Józef Piłsudski stworzył Legiony i Polską Organizację Wojskową, w listopadzie 1918 roku przejął naczelne dowództwo, a w wojnie 1920 roku dowodził jako Naczelny Wódz. Był Tymczasowym Naczelnikiem Państwa i pierwszym Marszałkiem Polski.12
Konspirator i komendant
Zesłany na pięć lat na Syberię za udział w spisku na cara (1887–1892), potem działacz PPS; od października 1905 roku kierował Wydziałem Bojowym PPS. 1 grudnia 1912 roku wybrano go Komendantem Głównym polskich sił wojskowych.1
6 sierpnia 1914 roku Pierwsza Kompania Kadrowa przekroczyła granicę zaboru rosyjskiego; 16 sierpnia z jego oddziałów utworzono 1 pułk piechoty Legionów, a w grudniu – I Brygadę, którą dowodził do września 1916 roku. Po kryzysie przysięgowym aresztowany 22 lipca 1917 roku i więziony w Magdeburgu do 10 listopada 1918 roku. Równolegle działała tworzona z jego inicjatywy POW.13
Naczelnik i wódz
11 listopada 1918 roku przejął od Rady Regencyjnej władzę wojskową, a 22 listopada został Tymczasowym Naczelnikiem Państwa, zachowując naczelne dowództwo. Osobiście kierował operacjami wileńską (1919), kijowską, warszawską i niemeńską (1920); 19 marca 1920 roku otrzymał godność Marszałka Polski.41
Po 1926 roku
W maju 1926 roku przejął władzę zbrojnym zamachem (12–14 maja); od 15 maja 1926 roku do śmierci był ministrem spraw wojskowych, a od 28 sierpnia 1926 roku Generalnym Inspektorem Sił Zbrojnych – przewidzianym naczelnym wodzem na czas wojny.1