24 stycznia 1588 roku wojska Jana Zamoyskiego pokonały pod Byczyną armię arcyksięcia Maksymiliana Habsburga i rozstrzygnęły spór o tron po podwójnej elekcji.1
Bitwa
Po przegranej elekcji Habsburgowie, wspierani przez część szlachty, sięgnęli po broń. Pod Byczyną armia Zamoyskiego, walcząca w imieniu Zygmunta III, rozbiła wojska arcyksięcia Maksymiliana; ciężko ranny został Stanisław Żółkiewski. Rzeczpospolita opisuje straty jako stosunkowo niewielkie i podkreśla, że część badaczy widzi w konflikcie raczej wojnę domową („wojnę braci”).1
Spośród 34 chorągwi jazdy trzy pochodziły z wojska kwarcianego (husarska Stanisława Pękosławskiego, kozacka i tatarska – po 100 koni); resztę wystawiły sejmiki i senatorowie popierający Zygmunta III.2
Skutki
Zwycięstwo umocniło pozycję Zamoyskiego i przekreśliło szanse Habsburgów na polską koronę. Żółkiewski otrzymał w 1588 roku buławę polną, a urząd hetmana nadwornego, odebrany popierającemu arcyksięcia Janowi Zborowskiemu, przypadł Mikołajowi Zebrzydowskiemu.21