Kępa Oksywska była główną bazą Marynarki Wojennej. We wrześniu 1939 roku Lądowa Obrona Wybrzeża płk. Stanisława Dąbka broniła jej do 19 września; zginęło 1,5–2 tys. polskich żołnierzy.1
Obrona
Kępa Oksywska była w latach 1928–1939 główną bazą Marynarki Wojennej. Od 1 do 9 września obrońcy odpierali naloty i ostrzał pancernika Schleswig-Holstein, a 10 września ruszył atak lądowy. Obrona trwała do 19 września.1
Historycy szacują straty na 1,5–2 tys. zabitych i 3–3,5 tys. rannych. Dowódca Lądowej Obrony Wybrzeża płk Stanisław Dąbek odebrał sobie życie po ostatniej walce pod Babim Dołem. W 2023 roku IPN odnalazł szczątki nieznanego obrońcy, pochowane w 2024 roku w Kosakowie.1
Siły, przebieg i spór o dowodzenie
Według Macieja Franza (UAM) płk Stanisław Dąbek został wyznaczony na dowódcę Morskiej Brygady Obrony Narodowej 21 lipca 1939 roku, a wkrótce potem na dowódcę Lądowej Obrony Wybrzeża; do Gdyni przybył 23 lipca. Obronę budował niemal od zera – bez sztabu, łączności i fortyfikacji; okopy zaczęto kopać ok. 10 sierpnia.2
LOW liczyła ok. 500 oficerów i 14,2 tys. podoficerów i szeregowych (m.in. 1 i 2 Morski Pułk Strzelców, bataliony ON), miała ok. 40 dział, 16 moździerzy 81 mm i 458 karabinów maszynowych, bez broni pancernej; improwizowany pociąg pancerny „Smok Kaszubski” zniszczyło lotnictwo 12 września. Tego dnia Dąbek wycofał wojska z Gdyni na Kępę, gdzie zostało ok. 9 tys. żołnierzy. Ostatni szturm 19 września zakończył się upadkiem Oksywia około południa; ranny Dąbek odebrał sobie życie ok. 17.00 (relacje różnią się o pół godziny).2
Franz podaje ponad 2 tys. poległych (ok. 14% obrońców Kępy) – nieco więcej niż dolna granica szacunku 1,5–2 tys. przytaczanego przez dzieje.pl – i ok. 110 starć LOW w dniach 1–19 września. Ocena Dąbka jest sporna: część historyków krytykuje jego dowodzenie i doktrynę „obrony aktywnej”, inni uważają, że zadanie przekraczało dostępne siły.21