Wojska Obrony Terytorialnej to wojsko „blisko domu”: większość żołnierzy to ochotnicy, którzy na co dzień pracują lub się uczą, a w mundurze spędzają zwykle dwa dni w miesiącu i dwa tygodnie w roku na poligonie. Najmłodszy rodzaj Sił Zbrojnych istnieje od 2017 roku i ma brygadę w każdym województwie; w październiku 2025 roku służyło w nim 43,5 tys. żołnierzy.64172
Do czego służą
Terytorialsi bronią swojej okolicy i pomagają w kryzysach: Dowódca WOT planuje udział oddziałów w zwalczaniu klęsk żywiołowych, a w październiku 2025 roku ok. 1600 żołnierzy WOT brało udział w działaniach operacyjnych – na granicy wschodniej, zachodniej i litewskiej.892
Od 1 lipca 2026 roku cztery brygady przy wschodniej granicy tworzą Komponent Obrony Pogranicza.310
Jak się służy
Większość żołnierzy pełni terytorialną służbę wojskową: po 16-dniowym szkoleniu podstawowym i przysiędze przychodzi do jednostki zwykle na weekend w miesiącu, a raz w roku na 14 dni na poligon. Szczegóły: szkolenie w WOT.41
Brygady
Brygady formowano od 2017 roku województwo po województwie; ostatnie – lubuską i opolską – w 2024 roku. W czerwcu 2024 roku WOT przeszły certyfikację. Wszystkie brygady z siedzibami: brygady obrony terytorialnej i mapa.72
Komu podlegają
WOT są wyjątkiem: ustawa podporządkowuje ich dowódcę bezpośrednio ministrowi obrony, a nie Szefowi Sztabu Generalnego – do czasu osiągnięcia pełnej gotowości operacyjnej.8
Po certyfikacji MON zapowiedziało przejście pod Szefa SG 14 sierpnia 2024 roku, ale tego dnia Sztab Generalny je przesunął – z powodu prac nad reformą dowodzenia, potrzeby zmian prawnych i uwag z certyfikacji. W październiku 2026 roku NIK zaleciła „pilne przekazanie WOT pod dowództwo Szefa Sztabu Generalnego”.111213
Historia
WOT powstały ustawą z 16 listopada 2016 roku jako piąty rodzaj Sił Zbrojnych, a święto obchodzą 27 września, w rocznicę powstania Polskiego Państwa Podziemnego. Kolejne lata: historia WOT.15