Terytorialna służba wojskowa pozwala być żołnierzem bez rezygnacji z pracy czy nauki. Zgłasza się do niej ochotniczo, służy od roku do sześciu lat – zwykle co najmniej dwa dni w miesiącu w jednostce, a w pozostałe dni w gotowości w domu. Kto nie służył, zaczyna od 16-dniowego szkolenia podstawowego i przysięgi; zasady określa ustawa o obronie Ojczyzny.1234
Jak działa
Terytorialną służbę wojskową pełni się od roku do sześciu lat, rotacyjnie albo dyspozycyjnie. Rotacyjnie żołnierz służy w jednostce lub w miejscu wskazanym przez dowódcę co najmniej raz w miesiącu, przez dwa dni wolne od pracy; w inne dni – gdy potrzebuje tego wojsko, po uzgodnieniu z żołnierzem albo na jego wniosek. Dyspozycyjnie pozostaje poza jednostką, w gotowości do stawienia się na wezwanie (art. 171).12
W dni dyspozycyjne żołnierz ma się kształcić, dbać o sprawność fizyczną potrzebną na stanowisku i utrzymywać stały kontakt z jednostką. Może przebywać w jednostce za zgodą dowódcy, ale ten czas nie liczy się do służby rotacyjnej (art. 178).5
Kto i z jakim pierwszeństwem
Stosunek służbowy powstaje przez powołanie, poprzedzone ochotniczym zgłoszeniem; powołanie wskazuje miejsce i okres służby oraz stanowisko w jednostce. Pierwszeństwo mają kolejno: osoby mieszkające na obszarze jednostki (pobyt stały albo czasowy dłuższy niż 3 miesiące), byli żołnierze zawodowi, członkowie organizacji proobronnych i harcerskich współpracujących z MON oraz absolwenci szkół z programami edukacji obronnej i oddziałów przygotowania wojskowego (art. 172 ust. 1–3).3
Kto wcześniej nie służył i nie składał przysięgi, może zostać powołany tylko na stanowisko w korpusie szeregowych. O powołaniu trzeba niezwłocznie powiadomić pracodawcę (art. 172 ust. 4–5).3
Szkolenie podstawowe
Osoby bez wcześniejszej służby odbywają 16 dni nieprzerwanej służby rotacyjnej: szkolenie podstawowe zakończone przysięgą, po której dowódca wydaje książeczkę wojskową. W uzasadnionych przypadkach szkolenie można podzielić na kilka części w ciągu 4 miesięcy, w czasie wolnym od pracy (art. 173).4
Ci, którzy już służyli i złożyli przysięgę, odbywają 8-dniowe szkolenie wyrównawcze.1
Natychmiastowe stawiennictwo
Żołnierzy OT można wezwać do natychmiastowego stawiennictwa, by sprawdzić gotowość jednostek, wesprzeć walkę z klęskami żywiołowymi, akcje ratownicze i poszukiwawcze, oczyszczanie terenu z materiałów wybuchowych i zarządzanie kryzysowe, a także przeciwdziałać zagrożeniom bezpieczeństwa państwa. Wezwanie może przyjść przez media i środki komunikacji elektronicznej; wezwany musi stawić się w podanym miejscu i terminie (art. 175).6
Skala
W październiku 2025 roku w WOT służyło ok. 37 tys. żołnierzy TSW (obok 6,5 tys. zawodowych). Projekt limitów na 2026 rok przewidywał do 40 tys. osób w TSW.78
Stan prawny
Opis według ustawy o obronie Ojczyzny z 11 marca 2022 roku – tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 825 ze zmianami, w wersji obowiązującej od 4 lipca 2026 roku.1910