Bezpieczeństwo. Strategia. System.
Reżimy kontroli eksportu

Grupa Australijska

Jak użycie broni chemicznej w wojnie iracko-irańskiej doprowadziło do wspólnej kontroli eksportu prekursorów, a później patogenów.

Redakcja mil.linkAutor10 listopada 2026Publikacja10 listopada 2026Weryfikacja1 · 1 pierwotneŹródła

Grupa Australijska powstała w 1985 roku po użyciu broni chemicznej przez Irak i dziś kontroluje eksport prekursorów, patogenów i sprzętu.1

Geneza

W 1984 roku dochodzenie ONZ potwierdziło, że Irak użył broni chemicznej w wojnie z Iranem. Część prekursorów pochodziła z legalnego handlu, więc kilka państw wprowadziło kontrolę ich eksportu. By ją ujednolicić, spotkały się w czerwcu 1985 roku w Brukseli – tak powstało grono nazwane później Grupą Australijską.1

Na początku lat 90., po ujawnieniu przypadków przekierowania towarów podwójnego zastosowania do programów broni biologicznej, uczestnicy objęli kontrolą także określone czynniki biologiczne. Grupa urosła z 15 państw w 1985 roku do 42 państw i Unii Europejskiej.1

Jak działa

Uczestnicy harmonizują krajowe systemy zezwoleń i współpracują przy ich egzekwowaniu. Wspólne listy kontrolne objęły z czasem nie tylko substancje, ale też technologie i sprzęt do produkcji i niszczenia broni chemicznej i biologicznej. Działa obok konwencji o broni chemicznej i konwencji o broni biologicznej.1

Powiązane

Konwencja o zakazie broni chemicznej (CWC)Polska w konwencji o zakazie broni chemicznej, rola OPCW i ustalenia o gazie CS na froncie w Ukrainie.Konwencja o zakazie broni biologicznej (BWC)Pierwszy traktat zakazujący całej kategorii broni masowego rażenia: co zakazuje, jak działa i czego mu brakuje.Porozumienie z WassenaarJak 42 państwa koordynują kontrolę eksportu broni konwencjonalnej i towarów podwójnego zastosowania – bez traktatu i bez prawa weta wobec cudzych decyzji.Grupa Dostawców Jądrowych (NSG)Jak indyjski test z 1974 roku zrodził kontrolę eksportu technologii jądrowych, czym jest lista „wyzwalająca” i skąd spór o Indie.