Traktat antarktyczny z 1959 roku zakazał na Antarktydzie baz wojskowych i wybuchów jądrowych oraz pozwolił na inspekcje w każdej chwili.1
Demilitaryzacja
Antarktyka służy wyłącznie celom pokojowym. Zakazane są bazy wojskowe i fortyfikacje, manewry i próby jakiejkolwiek broni. Wojsko może tam jednak działać – personel i sprzęt wojskowy wolno wykorzystywać do badań naukowych i innych celów pokojowych (art. I).1
Zakazane są również wybuchy jądrowe i składowanie odpadów promieniotwórczych (art. V). Traktat obejmuje obszar na południe od 60 stopnia szerokości południowej wraz z lodowcami szelfowymi, ale nie narusza praw do korzystania z morza pełnego (art. VI).1
Roszczenia i inspekcje
Traktat nie znosi istniejących roszczeń terytorialnych ani ich nie uznaje, lecz je zamraża: w czasie jego obowiązywania nie wolno zgłaszać nowych roszczeń ani rozszerzać dotychczasowych (art. IV).1
Weryfikacja jest wyjątkowo szeroka. Obserwatorzy wyznaczeni przez strony mają w każdej chwili pełny dostęp do wszystkich obszarów Antarktyki, w tym stacji, instalacji i sprzętu, a także statków i samolotów w punktach rozładunku; dopuszczona jest obserwacja z powietrza. Strony muszą z wyprzedzeniem zgłaszać wyprawy, stacje oraz personel i sprzęt wojskowy, który zamierzają tam wprowadzić (art. VII).1
Kto decyduje
Strony spotykają się na naradach, by wymieniać informacje i uzgadniać środki wykonawcze. Państwo, które przystąpiło do traktatu, zyskuje prawo udziału w nich, gdy wykaże zainteresowanie Antarktyką przez znaczącą działalność naukową, np. założenie stacji lub wysłanie wyprawy (art. IX). Polska ratyfikowała traktat w 1961 roku.12