Wyzwolenie Bredy (1944)

29 października 1944 roku 1 Dywizja Pancerna gen. Maczka zdobyła holenderską Bredę, oszczędzając zabytkowe miasto. Generał spoczywa dziś na cmentarzu w Bredzie wśród swoich żołnierzy.¹³

Walki

Breda była silnym punktem obrony niemieckiej i ważnym węzłem drogowym; Polacy musieli związać trzy niemieckie dywizje piechoty. Dywizja obeszła miasto i uderzyła na pozycje niemieckie od wschodu, czego obrońcy się nie spodziewali, i szybko się poddali.¹⁴

Miasto ucierpiało stosunkowo niewiele – według wspomnień Maczka ratusz i katedra pozostały nietknięte; holenderski minister spraw zagranicznych mówił w 2024 roku, że Breda wyszła z bitwy „praktycznie bez szwanku”.⁴⁵

Wdzięczność

1 Dywizja Pancerna otrzymała Order Wojskowy Wilhelma – najstarsze i najwyższe odznaczenie holenderskie – a gen. Maczek na prośbę mieszkańców Bredy dostał honorowe obywatelstwo Holandii.⁵

Pamięć

Polski Honorowy Cmentarz Wojskowy w Bredzie założono w 1963 roku z inicjatywy miejscowych wolontariuszy; spoczywa na nim 162 Polaków – głównie żołnierzy 1 Dywizji Pancernej, lotników i spadochroniarzy – a zgodnie z wolą także gen. Maczek, zmarły w Edynburgu 11 grudnia 1994 roku. Wcześniejszy szlak dywizji: Falaise.⁵¹⁴

Powiązane

1 Dywizja Pancerna gen. Maczka (1944–1945)Od Falaise przez Belgię i Bredę po Wilhelmshaven: ok. 1800 km szlaku i ponad 52 tys. jeńców.1 Dywizja Pancerna pod Falaise (1944)W sierpniu 1944 roku dywizja gen. Maczka zamknęła pod Chambois i na wzgórzu Mont Ormel („Maczuga”) okrążenie wojsk niemieckich w Normandii.Gen. Stanisław Maczek (1892–1994)Dowódca „Czarnej Brygady” i 1 Dywizji Pancernej; komuniści odebrali mu obywatelstwo, zmarł w Edynburgu.