Żołnierze Wyklęci – Narodowy Dzień Pamięci (1 marca)

1 marca Polska upamiętnia żołnierzy podziemia, którzy po wojnie walczyli dalej – przeciw narzuconej władzy komunistycznej. Przez antykomunistyczną konspirację przewinęło się według różnych szacunków od ok. 120 do 300 tys. osób.¹²

Ustawa

Ustawa oddaje hołd uczestnikom antykomunistycznego podziemia, którzy walczyli o niepodległość, prawo do samostanowienia i demokrację, przeciwstawiając się sowieckiej agresji i narzuconemu reżimowi komunistycznemu – z bronią w ręku i w inny sposób.¹

Art. 1 ustanawia 1 marca Narodowym Dniem Pamięci „Żołnierzy Wyklętych”, a art. 2 nadaje mu status święta państwowego.¹

Dlaczego 1 marca

1 marca 1951 roku w więzieniu na Mokotowie, po pokazowym procesie, zastrzelono przywódców IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” z płk. Łukaszem Cieplińskim; ich ciał nie wydano rodzinom. Projekt ustawy o święcie skierował do Sejmu w lutym 2010 roku prezydent Lech Kaczyński.³

Przez WiN (od 2 września 1945 roku) przeszło według historyków ok. 30 tys. osób. Ostatni żołnierz podziemia, Józef Franczak „Lalek”, zginął w obławie SB i MO 21 października 1963 roku.³

Skala podziemia

Przez antykomunistyczną konspirację w latach 1944–1963 przewinęło się według szacunków do 300 tys. osób; inne szacunki mówią o ok. 120 tys. w latach 1944–1956, w tym 20–25 tys. w oddziałach zbrojnych. W walkach zginęło ok. 9 tys. konspiratorów, kilka tysięcy zamordowano wyrokami sądów lub zmarło w więzieniach. Zob. WiN, Józef Franczak i Witold Pilecki.²

Powiązane

Armia KrajowaNajwiększa armia podziemna w okupowanej Europie: ponad 350 tys. żołnierzy w 1944 roku.Święta wojskowePełny kalendarz: święta państwowe związane z wojskiem, 42 święta rodzajów wojsk i służb oraz święta jednostek opisanych w serwisie.Obława augustowska (1945)Największa zbrodnia na Polakach po II wojnie światowej: w lipcu 1945 roku Sowieci z udziałem UB zatrzymali i wywieźli setki ludzi.Gen. August Emil Fieldorf „Nil” (1895–1953)Legionista, dowódca Kedywu AK, zamordowany przez komunistyczne władze 24 lutego 1953 roku.Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” (WiN)Największa powojenna organizacja podziemia niepodległościowego – kolejne zarządy rozbite przez bezpiekę, IV Zarząd stracony 1 marca 1951 roku.Józef Franczak „Lalek” (1918–1963)Ostatni żołnierz podziemia niepodległościowego – ukrywał się do 21 października 1963 roku.