Bezpieczeństwo. Strategia. System.
Służby historyczne

Informacja Wojskowa (GZI WP, 1944–1957)

Kontrwywiad wojskowy pierwszych lat PRL, uznawany za jedną z najbrutalniejszych służb tamtego okresu; w 1957 roku zastąpiony przez WSW.

Redakcja mil.linkAutor10 listopada 2026Publikacja10 listopada 2026Weryfikacja2 · 0 pierwotneŹródła

Informacja Wojskowa była kontrwywiadem wojskowym pierwszych lat PRL, uznawanym za jedną z najbrutalniejszych służb tamtego okresu. Działała w latach 1944–1957, a zastąpiła ją Wojskowa Służba Wewnętrzna.12

Czym była

Informacja Wojskowa – formalnie Główny Zarząd Informacji Wojska Polskiego – była kontrwywiadem wojskowym działającym od 1944 do 1957 roku. Zwalczała podziemie niepodległościowe, które nazywała „reakcyjnym”, oraz – według ówczesnej nomenklatury – wywiady państw kapitalistycznych, „zdradę stanu” i „elementy nieprawomyślne” w wojsku.1

Historyk Sławomir Cenckiewicz wskazuje na jej sowiecką genezę. Do przełomu lat 40. i 50. wielu jej oficerów pochodziło z ZSRR.21

Metody

Według relacji żołnierzy AK i WiN, przywołanych przez PAP, metody Informacji były surowsze niż w Urzędzie Bezpieczeństwa; śledczy słynęli z okrucieństwa podczas przesłuchań. Najbrutalniejszy okres przypadł na lata do 1953 roku.12

Rozwiązanie i następcy

Rozkazem ministra obrony z 10 stycznia 1957 roku powołano Wojskową Służbę Wewnętrzną, a zarządzeniem szefa Sztabu Generalnego z 21 stycznia 1957 roku rozformowano GZI. Cenckiewicz nazwał tę zmianę „tylko zmianą szyldu”.2

W 2018 roku IPN odnalazł ok. 12 tys. teczek agentów kontrwywiadu wojskowego z lat 1943–1974. Dalsze losy wojskowych służb: WSI (1991–2006), a potem SKW i SWW.12

Powiązane

Służby bezpieczeństwa państwaCywilne służby specjalne i formacje, które obok wojska chronią państwo: ABW, Agencja Wywiadu, SOP, Straż Graniczna i RCB.Wojskowa Służba Wewnętrzna (WSW, 1957–1990)Kontrwywiad i policja wojskowa PRL – następczyni Informacji Wojskowej, pod nadzorem KGB.Wojskowe Służby Informacyjne (WSI, 1991–2006)Wywiad i kontrwywiad wojskowy III RP po WSW i Zarządzie II; zlikwidowane w 2006 roku i zastąpione przez SKW i SWW.Służba Kontrwywiadu Wojskowego (SKW)Służba specjalna chroniąca wojsko przed zagrożeniami wewnętrznymi: kontrwywiad, ochrona informacji niejawnych, przestępstwa żołnierzy.Żołnierze Wyklęci – Narodowy Dzień Pamięci (1 marca)Święto państwowe ustanowione ustawą z 3 lutego 2011 roku.