Bezpieczeństwo. Strategia. System.
Strategia · pojęcia

Bezpieczeństwo narodowe: pojęcia i podziały

Czym jest bezpieczeństwo, bezpieczeństwo narodowe i obronność – oraz jak dzieli się je podmiotowo, kierunkowo i przedmiotowo (dziedzinowo).

Redakcja mil.linkAutor10 listopada 2026Publikacja10 listopada 2026Weryfikacja3 · 1 pierwotneŹródła

Bezpieczeństwo narodowe to według BBN bezpieczeństwo narodu zorganizowanego w państwo. Dzieli się je na zewnętrzne i wewnętrzne oraz na dziedziny – obronność, ochronę, bezpieczeństwo społeczne i gospodarcze.1

Podstawowe pojęcia

Według Białej Księgi BBN bezpieczeństwo to teoria i praktyka zapewniania możliwości przetrwania i realizacji własnych interesów – przez wykorzystywanie szans, redukowanie ryzyk i przeciwdziałanie zagrożeniom. Bezpieczeństwo narodowe to taki jego rodzaj, którego podmiotem jest naród zorganizowany w państwo. Securitologia (L. F. Korzeniowski) to nauka o bezpieczeństwie człowieka i organizacji społecznych; bezpieczeństwo ma w niej wymiar obiektywny (brak zagrożenia) i subiektywny (poczucie pewności).12

Obronność – według S. Kozieja tożsama z obroną narodową i bezpieczeństwem militarnym – jest w ujęciu BBN jedną z czterech dziedzin bezpieczeństwa narodowego; ochrona to bezpieczeństwo cywilne (pozamilitarne): ochrona ludności, zasobów, infrastruktury i struktur państwa. Wojna to według Kozieja „zorganizowana przemoc zbrojna jednostek politycznych przeciwko sobie”.13

Podział podmiotowy

Ze względu na podmiot wyróżnia się bezpieczeństwo indywidualne (personalne), grupowe, narodowe – w tym państwowe i terytorialne (wojewódzkie, powiatowe, gminne) – oraz międzynarodowe: regionalne i globalne.13

Podział kierunkowy

Bezpieczeństwo zewnętrzne odnosi się do otoczenia państwa, wewnętrzne – do jego wnętrza; oba są obszarami transsektorowymi, przenikającymi wszystkie dziedziny.1

Podział przedmiotowy (dziedzinowy)

Biała Księga wyróżnia cztery dziedziny – obronność, ochronę, bezpieczeństwo społeczne i gospodarcze – oraz sektory: dyplomację na rzecz bezpieczeństwa, wojskowość, wywiad i kontrwywiad, bezpieczeństwo publiczne, ratownictwo, bezpieczeństwo społeczne i gospodarcze. Obszary transsektorowe to m.in. bezpieczeństwo informacyjne z cyberbezpieczeństwem, przeciwdziałanie terroryzmowi i proliferacji oraz zwalczanie przestępczości zorganizowanej.1

Różnica ujęć: S. Koziej w materiałach wykładowych dzieli bezpieczeństwo przedmiotowo na polityczne, militarne, ekonomiczne (w tym energetyczne), informacyjne i cyberbezpieczeństwo, społeczne, kulturowe i ekologiczne.3

System i strategia

System bezpieczeństwa narodowego to całość sił, środków i zasobów przeznaczonych przez państwo do zadań w dziedzinie bezpieczeństwa; tworzą go podsystem kierowania i podsystemy wykonawcze – operacyjne (obronny i ochronne) oraz wsparcia (społeczne i gospodarcze). Interesy narodowe przekłada się na cele strategiczne, a strategia bezpieczeństwa narodowego dzieli się na operacyjną (sposoby osiągania celów) i preparacyjną (przygotowanie systemu).1

Środowisko bezpieczeństwa opisują cztery kategorie: szanse, wyzwania, ryzyka i zagrożenia. Hasła: słownik.1

Powiązane