
| Wysokość za minimalny staż | 40% podstawy (art. 15, 15a) | 60% podstawy (art. 18e) |
| Za każdy kolejny rok | +2,6% podstawy | +3% podstawy |
| Podstawa wymiaru | uposażenie z ostatniego miesiąca służby (art. 5) | średnie uposażenie z 10 wybranych lat (art. 18f) |
| Limit | 75% podstawy (art. 18) | 75% podstawy (art. 18h) |
Dwa systemy
W starszym systemie (rozdział 1 ustawy) emerytura przysługuje żołnierzowi zwolnionemu ze służby, który ma 15 lat służby (art. 12). Wynosi 40% podstawy za 15 lat i rośnie o 2,6% za każdy kolejny rok (art. 15); do tego mogą dojść okresy składkowe sprzed służby – 2,6% rocznie za pierwsze trzy lata, potem 1,3%. Dla powołanych przed 2 stycznia 1999 roku art. 15 przewiduje też podwyższenia, m.in. o 15% przy inwalidztwie związanym ze służbą.21
W nowszym systemie (rozdział 1a) – dla powołanych po raz pierwszy po 31 grudnia 2012 roku – trzeba mieć co najmniej 25 lat służby (art. 18b). Emerytura wynosi 60% podstawy za 25 lat i rośnie o 3% za każdy kolejny rok (art. 18e).2
Od czego się liczy
W starszym systemie podstawą jest uposażenie należne w ostatnim miesiącu służby (art. 5). W nowszym – średnie uposażenie z dziesięciu lat kalendarzowych wybranych przez żołnierza, a jeśli ich nie wskaże, z dziesięciu lat przed rokiem zwolnienia (art. 18f). W obu systemach emerytura nie może przekroczyć 75% podstawy (art. 18 i 18h).2
Praca na emeryturze
Emeryt wojskowy może pracować, ale przy przychodach podlegających ubezpieczeniu emerytura jest zmniejszana – najwyżej o 25%, a o pełne 25%, gdy przychód przekracza 130% przeciętnego wynagrodzenia. Zmniejszenia nie stosuje się do emerytury równej 75% podstawy (art. 40).2
Kto płaci i ile
Prawo do świadczeń i ich wysokość ustala decyzją wojskowy organ emerytalny – w wykazie jednostek MON są to wojskowe biura emerytalne, właściwe według miejsca zamieszkania. Emerytury płaci się co miesiąc z budżetu państwa.143
Forsal podawał, że pod koniec 2024 roku przeciętna emerytura wojskowa przekraczała 6137 zł brutto, a po waloryzacji w 2025 roku o 5,5% zbliżyła się do 6500 zł brutto; artykuł nie wskazuje źródła tych danych.3