We wrześniu 1939 roku kilkuset żołnierzy kpt. Władysława Raginisa broniło przepraw na Narwi pod Wizną przed korpusem pancernym Guderiana. Część historyków wskazuje jednak, że walki były krótsze, a siły obu stron mniejsze, niż głosi tradycja.1
Walki
Polacy, mając sześć dział, kilkadziesiąt karabinów maszynowych i jedną rusznicę przeciwpancerną, bronili przepraw na Narwi i Biebrzy na obszarze ok. 100 km² przed XIX Korpusem Pancernym gen. Guderiana. Gdy obrona upadła, kpt. Raginis popełnił samobójstwo, wysadzając się granatem.1
Pamięć i spór historyków
Szczątki Raginisa ekshumowano w 2011 roku i pochowano na miejscu walk; w 2012 roku awansowano go pośmiertnie na majora. Część historyków na podstawie archiwów niemieckich wskazuje na krótsze walki i mniejsze siły obu stron, a obrona Nowogrodu trwała dłużej.1
Inne ujęcie liczb
Relacja PAP z obchodów 80. rocznicy (2019) podaje dla obrońców przedział od niespełna 400 do ok. 600 żołnierzy na odcinku ok. 9 km przy drodze na Białystok i zaznacza, że źródła historyczne mówią o nawet 42 tys. żołnierzy XIX Korpusu Pancernego. Najsilniejszy szturm nastąpił 8 września. Razem z Raginisem pochowano jego zastępcę por. Stanisława Brykalskiego; obu awansowano pośmiertnie w 2012 roku.2
Rozbieżność: ok. 720 obrońców według jednego tekstu dzieje.pl wobec 400–600 według drugiego – co zgadza się ze sporem historyków opisanym wyżej.12
Pozycja i przebieg według innych źródeł
Odcinek liczył ok. 9 km wzdłuż Narwi i Biebrzy, z pododcinkami Giełczyn i Góra Strękowa rozdzielonymi groblą z drogą na Białystok; budowę schronów zaczęto dopiero wiosną 1939 roku. Dzieje.pl (biogram Raginisa) pisze o dwunastu częściowo niedokończonych schronach, British Poles – o sześciu ciężkich schronach żelbetowych, ośmiu mniejszych i dwóch lekkich stanowiskach.34
7 września pod Wiznę dotarł rozpoznawczy oddział 10 Dywizji Pancernej i obrońcy wysadzili most na Narwi; główne natarcie ruszyło 9 września po przybyciu Guderiana. Tego dnia poległ dowódca artylerii por. Stanisław Brykalski i padł pododcinek Giełczyn. 10 września w południe Raginis, ciężko ranny, odebrał sobie życie w schronie na Górze Strękowej; ok. 40 obrońców trafiło do niewoli. British Poles podaje ponad 30 tys. Niemców – mniej niż 32–42 tys. z dzieje.pl.341