Delegatura Rządu na Kraj

Struktura

Departamenty Delegatury odpowiadały przedwojennym ministerstwom – m.in. spraw wewnętrznych, informacji i prasy, pracy i opieki społecznej, oświaty i kultury, przemysłu i handlu, rolnictwa, sprawiedliwości, likwidacji skutków wojny, robót publicznych, obrony narodowej, skarbu, spraw zagranicznych, poczt i telegrafów oraz komunikacji. Kalendarium dzieje.pl mówi o 18 departamentach; od maja 1944 roku Delegat miał rangę wicepremiera.¹³

Kierownictwo Walki Cywilnej nadzorowało Cywilne Sądy Specjalne, a funkcję policji pełnił Państwowy Korpus Bezpieczeństwa. W 1942 roku przy Delegaturze powstała Rada Pomocy Żydom „Żegota”, a Biuro Ziem Nowych przygotowywało przejęcie terenów na zachód od przedwojennej granicy.³¹

Ciałem doradczym był Polityczny Komitet Porozumiewawczy, w 1943 roku przemianowany na Krajową Reprezentację Polityczną, a w 1944 roku zastąpiony przez Radę Jedności Narodowej – dzieje.pl podaje w różnych tekstach styczeń i marzec 1944 roku.¹⁴

Delegaci

Cyryl Ratajski ze Stronnictwa Pracy był Delegatem od 2 grudnia 1940 roku; z powodu ciężkiej choroby zrezygnował, a gen. Sikorski przyjął dymisję 5 sierpnia 1942 roku. Tego dnia Delegatem mianowano Jana Piekałkiewicza ze Stronnictwa Ludowego (urząd objął 17 września).¹

19 lutego 1943 roku Gestapo aresztowało Piekałkiewicza na przystanku tramwajowym w Warszawie. Torturowany, nie zdradził niczego istotnego; zmarł 19 czerwca 1943 roku. W 1995 roku pośmiertnie odznaczono go Orderem Orła Białego.¹

Ostatni Delegat, Jan Stanisław Jankowski, zmarł w sowieckim więzieniu po procesie szesnastu w Moskwie. 1 lipca 1945 roku rozwiązano Delegaturę i RJN, co przyjmuje się za koniec Polskiego Państwa Podziemnego.³²

Powiązane