Art. 4 to sygnał alarmowy: każdy członek NATO może zażądać wspólnej narady, gdy uzna, że zagrożone jest jego bezpieczeństwo. Od 1949 roku sięgnięto po niego dziewięć razy, z czego trzy razy z udziałem Polski – ostatnio we wrześniu 2025 roku, po wtargnięciu rosyjskich dronów.12
| Data | Państwo | Powód |
|---|---|---|
| 10 lutego 2003 | Turcja | konflikt w Iraku |
| 22 czerwca 2012 | Turcja | zestrzelenie tureckiego samolotu przez Syrię |
| 3 października 2012 | Turcja | ostrzał syryjski, w którym zginęło pięciu cywilów |
| 3 marca 2014 | Polska | napięcia wokół Ukrainy |
| 26 lipca 2015 | Turcja | zamachy terrorystyczne |
| 28 lutego 2020 | Turcja | śmierć tureckich żołnierzy w Idlibie |
| 24 lutego 2022 | Bułgaria, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Polska, Rumunia, Słowacja | pełnoskalowa inwazja Rosji na Ukrainę |
| 10 września 2025 | Polska | rosyjskie drony w polskiej przestrzeni powietrznej |
| 23 września 2025 | Estonia | naruszenie estońskiej przestrzeni powietrznej przez rosyjskie myśliwce |
Czym jest art. 4
Każde państwo członkowskie może zażądać konsultacji, gdy uzna, że zagrożona jest integralność terytorialna, niezależność polityczna lub bezpieczeństwo któregokolwiek z członków. Artykuł nie przesądza o wyniku – zobowiązuje do wspólnej narady w Radzie Północnoatlantyckiej, która decyduje w drodze konsensusu.23
Wszystkie wywołania
Według NATO art. 4 wywołano dziewięć razy: Turcja – 10 lutego 2003, 22 czerwca i 3 października 2012, 26 lipca 2015 i 28 lutego 2020 roku; Polska – 3 marca 2014 roku; osiem państw wschodniej flanki – 24 lutego 2022 roku; Polska – 10 września 2025 roku; Estonia – 23 września 2025 roku.3
Polska i art. 4
Polska prosiła o konsultacje trzykrotnie: 3 marca 2014 roku w związku z sytuacją na Ukrainie, 24 lutego 2022 roku razem z Bułgarią, Czechami, Estonią, Łotwą, Litwą, Rumunią i Słowacją po pełnoskalowej inwazji Rosji oraz 10 września 2025 roku po wtargnięciu rosyjskich dronów.13
Po incydencie z września 2025 roku NATO uruchomiło działanie „Eastern Sentry”.4