Bezpieczeństwo. Strategia. System.
Historia

Bitwa Warszawska (1920)

Rozstrzygająca bitwa wojny polsko-bolszewickiej i źródło dzisiejszego Święta Wojska Polskiego.

Redakcja mil.linkAutor10 listopada 2026Publikacja10 listopada 2026Weryfikacja4 · 2 pierwotneŹródła

W sierpniu 1920 roku Armia Czerwona stała pod Warszawą. Obrona przedpoli stolicy i kontruderzenie znad Wieprza 16 sierpnia odwróciły losy wojny polsko-bolszewickiej. Na pamiątkę tego zwycięstwa 15 sierpnia jest dziś – na mocy ustawy z 1992 roku – Świętem Wojska Polskiego.12

Przebieg

Walki na przedpolach Warszawy rozpoczęły się 13 sierpnia; Radzymin kilkanaście razy przechodził z rąk do rąk. 5 Armia gen. Władysława Sikorskiego atakowała w rejonie Nasielska, Pułtuska i Serocka. Plan operacji opracował szef Sztabu Generalnego gen. Tadeusz Rozwadowski z płk. Tadeuszem Piskorem i kpt. Bronisławem Regulskim, a koncepcję i grupę manewrową prowadził Józef Piłsudski.1

16 sierpnia grupa manewrowa przełamała obronę bolszewików pod Kockiem i Cycowem i uderzyła na tyły wojsk nacierających na Warszawę; Tuchaczewski musiał się wycofać. Pościg trwał do 25 sierpnia.1

Siły i radiowywiad

Według dzieje.pl na Warszawę miały uderzyć III, XV i XVI Armia Tuchaczewskiego, a IV Armia i korpus jazdy Gaja szły na Włocławek i Toruń. Piłsudski podzielił front na trzy odcinki: północny gen. Józefa Hallera (obrona Warszawy), środkowy gen. Edwarda Rydza-Śmigłego (uderzenie) i południowy gen. Wacława Iwaszkiewicza; grupa manewrowa miała pięć dywizji piechoty i brygadę jazdy.1

Już we wrześniu 1919 roku por. Jan Kowalewski złamał szyfry Armii Czerwonej, a 13 sierpnia 1920 roku polski radiowywiad przechwycił rozkaz natarcia. 15 sierpnia 203 Pułk Ułanów zajął Ciechanów, zdobywając sztab IV Armii i radiostację; przez dwa dni zagłuszano potem sowieckie częstotliwości, nadając Pismo Święte.13

Pościg

18 sierpnia wojska polskie osiągnęły linię Wyszków–Kodeń, 21 sierpnia 1 Dywizja przekroczyła Narew pod Rybakami, a 15 Dywizja zajęła Wysokie Mazowieckie, odcinając drogi odwrotu. 24 sierpnia część oddziałów sowieckich przeszła do Prus Wschodnich i została tam rozbrojona, a 25 sierpnia Polacy doszli do granicy niemieckiej. Szerzej o całej wojnie – wojna polsko-bolszewicka.1

Straty

Strona polska straciła około 4,5 tys. zabitych, 22 tys. rannych i 10 tys. zaginionych. Straty sowieckie szacuje się na około 25 tys. zabitych i ciężko rannych, 60 tys. jeńców i 45 tys. internowanych w Niemczech.1

Rocznicę bitwy – 15 sierpnia – obchodzi się jako Święto Wojska Polskiego. W czasie wojny, 11 sierpnia 1920 roku, ustanowiono Krzyż Walecznych.24

Powiązane

Święto Wojska Polskiego (15 sierpnia)Święto ustanowione ustawą z 30 lipca 1992 roku, w miejsce peerelowskiego Dnia WP z 12 października.Krzyż WalecznychOdznaczenie wojenne za męstwo i odwagę w boju, ustanowione w sierpniu 1920 roku.Bitwa pod Komarowem (1920)31 sierpnia 1920 roku polska kawaleria rozbiła 1 Armię Konną Budionnego; rocznica jest Świętem Kawalerii Polskiej.Bitwa pod Zadwórzem (1920)17 sierpnia 1920 roku ok. 330 ochotników kpt. Bolesława Zajączkowskiego przez 11 godzin zatrzymywało konnicę Budionnego pod Lwowem.Bitwa nad Niemnem (1920)Ostatnia wielka operacja wojny polsko-bolszewickiej: oskrzydlenie przez Litwę, zdobycie Grodna i odrzucenie Frontu Zachodniego Tuchaczewskiego.Wyprawa kijowska (1920)Wspólna ofensywa Polski i Ukraińskiej Republiki Ludowej Petlury: 7 maja 1920 roku zajęto Kijów, w czerwcu nastąpił odwrót.Obrona Płocka (1920)Przez ok. 21 godzin 18–19 sierpnia 1920 roku żołnierze i mieszkańcy bronili Płocka i przyczółka na Wiśle przed bolszewikami.Traktat ryski (1921)Pokój kończący wojnę polsko-bolszewicką i wyznaczający wschodnią granicę II RP; ZSRS zerwał go 17 września 1939 roku.Józef Piłsudski (1867–1935) – Naczelnik Państwa i Pierwszy MarszałekTwórca Legionów i POW, Naczelnik Państwa i dowódca w wojnie 1920 roku; po 1926 roku minister spraw wojskowych i Generalny Inspektor Sił Zbrojnych.Wincenty Witos (1874–1945) – premier Rządu Obrony NarodowejPrzywódca PSL „Piast”, trzykrotny premier; w lipcu 1920 roku stanął na czele rządu, który zmobilizował wieś do obrony przed bolszewikami.Konferencja w Spa (1920)Jakie warunki przyjęła Polska w Spa, co z nich wynikło i skąd się wzięła linia Curzona.Obrona Lwowa (1918)Walki o Lwów z Ukraińcami w listopadzie 1918 roku, w których walczyła młodzież – Orlęta Lwowskie.Wojna polsko-bolszewicka (1919–1921)Od pierwszego starcia pod Mostami w lutym 1919 roku, przez Kijów i Warszawę, do pokoju ryskiego z marca 1921 roku.