Bezpieczeństwo. Strategia. System.
Reżimy kontroli eksportu

Grupa Dostawców Jądrowych (NSG)

Jak indyjski test z 1974 roku zrodził kontrolę eksportu technologii jądrowych, czym jest lista „wyzwalająca” i skąd spór o Indie.

Redakcja mil.linkAutor10 listopada 2026Publikacja10 listopada 2026Weryfikacja1 · 0 pierwotneŹródła

Grupa Dostawców Jądrowych powstała po indyjskim teście z 1974 roku i uzależnia eksport technologii jądrowych od zabezpieczeń MAEA.1

Geneza

Indyjski test jądrowy z 1974 roku pokazał, że importowane do celów pokojowych technologie można przekierować do budowy broni. W 1975 roku państwa z Komitetu Zanggera i Francja utworzyły grupę, która miała uzgadniać zasady eksportu w dziedzinie jądrowej.1

Dwie części wytycznych

Część I – tzw. lista wyzwalająca, opublikowana w 1978 roku – obejmuje towary projektowane specjalnie do zastosowań jądrowych: materiały rozszczepialne, reaktory, urządzenia do wzbogacania i przerobu paliwa. Odbiorca musi objąć wszystkie swoje instalacje pełnymi zabezpieczeniami MAEA. Część II z 1992 roku, przyjęta po ujawnieniu tajnego programu Iraku, dotyczy towarów podwójnego zastosowania, np. obrabiarek i laserów; tu zabezpieczenia obejmują tylko instalację odbiorcy.1

Reżim jest dobrowolny – państwo może przeprowadzić transfer sprzeczny z wytycznymi, czego przykładem jest rosyjska dostawa paliwa do Indii w 2001 roku. Decyzje zapadają w drodze konsensusu na dorocznym posiedzeniu plenarnym.1

Wyjątek dla Indii

W 2008 roku grupa zwolniła Indie z wymogu pełnych zabezpieczeń; zatwierdzone transfery trzeba zgłaszać. W 2016 roku wszystkie państwa poza Chinami poparły członkostwo Indii, które nie są stroną układu NPT. Chiny chcą jednakowych zasad dla wszystkich państw spoza NPT; w maju 2016 roku o członkostwo wystąpił też Pakistan.1

Powiązane