Lotnictwo morskie poluje na okręty podwodne, ratuje ludzi na Bałtyku i obserwuje przestrzeń z powietrza. Jego tradycja sięga 1920 roku i pierwszej bazy w Pucku.12
Tradycja
1 lipca 1920 roku w Pucku powstała pierwsza Baza Lotnictwa Morskiego, a 15 lipca 1920 roku chor. pil. Andrzej Zubrzycki wykonał nad Bałtykiem pierwszy lot; ta data jest rocznicą polskiego lotnictwa morskiego.1
Sprzęt (2024)
Brygada ma cztery śmigłowce AW101 do zwalczania okrętów podwodnych i ratownictwa bojowego oraz dwa samoloty wczesnego ostrzegania Saab 340 AEW, które pracują dla całych Sił Zbrojnych. Wcześniej używała samolotów patrolowych M28B1R Bryza. Program śmigłowców pokładowych dla fregat Miecznik (Kondor) nie przyniósł jeszcze umowy.2
Zadania
To jedyna formacja lotnicza w Polsce wyspecjalizowana w zwalczaniu okrętów podwodnych. Utrzymuje też stałą gotowość do ratownictwa nad morzem, rozpoznanie i wskazywanie celów dla okrętów oraz monitoring wyłącznej strefy ekonomicznej.1
Przekształcenia 1994–2013
Brygada powstała 31 października 1994 roku. W 2002 roku zdecydowano o wycofaniu MiG-21 i przekazaniu Iskier Siłom Powietrznym; zamiast czterech dywizjonów i trzech batalionów utworzono trzy eskadry i dwie bazy – eksperyment szybko zakończono.3
Od 31 grudnia 2010 roku brygada to dowództwo w Gdyni-Babich Dołach oraz 43 i 44 Baza Lotnictwa Morskiego. 44 BLM powstała 1 stycznia 2011 roku z przeformowania 44 Bazy Lotniczej MW i włączenia 29 Darłowskiej oraz 30 Kaszubskiej Eskadry Lotniczej; sztandar otrzymała 10 sierpnia 2012 roku w Siemirowicach.34
Po likwidacji Dowództwa MW 31 grudnia 2013 roku brygada podlega Dowódcy Generalnemu, a nadzór merytoryczny sprawuje Inspektorat Sił Powietrznych.3
Flota i potrzeby (2024)
Od 1994 roku brygada eksploatowała łącznie 73 samoloty i 45 śmigłowców; w 2024 roku miała 16 samolotów i 20 śmigłowców. Cztery AW101 z umowy z kwietnia 2019 roku (ok. 1,65 mld zł) przejęto w grudniu 2023 (trzy) i czerwcu 2024 roku (jeden); w lipcu 2023 roku kupiono w Szwecji dwa używane Saab 340 AEW za ok. 232 mln zł.3
Defence24 ocenia (opinia autora), że czterech AW101 jest za mało, że potrzebny jest następca śmigłowców SH-2G dla fregat Miecznik (program Kondor, 4–8 maszyn) oraz wymiana 14 samolotów rodziny M28 Bryza.3
Od jesieni 2025 roku w PKW Turcja Bryzy zastąpiły bezzałogowce Bayraktar TB2; Bryza pozostała w operacji IRINI.5