Polska Organizacja Wojskowa była tajną armią w zalążku: Piłsudski tworzył ją od 1914 roku, by przygotować kadry przyszłego wojska. W październiku 1918 roku liczyła blisko 30 tys. członków; w listopadzie rozbrajała Niemców, a w grudniu weszła do Wojska Polskiego.1
Organizacja
POW tworzono od sierpnia 1914 roku z inicjatywy Józefa Piłsudskiego, z członków Związku Walki Czynnej i Polskich Drużyn Strzeleckich; jej celem była walka o niepodległość i przygotowanie kadr dla przyszłej armii. Komendantami byli m.in. Tadeusz Żuliński (od 22 października 1914 r.), Tadeusz Kasprzycki (od września 1915 r.), a po kryzysie przysięgowym w lipcu 1917 roku – Edward Rydz-Śmigły.1
Liczebność rosła z ok. 1 tys. w 1915 roku przez 7 tys. (XI 1916) i 15 tys. (IV 1917) do blisko 30 tys. w październiku 1918 roku.1
Listopad 1918
16 października 1918 roku Komenda Naczelna w Warszawie zorganizowała kilkanaście ataków na niemieckie patrole i posterunki. Na przełomie października i listopada członkowie POW masowo rozbrajali żołnierzy niemieckich w Królestwie oraz wspierali Polską Komisję Likwidacyjną w Krakowie i rząd lubelski; w grudniu 1918 roku organizację włączono do Wojska Polskiego.1
Według IPN
Włodzimierz Suleja (IPN) podaje, że tajną POW Piłsudski utworzył w październiku 1914 roku i był jej wyłącznym dysponentem. Początkowo działała na zapleczu wojsk rosyjskich, a po ich wyparciu z Królestwa latem 1915 roku jej rola rosła – miała być siłą na moment wybicia się na niepodległość; w 1918 roku Piłsudski przyjmował defiladę jej oddziałów przed Zachętą.2