Bezpieczeństwo. Strategia. System.
Prawo konfliktów zbrojnych

Konwencja ENMOD – zakaz wojny środowiskowej

Co oznacza zakaz wrogiego wykorzystania technik modyfikacji środowiska, jak rozumieć skutki „rozległe, długotrwałe lub poważne” i co pozostaje dozwolone.

Redakcja mil.linkAutor10 listopada 2026Publikacja10 listopada 2026Weryfikacja1 · 1 pierwotneŹródła

Konwencja ENMOD zakazuje używania zmian pogody, klimatu czy procesów geologicznych jako broni, gdy skutki są rozległe, długotrwałe lub poważne.1

Zakaz

Strony zobowiązują się nie używać technik modyfikacji środowiska do celów wojskowych ani innych wrogich, jeśli wywołują one skutki rozległe, długotrwałe lub poważne i służą zniszczeniu, szkodzie lub zranieniu innego państwa-strony. Nie wolno też w tym pomagać ani do tego zachęcać (art. I).1

Techniki modyfikacji środowiska to wszelkie sposoby zmiany – przez celową manipulację procesami naturalnymi – dynamiki, składu lub struktury Ziemi, w tym jej biosfery, litosfery, hydrosfery i atmosfery, a także przestrzeni kosmicznej (art. II).1

Jak rozumieć progi

Do konwencji dołączono porozumienia interpretacyjne, które nie są jej częścią, ale wyjaśniają pojęcia: „rozległe” to obejmujące obszar kilkuset kilometrów kwadratowych, „długotrwałe” – trwające miesiące lub mniej więcej sezon, „poważne” – powodujące znaczne zakłócenie lub szkodę dla ludzkiego życia, zasobów naturalnych i gospodarczych lub innego mienia.1

Przykładowa, otwarta lista zjawisk obejmuje trzęsienia ziemi i tsunami, zaburzenie równowagi ekologicznej regionu, zmiany pogody (chmury, opady, cyklony, tornada), klimatu i prądów morskich oraz zmiany warstwy ozonowej i jonosfery.1

Co pozostaje dozwolone i jak egzekwować

Konwencja nie zakazuje pokojowych zastosowań: strony mają ułatwiać jak najszerszą wymianę informacji naukowych o pokojowym wykorzystaniu takich technik i współpracować w tej dziedzinie (art. III). Spory rozwiązuje się przez konsultacje, a państwo, które podejrzewa naruszenie, może złożyć skargę do Rady Bezpieczeństwa ONZ, która może wszcząć dochodzenie (art. V).1

Powiązane