Centra eksperckie NATO szkolą specjalistów i rozwijają wiedzę w wąskich dziedzinach – od cyberobrony po działania w górach. Nie są częścią struktury dowodzenia i nie finansuje ich budżet Sojuszu, lecz państwa, które je prowadzą. Z 30 akredytowanych centrów dwa działają w Polsce: policji wojskowej w Bydgoszczy i kontrwywiadu w Krakowie.1
Według NATO (Centres of Excellence); nazwy w przekładzie redakcji1| Centrum | Siedziba | Akredytacja |
|---|
| Centrum Eksperckie Operacji Powietrznych (AO COE (CASPOA)) | Lyon, Francja | 2008 |
| Centrum Eksperckie Współpracy Cywilno-Wojskowej (CIMIC COE) | Haga, Holandia | 2007 |
| Centrum Eksperckie Zmian Klimatu i Bezpieczeństwa (CCAS COE) | Montreal, Kanada | 2024 |
| Centrum Eksperckie Działań w Niskich Temperaturach (CWO COE) | Elverum, Norwegia | 2007 |
| Centrum Eksperckie Połączonych Operacji z Morza (CJOS COE) | Norfolk (Wirginia), Stany Zjednoczone | 2006 |
| Centrum Eksperckie Dowodzenia i Kierowania (C2 COE) | Utrecht, Holandia | 2008 |
| Centrum Eksperckie Współpracy w Cyberobronie (CCD COE) | Tallinn, Estonia | 2008 |
| Centrum Eksperckie Przeciwdziałania Improwizowanym Ładunkom Wybuchowym (C-IED COE) | Madryt, Hiszpania | 2010 |
| Centrum Eksperckie Kontrwywiadu NATO (CI COE) | Kraków, Polska | 2015 |
| Centrum Eksperckie Zarządzania Kryzysowego i Reagowania na Katastrofy (CMDR COE) | Sofia, Bułgaria | 2015 |
| Centrum Eksperckie Obrony przed Terroryzmem (DAT COE) | Ankara, Turcja | 2006 |
| Centrum Eksperckie Bezpieczeństwa Energetycznego (ENSEC COE) | Wilno, Litwa | 2012 |
| Centrum Eksperckie Usuwania Materiałów Wybuchowych (EOD COE) | Trenczyn, Słowacja | 2011 |
| Centrum Eksperckie Rozpoznania Osobowego (HUMINT COE) | Oradea, Rumunia | 2010 |
| Centrum Eksperckie Zintegrowanej Obrony Powietrznej i Przeciwrakietowej (IAMD COE) | Chania, Grecja | 2021 |
| Centrum Kompetencji Połączonych Sił Powietrznych (JAPCC) | Kalkar, Niemcy | 2005 |
| Centrum Eksperckie Obrony przed Bronią CBRN (JCBRN Defence COE) | Vyškov, Czechy | 2007 |
| Centrum Eksperckie Geoinformacji, Meteorologii i Oceanografii Morskiej (MGEOMETOC COE) | Lizbona, Portugalia | 2021 |
| Centrum Eksperckie Bezpieczeństwa Morskiego (MARSEC COE) | Stambuł, Turcja | 2020 |
| Centrum Eksperckie Inżynierii Wojskowej (MILENG COE) | Ingolstadt, Niemcy | 2010 |
| Centrum Eksperckie Medycyny Wojskowej (MILMED COE) | Budapeszt, Węgry | 2009 |
| Centrum Eksperckie Policji Wojskowej NATO (MP COE) | Bydgoszcz, Polska | 2014 |
| Centrum Eksperckie Modelowania i Symulacji (M&S COE) | Rzym, Włochy | 2012 |
| Centrum Eksperckie Działań w Górach (MW COE) | Poljče, Słowenia | 2015 |
| Centrum Eksperckie Walki Minowej na Morzu (NMW COE) | Ostenda, Belgia | 2006 |
| Centrum Eksperckie Operacji na Wodach Ograniczonych i Płytkich (CSW COE) | Kilonia, Niemcy | 2008 |
| Centrum Eksperckie Wsparcia Sił Bezpieczeństwa (SFA COE) | Rzym, Włochy | 2018 |
| Centrum Eksperckie Przestrzeni Kosmicznej (Space COE) | Tuluza, Francja | 2023 |
| Centrum Eksperckie Policji Stabilizacyjnej (SP COE) | Vicenza, Włochy | 2015 |
| Centrum Eksperckie Komunikacji Strategicznej (StratCom COE) | Ryga, Łotwa | 2014 |
Czym są centra
Centra doskonalenia (Centres of Excellence, COE) to międzynarodowe organizacje wojskowe, które szkolą liderów i specjalistów z państw NATO i partnerskich. Finansują je jedno lub kilka państw; NATO ich bezpośrednio nie finansuje i nie są częścią struktury dowodzenia Sojuszu.1
Akredytację przyznają Komitet Wojskowy i Rada Północnoatlantycka na podstawie oceny Dowództwa Sojuszniczego ds. Transformacji, które okresowo ją weryfikuje.1
Centra w Polsce
Centrum Eksperckie Policji Wojskowej NATO w Bydgoszczy (państwo ramowe: Polska) uzyskało akredytację w 2014 roku. Centrum Eksperckie Kontrwywiadu NATO w Krakowie (państwa ramowe: Polska i Słowacja) – w 2015 roku.1
Kontrwywiad należy do tematyki siostrzanego serwisu SpyOps.pl. Bydgoszcz jest też siedzibą JFTC i NFIU.
Daty: utworzenie a akredytacja
Strona centrum kontrwywiadu w Krakowie podaje, że memoranda o utworzeniu podpisano 29 września 2015 roku, a Rada Północnoatlantycka zatwierdziła akredytację 22 lutego 2017 roku – data 2015 w zestawieniu NATO odnosi się więc raczej do powołania. Państwa ramowe to Polska i Słowacja (szkolenia także na poligonie Lešť); sponsorami są m.in. Chorwacja, Czechy, Niemcy, Węgry, Włochy, Litwa, Rumunia i Słowenia, a od 1 lipca 2019 roku – jako jedenaste państwo – USA.21
Centrum policji wojskowych w Bydgoszczy zaproponował w grudniu 2009 roku szef Sztabu Generalnego WP; państwem ramowym jest Polska, a sponsorami m.in. Czechy, Niemcy, Grecja, Węgry, Włochy, Holandia, Bułgaria, Chorwacja, Rumunia i Słowacja.3
Powiązane