Od 13 czerwca 2024 roku na ponad 78 km granicy z Białorusią obowiązuje zakaz przebywania – zwykle w pasie ok. 200 m, przy rezerwatach szerszym. Podstawą jest ustawa o ochronie granicy państwowej i rozporządzenia MSWiA przedłużane co 90 dni; Rzecznik Praw Obywatelskich ma wobec nich zastrzeżenia.12
Zasady
Zakaz przebywania obejmuje ponad 78 km granicy w rejonach placówek Straży Granicznej w Michałowie, Narewce, Białowieży, Dubiczach Cerkiewnych i Czeremsze: ok. 200 m od granicy na ok. 59 km, ok. 2 km przy rezerwatach (ponad 15 km) i ok. 4 km na krótkim odcinku. Rozporządzenie jest przedłużane co 90 dni; w grudniu 2025 roku – do 5 marca 2026 roku.1
Wojsko wspiera ochronę granicy w operacji Bezpieczne Podlasie. Strefa obowiązuje nieprzerwanie od 13 czerwca 2024 roku, przedłużana co 90 dni; rozporządzenie MSWiA z 26 maja 2026 roku utrzymało ją od 3 czerwca 2026 roku na 78,29 km granicy (pas 200 m, przy rezerwatach ok. 2 km, na ok. 3,8 km – do 4 km w głąb kraju).3
Zastrzeżenia Rzecznika Praw Obywatelskich
W piśmie do MSWiA z 9 kwietnia 2025 roku RPO podtrzymał stanowisko, że art. 12a ustawy o ochronie granicy państwowej – podstawa zakazu – jest niezgodny z Konstytucją, i zakwestionował ograniczanie praw rozporządzeniem. Pytał, czy przy spadku presji migracyjnej przedłużanie zakazu jest uzasadnione, oraz o liczbę ataków na patrole i interwencji ratunkowych w strefie.2
Rzecznik wskazał też niespójne dane o zezwoleniach na wstęp: uzasadnienie rozporządzenia podaje 382 zezwolenia (czerwiec 2024 – luty 2025), wcześniejsze dane MSWiA – 135 (wrzesień–grudzień 2024); prosił o wyjaśnienie różnic między placówkami SG i o dane o wnioskach dziennikarzy i organizacji pomocowych. Wstęp na podstawie zezwolenia komendanta placówki potwierdza Podlaski Oddział SG.24