Bezpieczeństwo. Strategia. System.
Reżimy kontroli eksportu

Porozumienie z Wassenaar

Jak 42 państwa koordynują kontrolę eksportu broni konwencjonalnej i towarów podwójnego zastosowania – bez traktatu i bez prawa weta wobec cudzych decyzji.

Redakcja mil.linkAutor10 listopada 2026Publikacja10 listopada 2026Weryfikacja1 · 1 pierwotneŹródła

Porozumienie z Wassenaar nie jest traktatem: 42 państwa dzielą listy kontrolne i informacje o eksporcie, ale każde samo decyduje o zgodzie.1

Cel i działanie

Porozumienie z Wassenaar ma wzmacniać bezpieczeństwo i stabilność regionalną i międzynarodową przez przejrzystość i odpowiedzialność w handlu bronią konwencjonalną oraz towarami i technologiami podwójnego zastosowania. Uzgodniono je 19 grudnia 1995 roku, a działać zaczęło po przyjęciu dokumentu „Initial Elements” w lipcu 1996 roku. Z 33 państw założycielskich grono urosło do 42; Polska należy do niego od początku.1

To nie traktat, lecz koordynacja polityk krajowych. Decyzja o zgodzie lub odmowie eksportu należy wyłącznie do państwa, z którego towar wychodzi. Wspólne są listy kontrolne i wymiana informacji: co pół roku uczestnicy zgłaszają transfery broni i części towarów podwójnego zastosowania poza krąg porozumienia oraz odmowy ich wydania.1

Listy kontrolne

Lista uzbrojenia ma 22 główne pozycje obejmujące sprzęt wojskowy. Lista towarów podwójnego zastosowania dzieli się na dziewięć kategorii, z wyodrębnionymi listami towarów wrażliwych i bardzo wrażliwych. Wszystkie decyzje zapadają w drodze konsensusu na posiedzeniu plenarnym, które zbiera się zwykle w grudniu, pod rotacyjnym przewodnictwem.1

Powiązane

Reżim Kontroli Technologii Rakietowych (MTCR)Dlaczego granicą są 500 kg i 300 km, czym różnią się kategorie I i II i jak 35 państw ogranicza rozprzestrzenianie rakiet i dronów.Grupa AustralijskaJak użycie broni chemicznej w wojnie iracko-irańskiej doprowadziło do wspólnej kontroli eksportu prekursorów, a później patogenów.Grupa Dostawców Jądrowych (NSG)Jak indyjski test z 1974 roku zrodził kontrolę eksportu technologii jądrowych, czym jest lista „wyzwalająca” i skąd spór o Indie.Traktat o handlu bronią (ATT)Wspólne standardy eksportu broni konwencjonalnej: kiedy państwo musi odmówić zgody na transfer.