Bezpieczeństwo. Strategia. System.
Historia

Wojna obronna 1939

Od ataku Niemiec 1 września do bitwy pod Kockiem 6 października: kalendarium kampanii wrześniowej.

Redakcja mil.linkAutor10 listopada 2026Publikacja10 listopada 2026Weryfikacja4 · 1 pierwotneŹródła

Kampania wrześniowa trwała od 1 września do 6 października 1939 roku. Polska walczyła z Niemcami, które według Włodzimierza Sulei miały dwukrotną przewagę w ludziach i wielokrotną w samolotach i czołgach, a od 17 września także ze Związkiem Sowieckim. Ostatnią bitwą był Kock.12

Siły

Według dzieje.pl (2026) Niemcy wystawiły 1,85 mln żołnierzy, 11 tys. dział, 2,8 tys. czołgów i 2 tys. samolotów, a Polska – 950 tys. żołnierzy, 4,8 tys. dział, ok. 700 czołgów, w większości przestarzałych wobec niemieckich, i 400 samolotów. Armia Czerwona, która uderzyła 17 września, miała ok. 1,5 mln żołnierzy, ponad 6 tys. czołgów i ok. 1,8 tys. samolotów; naprzeciw niej stały głównie niewielkie oddziały KOP.3

Kalendarium

1 września 1939 roku Niemcy zaatakowały Polskę, a 17 września – Związek Sowiecki. Westerplatte broniło się do 7 września, Warszawa skapitulowała 28 września, a ostatnią bitwą kampanii był Kock 6 października.1

Najważniejsze daty

31 marca 1939 roku Wielka Brytania udzieliła Polsce jednostronnej gwarancji, a 23 sierpnia podpisano pakt Ribbentrop–Mołotow. 1 września Niemcy zaatakowały bez wypowiedzenia wojny – wśród pierwszych celów były Westerplatte i Wieluń. 3 września Wielka Brytania i Francja, po odrzuceniu ultimatum, wypowiedziały Niemcom wojnę.3

6 września rząd i marszałek Edward Rydz-Śmigły opuścili Warszawę, a 8 września pod miasto dotarły pierwsze oddziały niemieckie. 17 września, w dniu agresji sowieckiej, władze przekroczyły granicę rumuńską w Zaleszczykach. Armie „Kraków” i „Lublin” walczyły pod Tomaszowem Lubelskim i skapitulowały 20 września. Warszawa broniła się do 28 września, Hel do 2 października, a 6 października walkę zakończyła SGO „Polesie” – ostatni duży związek operacyjny.3

Przebieg w skrócie

Włodzimierz Suleja zwraca uwagę, że Niemcy mogli rzucić przeciw Polsce ok. dwukrotnie więcej żołnierzy, pięciokrotnie więcej samolotów i dziesięciokrotnie więcej czołgów. Kontrnatarcie armii „Poznań” i „Pomorze” nad Bzurą trwało od 9 do 12 września, a plan zakładał odwrót na przedmoście rumuńskie za Dniestrem i Stryjem. Kock zaczął się 2 października; Suleja podaje kapitulację SGO „Polesie” 5 października – w innych źródłach 5 października to decyzja, a 6 października złożenie broni.24

Szczegóły: Westerplatte, Mokra, Mława, Wizna, Warszawa, 17 września.

Powiązane

Polskie Siły Zbrojne na ZachodzieArmia na uchodźstwie: od Bitwy o Anglię i Monte Cassino do demobilizacji w 1946 roku.Armia KrajowaNajwiększa armia podziemna w okupowanej Europie: ponad 350 tys. żołnierzy w 1944 roku.Obrona Westerplatte (1939)Przebieg siedmiu dni obrony i najnowsze ustalenia IPN o liczbie poległych.Bitwa nad Bzurą (1939)Największa bitwa kampanii wrześniowej: armie Poznań i Pomorze uderzyły na niemiecką 8 Armię, wstrzymując marsz na Warszawę.Złamanie EnigmyW grudniu 1932 roku Marian Rejewski złamał szyfr Enigmy; w lipcu 1939 roku Polacy przekazali metody Francuzom i Brytyjczykom.Bitwa pod Mokrą (1939)1 września 1939 roku Wołyńska Brygada Kawalerii przez cały dzień zatrzymywała niemiecką 4 Dywizję Pancerną.Obrona Wizny (1939)„Polskie Termopile”: kilkuset żołnierzy kpt. Władysława Raginisa przeciw korpusowi pancernemu Guderiana.Obrona Helu (1939)Ostatni punkt oporu na polskim wybrzeżu: ok. 3 tys. żołnierzy i marynarzy skapitulowało dopiero 1 października 1939 roku.Agresja sowiecka 17 września 1939Armia Czerwona wkroczyła do Polski, realizując tajny protokół paktu Ribbentrop–Mołotow; ok. 200–250 tys. polskich żołnierzy trafiło do niewoli.Bitwa pod Kockiem (1939)Ostatnia bitwa kampanii 1939 roku: Samodzielna Grupa Operacyjna „Polesie” gen. Kleeberga skapitulowała 6 października.Zbrodnia katyńska (1940)Na mocy decyzji Biura Politycznego z 5 marca 1940 roku NKWD zamordowało co najmniej 21 768 obywateli polskich – jeńców z obozów w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie oraz więźniów z zachodnich obwodów Ukrainy i Białorusi.Obrona Warszawy (1939)Blisko trzy tygodnie obrony stolicy: Armia „Warszawa” gen. Rómmla, prezydent Starzyński i kapitulacja 28 września.Bitwa pod Mławą (1939)20 Dywizja Piechoty Armii „Modlin” przez kilka dni zatrzymywała pod Mławą trzykrotnie liczniejszą niemiecką 3 Armię.Obrona Kępy Oksywskiej (1939)Lądowa Obrona Wybrzeża płk. Stanisława Dąbka broniła głównej bazy floty do 19 września 1939 roku.Obrona Lwowa (1939)Dziesięć dni obrony przed Niemcami i Sowietami; po kapitulacji przed Armią Czerwoną większość oficerów zamordowano w Charkowie.Obrona Poczty Polskiej w Gdańsku (1939)1 września 1939 roku ok. 58 osób broniło gdańskiej poczty przez ok. 13 godzin; 38 obrońców Niemcy rozstrzelali po wyroku sądu wojennego.Obrona Modlina (1939)Jeden z najdłuższych epizodów obronnych kampanii: twierdza skapitulowała 29 września 1939 roku, dzień po Warszawie.