Bezpieczeństwo. Strategia. System.
Reżimy kontroli eksportu

Reżim Kontroli Technologii Rakietowych (MTCR)

Dlaczego granicą są 500 kg i 300 km, czym różnią się kategorie I i II i jak 35 państw ogranicza rozprzestrzenianie rakiet i dronów.

Redakcja mil.linkAutor10 listopada 2026Publikacja10 listopada 2026Weryfikacja2 · 1 pierwotneŹródła

MTCR wyznacza granicę 500 kg i 300 km – rakiety i drony powyżej niej obejmuje silne domniemanie odmowy eksportu.1

Cel

MTCR założyły w 1987 roku państwa G7, by ograniczyć rozprzestrzenianie rakiet zdolnych przenosić broń jądrową. Od 1992 roku reżim obejmuje środki przenoszenia każdej broni masowego rażenia. Nie jest traktatem: to nieformalne porozumienie polityczne bez prawnie wiążących zobowiązań. Państwa spoza grona mogą jednostronnie stosować jego zasady.1

Dwie kategorie

Kategoria I to kompletne systemy rakietowe i bezzałogowe zdolne przenieść co najmniej 500 kg na odległość co najmniej 300 km, ich główne podzespoły, oprogramowanie i technologie. Wobec ich eksportu obowiązuje „silne domniemanie odmowy”, a zakłady do ich produkcji nie mogą być eksportowane w ogóle.1

Kategoria II obejmuje mniej wrażliwe komponenty podwójnego zastosowania oraz kompletne systemy o zasięgu co najmniej 300 km bez względu na ładunek. Wymagają one zezwolenia, a domniemanie odmowy pojawia się, gdy mogłyby służyć przenoszeniu broni masowego rażenia. Wytyczne określają wspólną politykę, a załącznik – listę kontrolowanych towarów; wszystkie decyzje, także o przyjęciu nowych członków, zapadają w drodze konsensusu.1

Kodeks haski (HCoC)

Uzupełnieniem MTCR jest Haski kodeks postępowania przeciwko proliferacji rakiet balistycznych, podpisany 25 listopada 2002 roku w Hadze. To dobrowolny zbiór zasad i środków budowy zaufania, a nie traktat: państwa składają coroczne deklaracje o swojej polityce rakietowej i powiadamiają o planowanych startach. Grono sygnatariuszy urosło z 93 do 145 państw, a funkcję centralnego punktu kontaktowego pełni austriackie ministerstwo spraw zagranicznych.2

Powiązane