Bezpieczeństwo. Strategia. System.
Prawo konfliktów zbrojnych

Zwyczajowe prawo humanitarne – wybrane zasady

Rozróżnianie, proporcjonalność, osoby wyłączone z walki, podstępy wojenne i wiarołomstwo w badaniu MKCK nad prawem zwyczajowym.

Redakcja mil.linkAutor10 listopada 2026Publikacja10 listopada 2026Weryfikacja1 · 1 pierwotneŹródła

Część zasad prawa humanitarnego wiąże wszystkie państwa jako prawo zwyczajowe, niezależnie od ratyfikacji traktatów.1

Rozróżnianie i proporcjonalność

Strony muszą zawsze odróżniać cywilów od kombatantów i obiekty cywilne od celów wojskowych i atakować tylko te drugie (reguły 1 i 7). Zakazany jest atak, który może spowodować straty cywilne nadmierne wobec konkretnej i bezpośredniej spodziewanej korzyści wojskowej (reguła 14), a w działaniach trzeba stale oszczędzać ludność cywilną i podejmować wszelkie wykonalne środki ostrożności (reguła 15).1

Osoby wyłączone z walki

Zakazane jest wydawanie rozkazu „nie brać jeńców” i grożenie nim (reguła 46) oraz atakowanie osób wyłączonych z walki – w rękach przeciwnika, bezbronnych z powodu utraty przytomności, rozbicia, ran lub choroby albo jasno wyrażających zamiar poddania się – jeśli nie podejmują wrogich działań ani próby ucieczki (reguła 47). Nie wolno atakować skaczących ze spadochronem z samolotu w niebezpieczeństwie w czasie opadania (reguła 48).1

Podstępy i wiarołomstwo

Podstępy wojenne są dozwolone, jeśli nie naruszają prawa humanitarnego (reguła 57). Zakazane jest natomiast niewłaściwe użycie białej flagi, znaków konwencji genewskich, emblematu i munduru ONZ i innych uznanych znaków (reguły 58–61), flag i mundurów przeciwnika oraz państw neutralnych (62–63), zawieranie porozumienia o wstrzymaniu walk w zamiarze zaskakującego ataku (64), a przede wszystkim zabijanie, ranienie lub chwytanie przeciwnika przez wiarołomstwo (65). Dowódcy mogą nawiązywać kontakt z przeciwnikiem w dobrej wierze (66).1

Powiązane