Bezpieczeństwo. Strategia. System.
Zagrożenia · pojęcia

Przemoc polityczna – pojęcie i formy

Czym jest przemoc polityczna, jak mieści się w niej terroryzm i dlaczego badacze traktują jej formy jako kontinuum, a nie osobne zjawiska.

Redakcja mil.linkAutor10 listopada 2026Publikacja10 listopada 2026Weryfikacja6 · 6 pierwotneŹródła

Pojęcie

Biuro ONZ ds. Ograniczania Ryzyka Katastrof (UNDRR) definiuje przemoc polityczną jako wrogie, agresywne lub brutalne działania motywowane celami politycznymi albo dążeniem do bezpośredniej lub pośredniej zmiany politycznej czy zmiany rządów.1

Zakres jest szeroki: od masowych protestów, zamieszek, zamachów stanu, rebelii i terroryzmu po przemoc państw i podmiotów niepaństwowych, w tym pogromy, czystki etniczne i ludobójstwo.1

Miejsce w typologii przemocy

Światowa Organizacja Zdrowia dzieli przemoc według sprawcy na skierowaną przeciw sobie, interpersonalną i kolektywną. Przemoc kolektywna to instrumentalne użycie przemocy przez osoby utożsamiające się z grupą przeciw innej grupie, by osiągnąć cele polityczne, ekonomiczne lub społeczne; WHO zalicza do niej m.in. wojnę, terroryzm, gwałtowne konflikty polityczne i nadużycia państwa.23

Terroryzm jako jedna z form

Oksfordzki podręcznik terroryzmu (2019) celowo umieszcza terroryzm w szerszym spektrum przemocy politycznej, zamiast traktować go jako akt wyjątkowy. Badacze ruchów społecznych podkreślają, że formy przemocy politycznej przenikają się, tworzą kontinuum repertuarów działania i często występują po sobie lub równocześnie.45

Ten sam czyn bywa różnie nazywany zależnie od sprawcy: przemoc polityczną państwa kryminologia opisuje jako przestępczość państwową, a podmiotów niepaństwowych – zwykle jako terroryzm, co nie zyskuje powszechnej akceptacji. Na mil.link wyodrębniamy osobno terroryzm państwowy, a historię terroryzmu rebelianckiego porządkuje teoria fal Rapoporta.6

Powiązane