1 września 1939 roku ok. 58 osób przez ok. 13 godzin broniło Poczty Polskiej w Wolnym Mieście Gdańsku. Po kapitulacji Niemcy skazali 38 obrońców i rozstrzelali ich 5 października 1939 roku.12
Obrona
Atak ruszył tego samego ranka co ostrzał Westerplatte. Pocztowców atakowało ok. 180 policjantów i nieznana liczba esesmanów. Plan zakładał ok. 6 godzin oporu – obrona trwała ok. 13. Zginął dowódca ppor. Konrad Guderski; dowodzenie przejął Alfons Flisykowski. Gdy Niemcy podpalili budynek benzyną, obrońcy poddali się ok. godz. 18.1
Niemiecki sąd wojenny skazał 38 ocalałych na śmierć za „działalność partyzancką”; wyrok wykonano 5 października 1939 roku. W maju 1998 roku sąd w Lubece uniewinnił obrońców, uznając, że prawo Rzeszy nie obowiązywało wtedy w Wolnym Mieście Gdańsku.1
Liczby w innych relacjach
Relacja PAP z 2020 roku podaje ok. 60 obrońców (dokładnej liczby historycy nie ustalili) i początek ataku o 4.48; w walce zginęło ośmiu pocztowców, a sześciu zmarło od ran i poparzeń. Rozstrzelanych pochowano w nieoznaczonym miejscu przy ówczesnym lotnisku; grób odkryto w 1991 roku na Zaspie, a badania antropologiczne potwierdziły tożsamość.2
Rozbieżność: ok. 58 obrońców i godzina 4.45 w jednym tekście dzieje.pl wobec ok. 60 i 4.48 w drugim.12
Według IPN
Broszura IPN podaje, że rano 1 września w budynku było 58 osób. Obroną dowodził ppor. rez. Konrad Guderski, a po jego śmierci Alfons Flisykowski. Atakujący – policja i SS – użyli artylerii, w tym haubicy ostrzeliwującej budynek z bliska, i pojazdów pancernych, a pod wieczór wpompowali do piwnic benzynę i ją podpalili. Obrońcy poddali się prawdopodobnie między 17.30 a 18.00.3
Sąd wojenny grupy Eberhardt skazał na śmierć 28 obrońców 8 września i 10 kolejnych 29 września; 38 rozstrzelano 5 października 1939 roku na Zaspie. Wojnę przeżyło czterech obrońców. W 1990 roku pocztowcy otrzymali Krzyże Walecznych, a w 1998 roku – honorowe obywatelstwo Gdańska.3
Czas walki źródła podają różnie: IPN – ok. 13 godzin, Defence24 – 14 godzin.34