Związek Walki Zbrojnej był ogniwem między pierwszą konspiracją wojskową z września 1939 roku a Armią Krajową. Powstał decyzją podjętą w Paryżu 13 listopada 1939 roku; komendantem głównym mianowano gen. Kazimierza Sosnkowskiego, a od czerwca 1940 roku, po upadku Francji, kierownictwo przeszło do kraju – do gen. Stefana Roweckiego „Grota”. 14 lutego 1942 roku ZWZ przemianowano na AK.12
Z SZP do ZWZ
Pod koniec 1939 roku pod okupacją działało kilkadziesiąt organizacji wojskowych i politycznych, często słabo zakonspirowanych. 8 listopada 1939 roku rząd utworzył Komitet Ministrów dla Spraw Kraju, a 13 listopada w Paryżu zdecydowano przekształcić Służbę Zwycięstwu Polski w ZWZ. Premier gen. Władysław Sikorski mianował komendantem głównym gen. Kazimierza Sosnkowskiego.1
Rozkaz Sosnkowskiego z 4 grudnia 1939 roku dotarł do Warszawy 31 grudnia. Gen. Stefan Rowecki („Rakoń”, „Kalina”) objął dowództwo w okupacji niemieckiej, a gen. Michał Karaszewicz-Tokarzewski – w sowieckiej; ten w marcu 1940 roku został aresztowany przy przekraczaniu granicy.12
Kierownictwo w kraju
Po klęsce Francji w czerwcu 1940 roku komenda ZWZ przeniosła się do okupowanej Polski; 30 czerwca Komendantem Głównym został Rowecki, który mógł podejmować pilne decyzje bez konsultacji z rządem. 20 kwietnia 1940 roku powołano Związek Odwetu.12
W grudniu 1940 roku utworzono komórkę „N” (dezinformacja wobec Niemców), 15/16 lutego 1941 roku zrzucono pierwszych cichociemnych, a latem 1941 roku ruszył plan dywersyjny „Wachlarz”. We wrześniu 1941 roku Naczelny Wódz uznał ZWZ za część Polskich Sił Zbrojnych, a 14 lutego 1942 roku przemianował go na Armię Krajową.21