Przy wschodniej granicy cztery brygady WOT mają szczególne zadanie: bronić granicy i terenów przygranicznych. Tworzą Komponent Obrony Pogranicza.1
Zadanie
Komponent Obrony Pogranicza działa w WOT od 1 lipca 2026 roku (komunikat MON z 15 lipca). Tworzą go 1 Podlaska, 4 Warmińsko-Mazurska, 19 Nadbużańska i 20 Przemyska Brygada Obrony Pogranicza; ich zadaniem jest obrona granicy i rejonów przygranicznych – razem ze Strażą Graniczną – oraz utrzymanie infrastruktury Tarczy Wschód.12
Jak powstawał
W lipcu 2024 roku komponent tworzyły 19 i 20 brygada; dwa bataliony 1 i 4 brygady miały zostać przekształcone w bataliony obrony pogranicza, a obie brygady – od 2026 roku stać się brygadami obrony pogranicza. W 2024 roku zapowiadano, że brygady KOP będą w 70% złożone z żołnierzy zawodowych; komunikat MON z lipca 2026 roku podaje już 20% zawodowych (w całych WOT – 10%).32
Od 2021 roku ponad 700 żołnierzy WOT wspierało Straż Graniczną na wschodniej granicy (stan na lipiec 2024).3
Plan i uzbrojenie (2025)
Według Dowódcy WOT (X 2025) KOP liczy ok. 1600 żołnierzy przy ok. 20% uzawodowienia; bataliony lekkiej piechoty 1 i 4 Brygady OT są przeformowywane, a 19 i 20 Brygada powstają od podstaw jako brygady obrony pogranicza. Wstępna gotowość – 2028, pełna – 2032; ok. 2028 roku KOP ma przejąć większość zadań Wojsk Lądowych na wschodnim odcinku granicy.4
Przeciw dronom: program Radomka (zakłócanie dronów klasy I na 100–200 m), Oława Raba (pierwsze dostawy 2026), celowniki SmartShooter; sekcja lekkiej piechoty ma mieć 4–6 dronów FPV. Planowane ok. 200 zestawów Javelin i Warmate oraz Carl-Gustaf M4.4
Plan rozwoju (wywiad 2026)
Według Dowódcy WOT (wywiad dla Defence24) trzon komponentu ma stanowić 16 batalionów wzdłuż granicy wschodniej i północno-wschodniej; żołnierze zawodowi to ok. 17 proc. (ok. 2,5 tys.), z kierunkiem na 20 proc. – w zwykłej brygadzie OT ok. 10 proc. Bezpośrednio na granicy służy ok. 450 żołnierzy komponentu.52
Komponent przejął kilkanaście miejsc składowania (m.in. zapory inżynieryjne) i siedem obiektów fortyfikacyjnych Tarczy Wschód; od 2028 roku ma utrzymywać kolejne elementy infrastruktury. Wyposażenie obejmuje drony mini i mikro, radary pola walki, pracownie druku 3D dronów FPV i pierwsze karabinki MSBS Grot A3. Rozmówca zastrzegł: „Nie jesteśmy i nie będziemy substytutem Straży Granicznej”.5