11 lipca 1920 roku, gdy bolszewicy szli na Warszawę, mieszkańcy Warmii, Mazur i Powiśla głosowali, do którego państwa chcą należeć. Za Polską opowiedziało się ok. 3% głosujących; przyłączono do niej tylko kilka gmin.1
Plebiscyt
Traktat wersalski przewidział głosowanie w okręgach olsztyńskim (Warmia i Mazury) i kwidzyńskim (Powiśle) – łącznie w ośmiu powiatach mazurskich, trzech warmińskich i czterech powiślańskich. Niemcy dopuściły do głosowania wszystkich urodzonych na tym terenie przed 1905 rokiem, co dodało ok. 157 tys. wyborców od lat mieszkających w zachodnich Niemczech; administracja, policja i bojówki stosowały przemoc wobec polskich działaczy.12
Wynik był dla Polski klęską. IPN podaje, że do Polski weszło osiem gmin (pięć na Powiślu, trzy na Mazurach); dzieje.pl wymienia Małe Pólko, Nowe Lignowy, Kramrowo, Bursztych i Janowo na Powiślu oraz Groszki, Napromek, Czerlin i Lubstynek koło Lubawy. Historycy wskazują jako przyczyny wojnę z bolszewikami, dekady germanizacji i bezprawne działania niemieckiej administracji.12