Państwowa Straż Pożarna jest trzonem krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego, w którym działa też ponad 5,3 tys. jednostek OSP. W systemie ochrony ludności to jeden z głównych filarów; podstawą są ustawy z 24 sierpnia 1991 roku.12
KSRG
Krajowy system ratowniczo-gaśniczy, utworzony w 1991 roku, ma ograniczać zagrożenia od pożarów, klęsk żywiołowych i innych miejscowych zagrożeń. Trzonem jest PSP (kadry, sprzęt, logistyka); najliczniejszą część stanowią ochotnicze straże pożarne, a do systemu należą też m.in. 27 jednostek wojskowej ochrony przeciwpożarowej.1
Na 1 stycznia 2026 roku: 500 jednostek ratowniczo-gaśniczych PSP, 5363 jednostki OSP, 191 specjalistycznych grup ratowniczych (m.in. wodno-nurkowe, wysokościowe, poszukiwawczo-ratownicze, chemiczne). Codziennie w gotowości jest ponad 5 tys. strażaków PSP i ok. 5,4 tys. pojazdów, a w OSP – ponad 120 tys. uprawnionych ratowników.1
W systemie bezpieczeństwa
PSP ma kluczową rolę w ochronie ludności i obronie cywilnej i w programach ochrony ludności – zob. program 2025–2026.32