Active Endeavour była jedyną antyterrorystyczną operacją NATO prowadzoną na podstawie art. 5 – odpowiedzią Sojuszu na zamachy z 11 września 2001 roku. Przez piętnaście lat okręty państw NATO i partnerów pilnowały Morza Śródziemnego.2
Operacja
MON wymienia operację NATO Active Endeavour na Morzu Śródziemnym wśród krótkotrwałych misji z udziałem polskiej marynarki.1
W operacji brały udział fregata rakietowa ORP Gen. K. Pułaski (pół roku) oraz okręty podwodne ORP Bielik (trzykrotnie) i ORP Kondor (raz); okręty podwodne spędziły w niej łącznie ponad półtora roku (stan na 2013 rok).3
Operacja w liczbach
Active Endeavour rozpoczęto w 2001 roku, tuż po zamachach z 11 września, jako operację z art. 5 (obrona zbiorowa); dowodziło nią najpierw Dowództwo Sił Połączonych w Neapolu, potem Dowództwo Morskie NATO (MARCOM). Od 2004 roku mogły w niej uczestniczyć państwa spoza NATO – m.in. Ukraina, Rosja i Nowa Zelandia.2
Materiały NATO podają różne liczby: w jednym miejscu ponad 100 tys. wywołanych statków i ok. 155 przeszukanych, w innym – w podsumowaniu całej operacji – ponad 128 tys. wywołanych i ok. 172 przeszukane jednostki. Siły NATO ratowały też rozbitków i prowadziły rozpoznanie torów wodnych.2
Przebieg operacji
Okręty wysłano 6 października 2001 roku, a nazwę operacji nadano 26 października. Zaczęła się we wschodniej części Morza Śródziemnego; w marcu 2004 roku objęła cały akwen. Od marca 2003 do maja 2004 roku zespół okrętów eskortował statki przez Cieśninę Gibraltarską – skorzystało z tego 488 jednostek.2
Od kwietnia 2003 roku okręty systematycznie kontrolowały podejrzane statki. Operację zakończono w październiku 2016 roku; jej następczynią jest operacja Sea Guardian.2