Do NATO można zaprosić każde państwo europejskie, które spełni warunki traktatu, ale decyzję podejmują jednomyślnie wszyscy członkowie. Dziś na zaproszenie czekają trzy państwa: Bośnia i Hercegowina, Gruzja i Ukraina.1
| Państwo | Kluczowe decyzje | Forum współpracy |
|---|---|---|
| Bośnia i Hercegowina | zaproszenie do MAP (kwiecień 2010); pierwszy roczny program narodowy przyjęty do przedłożenia (grudzień 2018) | MAP, Partnerstwo dla Pokoju |
| Gruzja | Bukareszt 2008: „zostanie członkiem NATO”; bez zaproszenia do MAP | Komisja NATO–Gruzja (od 2008) |
| Ukraina | Bukareszt 2008: „zostanie członkiem NATO”; Wilno 2023: droga „wyszła poza potrzebę” MAP | Rada NATO–Ukraina (od 2023) |
Polityka otwartych drzwi
Artykuł 10 Traktatu Północnoatlantyckiego pozwala zaprosić do Sojuszu każde państwo europejskie, które może rozwijać zasady traktatu i przyczyniać się do bezpieczeństwa obszaru północnoatlantyckiego. O zaproszeniu sojusznicy decydują konsensusem w Radzie Północnoatlantyckiej; państwa trzecie nie mają w tej sprawie głosu.1
Bośnia i Hercegowina
Bośnia i Hercegowina została zaproszona do Planu działań na rzecz członkostwa w kwietniu 2010 roku. Pierwszy roczny program narodowy (Annual National Programme) przyjęto do przedłożenia w grudniu 2018 roku. NATO wskazuje, że warunkiem pozostaje rejestracja nieruchomości obronnych jako własności państwa.1
W kraju działa unijna operacja EUFOR Althea, w której służą polscy żołnierze.2
Gruzja
Na szczycie w Bukareszcie w kwietniu 2008 roku sojusznicy uzgodnili, że Gruzja „zostanie w przyszłości członkiem NATO”. Gruzja nie otrzymała zaproszenia do MAP.1
Komisję NATO–Gruzja powołano dokumentem ramowym podpisanym 15 września 2008 roku w Tbilisi. Komisja jest forum konsultacji politycznych i praktycznej współpracy oraz nadzoruje proces uzgodniony w Bukareszcie. Od 2009 roku współpracę prowadzi roczny program narodowy, który zastąpił indywidualny plan działań partnerskich z 2004 roku.3
Ukraina
Ukraina usłyszała w Bukareszcie w 2008 roku tę samą deklarację co Gruzja i również nie dostała zaproszenia do MAP.1
W komunikacie ze szczytu w Wilnie (11 lipca 2023) sojusznicy zapisali, że droga Ukrainy do pełnej integracji euroatlantyckiej „wyszła poza potrzebę Planu działań na rzecz członkostwa”.4
Na tym samym szczycie powstała Rada NATO–Ukraina; pierwsze posiedzenie na szczeblu szefów państw i rządów odbyło się 12 lipca 2023 roku. Rada zastąpiła Komisję NATO–Ukraina, działającą od 1997 roku na podstawie Karty o szczególnym partnerstwie. W Radzie sojusznicy i Ukraina zasiadają jako równi, decyzje zapadają konsensusem, a Rada jest też mechanizmem konsultacji kryzysowych. NATO powtórzyło, że Ukraina „zostanie członkiem NATO, gdy sojusznicy się zgodzą i warunki zostaną spełnione”.5