Pięć regionalnych traktatów wyłącza broń jądrową z dużej części półkuli południowej i Azji Środkowej, a mocarstwa dają w protokołach gwarancje nieużycia.1
Czym jest strefa
Strefa wolna od broni jądrowej to region, w którym państwa zobowiązują się nie wytwarzać, nie nabywać, nie testować i nie posiadać broni jądrowej. Prawo do tworzenia takich stref potwierdza art. VII układu NPT, a Zgromadzenie Ogólne ONZ w 1975 roku ustaliło kryteria ich tworzenia.1
Pięć traktatów
Ameryka Łacińska – traktat z Tlatelolco (otwarty do podpisu w 1967 roku, w pełni obowiązujący od 2002 roku). Pacyfik Południowy – traktat z Rarotonga (1985, w mocy od 1986). Azja Południowo-Wschodnia – traktat z Bangkoku (1995, w mocy od 1997). Afryka – traktat z Pelindaby (1996, w mocy od 2009). Azja Środkowa – traktat z Semipałatyńska (2006, w mocy od 2009).1
Osobne umowy wyłączają broń jądrową z Antarktyki, przestrzeni kosmicznej i dna morskiego, a Mongolia ma uznany status państwa wolnego od tej broni.1
Protokoły i gwarancje
Każdy traktat ma protokoły dla Chin, Francji, Rosji, Wielkiej Brytanii i USA. Są prawnie wiążące i zwykle zawierają negatywne gwarancje bezpieczeństwa – zobowiązanie, że mocarstwo nie użyje broni jądrowej ani nie zagrozi jej użyciem wobec stron traktatu. Część mocarstw złożyła zastrzeżenia: USA, podpisując w 1996 roku protokół do traktatu z Pelindaby, zastrzegły sobie prawo do odpowiedzi wszelkimi środkami na atak chemiczny lub biologiczny.1
Stan ratyfikacji jest nierówny. USA ratyfikowały protokoły do traktatu z Tlatelolco, a protokół środkowoazjatycki tylko podpisały. Protokołu do traktatu z Bangkoku nie podpisało żadne mocarstwo – zastrzeżenia budzi swoboda żeglugi i definicja terytorium obejmująca wyłączne strefy ekonomiczne i szelf kontynentalny.1