Wojska przejeżdżające przez Europę przekraczają wiele granic, a każda wymaga zgód. Unia chce, by do 2027 roku wojska przemieszczały się po jej terytorium szybko i według wspólnych zasad – stąd hasło „wojskowe Schengen”.1
Co proponuje Komisja
19 listopada 2025 roku Komisja Europejska przedstawiła pakiet mobilności wojskowej: projekt rozporządzenia i wspólny komunikat. Celem jest ogólnounijna przestrzeń mobilności wojskowej do 2027 roku – tzw. „wojskowe Schengen”.1
Projekt wprowadza pierwsze zharmonizowane zasady transgranicznych przejazdów wojskowych z maksymalnie trzydniowym czasem rozpatrzenia i uproszczonymi formalnościami celnymi, a na sytuacje nadzwyczajne – Europejski System Wzmocnionego Reagowania (EMERS) z szybkimi procedurami i pierwszeństwem w dostępie do infrastruktury.1
Kluczowe korytarze mają zostać dostosowane do standardów podwójnego zastosowania, powstać ma pula solidarnościowa zdolności transportowych, a każde państwo ma wyznaczyć krajowego koordynatora transgranicznego transportu wojskowego.1
Dalsze kroki
Rozporządzenie wymaga przyjęcia przez Radę i Parlament Europejski w zwykłej procedurze ustawodawczej. Komisja przedstawiła projekt 19 listopada 2025 roku; Rada przyjęła mandat negocjacyjny 17 czerwca 2026 roku, a komisje transportu i obrony Parlamentu – stanowisko 23 czerwca 2026 roku. Rada Europejska wezwała do porozumienia do końca 2026 roku; w październiku 2026 roku trwały trilogi. Projekt przewiduje jednolite unijne zezwolenie na transport wojskowy wydawane najpóźniej w trzy dni, a po aktywacji systemu EMERS – przejazd bez zezwoleń po sześciogodzinnym uprzedzeniu.123
Mobilność wojskowa jest jedną z dziewięciu priorytetowych luk wskazanych w Białej księdze Gotowość 2030. Zasady pobytu i przejazdu obcych wojsk przez Polskę określa ustawa o pobycie wojsk obcych.4